Լյուբլին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Լյուբլին
լեհ.՝ Lublin
Դրոշ Զինանշան
POL Lublin flag.svg POL Lublin COA 1.svg

Collage of views of Lublin.jpg
Լյուբլինի տեսարանների հավաքածու
Կոորդինատներ: 51°14′0″ հս․ լ. 22°34′0″ ավ. ե. / 51.23333° հս․. լ. 22.56667° ավ. ե. / 51.23333; 22.56667
Երկիր Լեհաստան Լեհաստան
Վոևոդություն Լյուբուսկյան վոևոդություն
Նախագահ Կշիշտոֆ Ժուկ
Հիմնադրված է VI դար թ.
Մակերես 147,5 կմ²
ԲԾՄ 163±1 մետր
Բնակչություն 348 567 մարդ (2012)
Խտություն 2370 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա 3,487
Ժամային գոտի UTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ +48 81
Փոստային ինդեքս 20-001 - 20-999
Փոստային ինդեքսներ 20-001–20-999
Ավտոմոբիլային կոդ FZ
Պաշտոնական կայք um.lublin.pl
##Լյուբլին (Լեհաստան)
Red pog.png

Լյուբլին ( լեհ.՝ Lublin), քաղաք Լեհաստանում, վարչական կենտրոնը Լյուբլինում։ Գտնվում է Լյուբլինյան բարձրավանդակում, Բիստրիցա գետի ձախ վտակի՝ Վեպշի վրա։ Լյուբլինում Բիստրիցան ունի իր մեջ լցվող երկու գետակներ՝ Չերնեյուֆկան և Չեխուֆկան։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 147,5 կմ², բնակչությունը՝ 348450 մարդ ( 2010 թվական)։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին կարգավորումը ժամանակակից Լյուբլինում հայտնվել է VI դարում Չվարտեկ բլրի վրա։ X դարում կառուցվել է փայտե պաշտպանական կառույցներ, իսկ ավելի ուշ՝ քարե։ Առաջին գրավոր արձանագրությունները քաղաքի մասին եղել է դեռևս 1198 թվականից։

1205 թվականին իտալացի իշխան Ռոմանը պաշարում է քաղաքը մեկ ամսվա ընթացքում, սակայն ստիպված էր նահանջել։

1241 թվականին մոնղոլները ոչնչացրին Լյուբլինը, իսկ երեք տարի անց այն կրկին ենթարկվեց ավերածությունների լիտվացիների կողմից, ովքեր գործում էին պրուսիացիների և յատվագիների հետ միասին։ Նույն թվականին իշխան Դանիել Գալիցկին, գրավելով քաղաքը, խիստ ամրացնում է այն։ 1260 թվականին դոմինիկյանների կողմից այստեղ կառուցվել է առաջին կաթոլիկ եկեղեցին՝ կրելով Միքայել Հրեշտակապետի անունը։ 1317 թվականին իշխան Վլադիսլավ Լոկետկի օրոք քաղաքը ստացավ քաղաքային օրենք Մագդեբուրգյան օրենքի տեսքով։ 1341 թվականին Կազիմիր Մեծը պահեց Լյուբլինը՝ հաղթանակ տանելով թաթարների նկատմամբ։

1474 թվականին Կազիմիր Յագելլոնը կառուցեց քաղաք նորաստեղծ Լյուբլինյան մարզում։ XV— XVI դարերում, շնորհիվ Սև ծովից մինչև Արևմտյան Եվրոպա երթուղու անցկացման, Լյուբլինը ինտենսիվ զարգացում ապրեց։ 1569 թվականին Լյուբլինում կնքվեց համաձայնագիր Լեհական թագավորությաև և Մեծ Լիտվական Կոնֆեդերական իշխանության միաձուլման մասին, որը պատմությունում հայտնի է «Լյուբլինյան միավորում» անվանումով։

XVII դարում քաղաքում տարածում գտած համաճարակը խլում է ավելի քան 5000 մարդու կյանք. քաղաքն ընդվզվեց ռուս-կազակական զորքերի՝ Պյոտր Պոտյորմկինի գլխավորությամբ, այնուհետև՝ շվեդների կողմից։ Ապագայում քաղաքի իրավիչակը չի բարելավվում հիմնականում Հյուսիսային Մեծ պատերազմի պատճառով։ Դադարում են անցկացնել լյուբլինյան տոնավաճառներ, Եվրոպայից առևտրականները թողնում են քաղաքը։

1703 թվականին Օգոստոս II- ը քաղաքին տալիս է արտոնություններ, իրավունքների հավասարեցումներ Կրակով քաղաքի հետ։ Հյուսիսային Մեծ պատերազմից հետո մի որոշ ժամանակահատված ընթանում է շինարարություն, իսկ այնուհետև խափանվում է վաճառականների ու եկեղեցիների կարգավորումը։ Այն կազմում է ընթացիկ կերպար Կրակովի արվարձանում։

1792 թվականին ռուսական զորքերը գրավում են քաղաքը։ Լեհաստանի երրորդ բաժանումից հետո քաղաքը հայտնվում է Ավստրիայի տիրապետության տակ։ 1809 թվականին քաղաք մտավ Վարշավյան Իշխանությունը։ 1815 թվականին Լեհական թագավորության մասում կառավարում էր ռուսական կայսրությունը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գերմանիան և Ավստրո-Հունգարիան գրավեցին Լյուբլինը։ 1918 թվականին Լյուբլինում հիմնադրվեց Կաթոլիկ համալսարան։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքը կրկին գրավվեց վերմախտի զորքերի կողմից։ 1944 թվականի հուլիսի ազատագրումից հետո՝ 1945 թվականի հունվարի 17- ին Կարմիր բանակի կողմից Լյուբլինը դարձավ Լեհաստանի ժամանակավոր մայրաքաղաք։ 1944 թվականի հոկտեմբերի 23- ին Լյուբլինում հիմնադրվել է Մարի Կյուրի- Սկլոդովսկիի անվամբ համալսարան։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]