Լորենցո Վալլա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Լորենցո Վալլա
Lorenzo Valla
Lorenzo Valla - Imagines philologorum.jpg
Ծնվել է 1407[1] Հռոմ, Պապական մարզ
Մահացել է օգոստոսի 1, 1457[1] Հռոմ, Պապական մարզ
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Ուղղություն Հումանիզմ
Մասնագիտություն գրող, բանասեր, համալսարանի պրոֆեսոր և փիլիսոփա
Հաստատություն(ներ) Պավիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտ փիլիսոփայություն
Ալմա մատեր Պավիայի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն[1]
Ուսուցիչ Լեոնարդո Բրունի Արետինո և Ջիովանի Աուրիսպա
Աշակերտներ Julius Pomponius Laetus, Giovanni Garzoni և Giuniano Maio
Lorenzo Valla Վիքիպահեստում

Լորենցո Վալլա (Lorenzo Valla, 1407[1], Հռոմ, Պապական մարզ - օգոստոսի 1, 1457[1], Հռոմ, Պապական մարզ), իտալացի հումանիստ, պատմա-բանասիրական քննադատ։ Հիմնավորել է և պաշտպանել է էպիկուրեիզմի գաղափարը։ Բնական է համարում այն, ինչը ծառայում է ինքնապաշտպանությանը, հաճույքին, մարդու երջանկությանը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հորական և մորական կողմից Վալլան սերում էր կուրեալների ընտանիքից։ Հայրը՝ Լորենցո Լուկան եղել է փաստաբան: 1420 թվականին հոր մահից հետո Վալլան մնաց մոր՝ Կատերինի և հորեղբայր՝ Մելխիորա Սկրիվանիի խնամակալության ներքո։ Մանկությունը և վաղ երիտասարդությունը նա անցկացրել է Մարտին V-ի կուրիայում, որտեղ այդ ժամանակ խմբավորվում էր հումանիստների խմբակը։

Վալլայի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Քվինթիլիանուսը, որի «Բանախոսի կրթության մասին» աշխատությունը հայտնաբերել է 1416 թվականին: Վալլան Քվինթիլիանուսին գիտեր գրեթե անգիր և իր առաջին «Քվինթիլիանուսու համեմատությունը Կիկերոնի հետ» աշխատությունում (որը չի պահպանվել)չի վախեցել նրան վեր դասել հումանիստների Աստծուց՝ Կիկերոնից։ Չստանալով կուրիում տեղ Վալլան տեղափոխվում է Պավիա, որտեղ դասավանդել է մասնավոր դպրոցում 1429 թվականին, իսկ 1431 թվականին ինստիտուտում։

1435 թվականից Վալլան դառնում է նեապոլիտանական թագավոր Ալֆոնս V Մեծահոգու քարտուղարը, քանի որ Ալֆոնսը թշնամացել էր պապական կուրիայի հետ։ 1444 թվականին Վալլան ընկնում է ինկվիզիցիայի դատարանի տակ, բայց փրկվում է թագավորի ընդառաջության շնորհիվ։ 1448 թվականին վերադառնում է Հռոմ։ Լորենցո Վիլլան չի ամուսնացել, բայց Հռոմում նա ուներ ընկերուհի, ով ծնել է նրա համար 3 երեխա։ Ամուսնության մերժումը բացատրվում է, ըստ երևույթին, հումանիստի ձգտումով ընդունել օծումը։ Վալլան մահացել է 1457 թվականին և թաղվել է Հռոմում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լորենցո Վալլա: «Ճշմարիտ և կեղծ բարեկացության մասին: Կամքի ազատության մասին»: Թարգմանություն լատիներենից։
  • Ա.Ի. Հոմենտովսկայա։ «Լորենցո Վալլի՝ մեծ իտալացի հումանիստ»: 1964
  • The Cambridge companion to Renaissance philosophy, ed. by James Hankins. Cambridge, 2007

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]