Jump to content

Լիզա Ջեյն Սմիթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Լիզա Ջեյն Սմիթ
անգլ.՝ Lisa Jane Smith
Ծննդյան անունանգլ.՝ Lisa Jane Smith
Ծնվել էսեպտեմբերի 4, 1958(1958-09-04)[1]
ԾննդավայրՖորթ Լոդերդեյլ, Ֆլորիդա, ԱՄՆ
Վախճանվել էմարտի 8, 2025(2025-03-08)[1] (66 տարեկան)
Վախճանի վայրՈւոլնաթ Քրիք, Կալիֆոռնիա
Գրական անունL. J. Smith
Մասնագիտությունգրող, վիպասան, մանկագիր, սցենարիստ, գիտաֆանտաստիկ գրող և young adult author
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
ԿրթությունԿալիֆորնիայի համալսարան Սանտա Բարբարայում և Սան Ֆրանցիսկոյի համալսարան
Ժանրերասպետական վեպ, ֆենթեզի, սարսափ և գիտական ֆանտաստիկա
Ուշագրավ աշխատանքներՎամպիրի օրագրերը (վիպաշար) և Night World?
Կայքljanesmith.net

Լիզա Ջեյն Սմիթ (անգլ.՝ Lisa Jane Smith, սեպտեմբերի 4, 1958(1958-09-04)[1], Ֆորթ Լոդերդեյլ, Ֆլորիդա, ԱՄՆ - մարտի 8, 2025(2025-03-08)[1], Ուոլնաթ Քրիք, Կալիֆոռնիա), դեռահասային գեղարվեստական գրականության ժանրի ամերիկացի հեղինակ, որն առավել հայտնի է իր բեսթսելլերային «Վամպիրի օրագրերը» գրքաշարով, որի հիման վրա ստեղծվել է նաև հայտնի հեռուստասերիալ։ Նրա գրքերը՝ մասնավորապես «Վամպիրի օրագրերը» և «Գիշերային աշխարհը» եղել են «Նյու Յորք Թայմս»-ի լավագույն բեսթսելլերների ցանկում և առաջադրվել են հինգ մրցանակների։

Վաղ կյանք և կրթություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սմիթը ծնվել է 1958 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝Ֆլորիդայի Ֆորտ Լոդերդեյլ քաղաքում[2][3][4][5][6]։ Մանուկ հասակում մեծացել է Վիլլա Պարկում (Կալիֆոռնիա) և հաճախել Վիլլա Պարկի ավագ դպրոց[2][6]։

Սմիթը փորձարարական հոգեբանություն է սովորել Սանտա Բարբարայի Կալիֆոռնիայի համալսարանում[5][7]։ Հետագայում նա հաճախել է Սան Ֆրանցիսկոյի պետական համալսարան՝ դասավանդման վկայականներ ստանալու համար[7]։

Կարիերա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սմիթը սկսել է իր կարիերան որպես տարրական դպրոցի ուսուցչուհի[8], սակայն երեք տարի հետո թողել է այն գրականությամբ զբաղվելու համար[6][9]։

Սմիթն ասել է, որ հասկացել է, որ ուզում է գրող դառնալ մանկապարտեզից և առաջին դասարանից՝ «երբ ուսուցիչը գովել է իմ գրած սարսափելի բանաստեղծությունը»[10] և դրանից հետո նա սկսել է լրջորեն զբաղվել դրանով տարրական դպրոցում[11]։

Նրա առաջին գիրքը՝ «Արևադարձի գիշերը»՝ գրված ավագ դպրոցի և քոլեջի տարիներին[12] հրատարակվել է ՄակՄիլանի կողմից (1987 թվական), որին հաջորդել է «Քաջարի սիրտը» 1990 թվականին։ Նրանք վատ էին վաճառվում, քանի որ դրանք պիտակավորված էին 9-ից 11 տարեկան երեխաների համար, այլ ոչ թե մեծահասակների համար, ինչպես ուզում էր Սմիթը։

1990 թվականին «Վամպիրի օրագրերը» շարքը պատվիրել է Էլիզ Դոները՝ Alloy Entertainment՝ի խմբագիրը։ Սմիթն անմիջապես գրել է այն տեսարանը, երբ Ելենան, Բոննին և Մերեդիթը զարդարում են մարզասրահը, իսկ հերոսուհին հանդիպում է Դեյմոնին (տեսարանը հետագայում ներառվել է առաջին վեպում), իսկ մյուս հերոսների համար նա ստեղծել է «Մեծահասակների այգին» գիրքը[8]։ Նա ընտրել է «Վամպիրի օրագրերի» դեկորացիան Վիրջինիայում, քանի որ ընտանիքը ապրել է այնտեղ և նա ոգեշնչվել է փոքր քաղաքներով և դրանց ապրելակերպով[13]։

Հետո գրվել են երեք եռագրություններ՝ «Գաղտնի շրջան» (1992), «Արգելված խաղ» (1994) և «Մութ տեսիլներ» (1995)։ «Գիշերային աշխարհ» շարքի առաջին մասը լույս է տեսել 1996 թվականին, որին հաջորդել են ևս ութը մասեր հաջորդ երկու տարիների ընթացքում[14]։

1998 թվականին Սմիթը բանաստեղծական դադար է վերցրել և վերադարձել է 2008 թվականին՝ նոր կայքէջով և նոր պատմվածքների շարքով։ «Վամպիրի օրագրերը» շարքը վերաթողարկվել է 2007 թվականին, որին հաջորդել են «Գաղտնի շրջան» եռերգության և «Գիշերային աշխարհ» շարքերի վերահրատարակությունները 2008–2009 թվականներին[15]։ Արևադարձի գիշերը և Քաջարի սիրտը նույնպես վերաթողարկվել են 2008 թվականին։ «Վամպիրի օրագրերի» երեք նոր հատվածներ հրատարակվել են 2009 և 2010 թվականներին[16]։ Հետագայում՝ 2009 թվականին վիպաշարի հիման վրա ստեղծվել է հեռուստասերիալ, որին հաջորդել է Գաղտնի շրջան եռերգության վրա հիմնված համանուն հեռուստասերիալը[17]։

Վամպիրի օրագրերի վերջին հատորը, որը ամբողջությամբ գրվել է Սմիթի կողմից՝ թողարկվել է 2011 թվականի մարտին։ Սմիթը ներկայացրել է հաջորդ մասի նախագիծը, բայց առանցքային սյուժեի հետ կապված վեճից հետո նրա մասնակցությունը դադարեցվել է հրատարակչի կողմից, իսկ դրվագը վերանայվել գրպանային գրողի կողմից[18][19]։ Վամպիրի օրագրերի հաջորդ հատվածները նույնպես գրվել են այդ կերպ։ «Գաղտնի շրջան» վիպաշարում նրան նույնպես փոխարինել է այլ գրպանային հեղինակ՝ Օբրի Քլարկը[20][21][22]։

Անձնական կյանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1998 թվականին նրա եղբոր մոտ աշտորոշվել է մետաստատիկ մելանոմա, ինչից հետո Սմիթը 10 տարով գրական ընդմիջում է վերցրել[23]։ Այդ ընթացքում նրա մայրը մահացել է թոքերի քաղցկեղից[23]։ Սմիթը նախկինում բնակվել է Կոնկորդում (Կալիֆոռնիա), իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է Դենվիլ[2][6][23]։ Մահվան պահին նա հարաբերությունների մեջ է եղել փաստաբան Ջուլի Դիվոլայի հետ[2]։

Առողջություն և մահ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի վերջին Սմիթը մահամերձ է եղել չախտորոշված գրանուլոմատոզից՝ պոլիանգիիտով, ինչից հետո նա մնացել է հիվանդանոցում երկու ամիս և շաբաթներ շարունակ միացված է եղել շնչառական սարքին[24]։ Սմիթը մահացել է աուտոիմուն հիվանդության բարդացումներից Կալիֆորնիայի Ուոլնաթ Քրիքի հիվանդանոցում՝ իր Դենվիլի տան մոտ 2025 թվականի մարտի 8-ին (66 տարեկան հասակում)[2][25]։

Ստեղծագործական աշխատանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆանտաստիկ դիլոգիա

  • 1987՝ Արևադարձի գիշերը
  • 1990՝ Քաջարի սիրտը
  • Անհայտ՝ Դրախտի հայելիներ

Վամպիրի օրագրերը

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • 1991՝ Վամպիրի օրագրերը։ Զարթոնքը
  • 1991՝ Վամպիրի օրագրերը։ Պայքարը
  • 1991՝ Վամպիրի օրագրերը։ Ֆուրիա
  • 1992՝ Վամպիրի օրագրերը։ Մռայլ միավորում
  • 2009՝ «Վամպիրի օրագրերը»։ Վերադարձ. Գիշեր
  • 2010՝ «Վամպիրի օրագրերը»։ Վերադարձ. Ստվերային հոգիներ
  • 2011՝ Վամպիրի օրագրերը։ Վերադարձ՝ կեսգիշեր
  • 2011՝ Վամպիրի օրագրերը։ Որսորդներ՝ ուրվական (գրպանային գրող)
  • 2012՝ Վամպիրի օրագրերը։ Որսորդներ. Լուսնի երգը (գրպանային հեղինակ)
  • 2013 թվականի մայիսի 2՝ Վամպիրի օրագրերը։ Փրկություն (գրպանային գրող, Օբրի Քլարկ)
  • 2013՝ Վամպիրի օրագրերը։ Փրկություն։ Չասված կամ չարտահայտված (գրպանային գրող, Օբրի Քլարկ)
  • 2014՝ Վամպիրի օրագրերը։ Փրկություն։ Բացահայտված (գրպանային գրող)

Ստեֆանի օրագրերը

  • 1. Սկսել
  • 2. Արյան ցանկություն
  • 3. Գրավչություն
  • 4. Հորատիչ
  • 5. Ապաստան
  • 6. Հմայված

Գաղտնի շրջան

  • 1992՝ Արարողակարգ (հրատարակվել է ԱՄՆ-ում 1992 թվականին)
  • 1992՝ Գերուհի (հրատարակվել է ԱՄՆ-ում 1992 թվականին)
  • 1992՝ Հզորություն (հրատարակվել է ԱՄՆ-ում 1992 թվականին)
  • 2012՝ Բաժանում (հրատարակվել է ԱՄՆ-ում 2012 թվականի մարտի 20-ին, Օբրի Քլարկի կողմից)
  • 2012՝ Հետապնդում (հրատարակվել է ԱՄՆ-ում 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, Օբրի Քլարկի կողմից)
  • 2013՝ Փորձություն (հրատարակվել է 2013 թվականի մարտի 12-ին, Օբրի Քլարկի կողմից)

Արգելված խաղ

  • 1994՝ Որսորդը
  • 1994՝ Հետապնդում
  • 1994՝ Սպանություն
  • Անհայտ՝ Ռևանշ

Մռայլ տեսիլքներ

  • 1994՝ Կանխազգացում
  • 1995՝ Մոլագարություն
  • 1995՝ Կիրքը

Խավարի թագավորություն

  • 1996՝ Գաղտնի վամպիր
  • 1996՝ Խավարի դուստրերը
  • 1996՝ Կախարդուհին
  • 1996՝ Մռայլ հրեշտակ
  • 1997՝ Ընտրյալները
  • 1997՝ Նախասահմանություն / Հոգու ընկեր
  • 1997՝ Որսորդուհի
  • 1998՝ Սև լուսաբաց
  • 1998՝ Մոգական լույս
  • Տարօրինակ ճակատագիր՝ գրքի թողարկումն անընդհատ հետաձգվում է։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 L.J. Smith (1958-2025) — Locus.
  2. 1 2 3 4 5 Longman, Jeré (2025 թ․ մարտի 26). «L.J. Smith, Author of 'Vampire Diaries' Book Series, Dies at 66». The New York Times. Վերցված է 2025 թ․ մարտի 26-ին.
  3. ↑ «L.J. Smith (1958–2025)». locusmag.com. 2025 թ․ մարտի 21. Վերցված է 2025 թ․ մարտի 24-ին.
  4. ↑ «Blogs from 2008 – Short and very sweet». 2008 թ․ սեպտեմբերի 5. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մայիսի 8-ին.
  5. 1 2 Rickman, Amy (2011). «Chapter Five: The Written Word». Blood Brothers. John Blake Publishing Ltd. էջեր 25–27. ISBN 9781843584100.
  6. 1 2 3 4 McLellan, Dennis (1991 թ․ հունվարի 3). «BOOKS & AUTHORS: Children Save World in 'Heart of Valor'». Los Angeles Times. Los Angeles. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 11-ին.
  7. 1 2 The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead. Canton, Michigan: Visible Ink Press. 2010. էջ 648. ISBN 9781578593484.
  8. 1 2 Laura Pezzino (2010 թ․ փետրվարի 10). «Twilight? Non conosco (lit.: Twilight? Don't know)». Vanity Fair (Italian). «... Smith, who is now (February 2010) 51, ...»{{cite journal}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  9. ↑ «An Interview with novelist L.J. Smith». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 18-ին. Վերցված է 2009 թ․ մայիսի 15-ին.
  10. ↑ L.J. Smith Biography: amazon.com Retrieved 2010-12-23.
  11. ↑ Interview with Novelist L.J. Smith: nightworld.net Արխիվացված Հունիս 18, 2009 Wayback Machine Retrieved 2010-12-23.
  12. ↑ «Booklist». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2012 թ․ մարտի 22-ին.
  13. ↑ «An interview with L. J. Smith». Bookalicious. 2009 թ․ մարտի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 2-ին.
  14. ↑ L.J. Smith Արխիվացված Հունվար 7, 2010 Wayback Machine at the Internet Book List
  15. ↑ «The L.J. Smith Fanlisting». Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2025 թ․ մարտի 29-ին.
  16. ↑ The Vampire Diaries Blowout: 3 Prequel Novels Coming, Ep. 18 Stills, Ep. 20 Preview
  17. ↑ Josef Adalian (2010 թ․ հոկտեմբերի 20). «Three Buffy/Angel Veterans Dream Up New Female Heroines for The CW». nymag.com. Վերցված է 2011 թ․ մայիսի 18-ին.
  18. ↑ Bookalicious (ed.). «Interview with L.J. Smith part deux». Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 30-ին.
  19. ↑ «L.J. Smith, creator of The Vampire Diaries books, fired». 2011 թ․ փետրվարի 5.
  20. ↑ Cover of The Divide. The secret circle. HarperTeen. 2012. ISBN 978-0-06-213039-6. OCLC 747533199.
  21. ↑ «The Secret Circle Sequel». 2011 թ․ հոկտեմբերի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.
  22. ↑ Mark O. Estes (2011 թ․ դեկտեմբերի 31). «The Secret Circle: New Novel Will NOT Be Written By L.J. Smith!». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 12-ին.
  23. 1 2 3 Alter, Alexandra (2014 թ․ ապրիլի 17). «'Vampire Diaries' Writer Bites Back». The Wall Street Journal. New York City. Վերցված է 2016 թ․ մարտի 11-ին.
  24. ↑ «And Then I Woke Up». 2015 թ․ դեկտեմբերի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  25. ↑ «L.J. Smith (1958–2025)». locusmag.com. 2025 թ․ մարտի 21. Վերցված է 2025 թ․ մարտի 24-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Լիզա_Ջեյն_Սմիթ&oldid=10473853» էջից