Լիոն Ֆոյխտվանգեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Լիոն Ֆոյխտվանգեր
Lion Feuchtwanger
Lf muchen 1909 b1.jpeg
Ծնվել է հուլիսի 7, 1884({{padleft:1884|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Մյունխեն[2][4]
Վախճանվել է դեկտեմբերի 21, 1958({{padleft:1958|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[2][4][3] (74 տարեկանում)
Վախճանի վայր Լոս Անջելես[2][4]
Մասնագիտություն գրող, դրամատուրգ, թարգմանիչ և լրագրող
Լեզու գերմաներեն[5]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Ժանրեր պիես և արձակ
Ուշագրավ աշխատանքներ Հրեա Զյուսը և Հրեուհին Տոլեդոյից
Պարգևներ ԳԴՀ ազգային մրցանակ
Ամուսին Մարթա Ֆոյխտվանգեր
Feuchtwanger Signature.jpg
Լիոն Ֆոյխտվանգեր Վիքիքաղվածքում
Lion Feuchtwanger Վիքիպահեստում

Լիոն Ֆոյխտվանգեր (գերմ.՝ Lion Feuchtwanger, հուլիսի 7, 1884[1][2][3], Մյունխեն[2][4] - դեկտեմբերի 21, 1958[2][4][3], Լոս Անջելես[2][4]), ծագումով հրեա գերմանացի գրող, պատմավեպերի հեղինակ։ Փիլիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր (1907)։ Հայերեն են թարգմանվել նրա «Օպպենհայմների ընտանիքը» [6], «Իսպանական բալլադ»[7] և «Գոյա» [8] վեպերը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստացել է բանասիրական կրթություն Մյունխենում և Բեռլինում։ Զբաղվել է լրագրությամբ, թատերական քննադասությամբ։ Ֆոյխտվանգերի հակապատերազմական (1914–1918) տրամադրություններն են արտահայտված Էսքիլեսի «Պարսիկներ», Արիստոֆանի «Խաղաղություն» գործերի մշակումներում (1917, 1918), «Ռազմագերիները» (1919) և այլ պիեսներում։

1933 թվականին տարագրվել է Գերմանիայից, ապրել Ֆրանսիայում, մասնակցել է մշակույթի պաշտպանության միջազգային շարժմանը։ Վիլլի Բրեդելի և Բերտոլդ Բրեխտի հետ խմբագրել է Մոսկվայում հրատարակվող «Դաս Վորտ» («Das Wort», 1936–1939) հանդեսը։ Խորհրդային Միություն այցելելուց հետո գրել է «Մոսկվա 1937» (1937) գիրքը։ Կյանքի վերջին տարիներին ապրել է ԱՄՆ–ում։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լիոն Ֆոյխտվանգերի ստեղծագործության հիմնական խնդիրը՝ գործողության և փիլիսոփայական հայեցողության երկընտրանքը, որ առաջին անգամ ի հայտ է եկել «Թոմաս Վենդտ» (1920) «դրամատիկական վեպում», շարունակվել է «Հրեա Զյուսը» (1920–1922, հրատ․ 1925), «Տգեղ դքսուհին» (1923) պատմավեպերում։

1930 թվականին հրատարակվել է Ֆոյխտվանգերի «Սպասասրահ» եռերգության առաջին մասը՝ «Հաջողություն» վեպը, ապա հաջորդաբար՝ «Օպպենհայմների ընտանիքը» (1933, հայերեն հրատ․ 1941, ավելի ուշ հրատ․ «Օպպերմանների ընտանիքը»), «Արտաքսում» (1939) վեպերը։ Հովսեփոս Փլավիոսի մասին գրված պատմական եռերգության («Հրեական պատերազմը», 1932, «Որդիները», 1935, «Կգա օրը», 1942) հիմնական խնդիրը անհատի խնդիրն է, որը, մարդասիրական հոգևոր արժեքներ մարմնավորելով, որոշակի վերաբերմունք ունի ժողովրդի և սոցիալական պրակտիկայի նկատմամբ։

Լիոն Ֆոյխտվանգերին նվիրված փոստային նամականիշ, 35 պֆենիգ, ԳԴՀ, 1974 թվական

Ֆոյխտվանգերի պատմավեպերին բնորոշ է խիստ արդիական ենթատեքստը («Կեղծ Ներոնը», 1936)։ «Լաուտենզակ եղբայրները» (1943) վեպում պատկերված ֆաշիստական հեղաշրջման նախօրեի իրական պատմական դեմքերն ու դեպքերը էլ ավելի կոնկրետություն ու խորություն են հաղորդում տեղի ունեցող անցուդարձի սոցիալ–քաղաքական վերլուծությանը։

«Սիմոնա» (1944) վեպը պատմում է ֆրանսիական Դիմադրության երիտասարդ հերոսուհու մասին։

Ֆոյխտվանգերը սկզբունքորեն ընդունել է ժողովրդական զանգվածների հեղափոխական ակտիվությունը («Աղվեսները խաղողի այգում», 1947, «Գոյա կամ իմացության դժվարին ուղին», 1952, հայերեն հրատ․ 1974, «Խենթի իմաստությունը կամ Ժան–Ժակ Ռուսոյի մահն ու կերպարանափոխությունը», 1952, վեպեր, և «Այրի Կապետը», 1956, պիես)։

Ֆոյխտվանգերը ստեղծել է պատմական երկպլան վեպի նոր տեսակ։ Նրա շատ ստեղծագործություններ էկրանավորվել են։

Ֆոյխտվանգերն արժանացել է Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության ազգային մրցանակի (1953)։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Gesammelte Werke in Einzelausgaben, Bd 1–10, 12–14, В․, 1959–64
  • Իսպանական բալլադ, Ե․, 1972

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Рачинская Н․ Н․, Лион Фейхтвангер (1884–1958), М․, 1965
  • Лион Фейхтвангер․ Бибиблиографический указатель, М․, 1959

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118532715 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Գրականագիտական համառոտ հանրագիտարան — Т. 7.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Фейхтвангер Лион, Фейхтвангер Лион // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  5. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb122795134 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  6. Օպպենհայմների ընտանիքը։ Վեպ / Լ. Ֆեյխտվանգեր. - Երևան։ Հայպետհրատ , 1941. - 395 էջ
  7. Իսպանական բալլադ։ [Վեպ] / Լ. Ֆեյխտվանգեր; Ռուս. թարգմ.՝ Ս. Գասպարյան Խմբ.՝ Պ.Ա. Միքայելյան. - Երևան։ Հայաստան , 1972. - 563 էջ
  8. Գոյա կամ իմացության դժվարին ուղին։ Վեպ / Լ. Ֆոյխտվանգեր; Թարգմ.՝ Հ. Հարությունյան; Խմբ.՝ Օ.Հ. Սանահյան. - Երևան։ Հայաստան, 1974. - 750 էջ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Գոյա կամ իմացության դժվարին ուղին» վեպը Համահայկական գրադարանում

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png