Լիբերիայի պատմություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Լիբերիայի պատմություն: Լիբերիայի ժողովուրդների վաղ շրջանի պատմությունը վատ է ուսումնասիրված: XIX դարի 2-րդ կեսին, երբ Լիբերիայի տարածքի առափնյա մասերում երևացին եվրոպացիները, բնիկները դեռևս վարում էին բնատնտեսություն: 1821 թ. ԱՄՆ-ի նեգրերի մի խումբ տեղական առաջնորդներից գնեց Փրովիդենս կղզին նրա դիմաց գտնվող մայրցամաքի հատվածը: Այդ տարածքում հիմնվեց ԱՄՆ-ում ազատագրված նեգրերի բնակավայր Մոնրովիա անունով (ի պատիվ ԱՄՆ-ի պրեզիդենտ Մոնրոյի), իսկ ամբողջ գաղութը կոչվեց Լիբերիա (լատ. liber-ազատ բառից): 1834–36 թվականներին առաջացան նոր բնակավայրեր, որոնք միմյանցից անկախ էին: 1839 թ. Լիբերիայի բնակավայրերը միավորվեցին ֆեդերալ սկզբունքներով:

1847 թվականի հուլիսի 26-ին հռչակվեց Լիբերիայի Հանրապետությունը: Ներգաղթողները, որոնք իրենց անվանում էին ամերիկանա–լիբերիացիներ, տիրապետող դիրք գրավեցին պետական, վարչական մարմիններում և տնտեսության մեջ: Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան XIX դարի 2-րդ կեսից փորձեցին անեքսիայի ենթարկել Լիբերիային: 1911 թ. Լիբերիան հասավ նրան, որ այդ երկրները ճանաչեցին իր սահմանները: Ներգաղթածների և բնիկների միջև պայքարը և եվրոպական երկրների ագրեսիան ծանրացրին երկրի ֆինանսական դրությունը: Լիբերիան ստիպված դիմեց արտաքին փոխառությունների:1918 թվականին Լիբերիան Անտանտի կազմում ձևականորեն մասնակցեց առաջին համաշխարհային պատերազմին: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ(1939 - 1945 թթ.)Լիբերիան պաշտոնապես միացավ (1944) հակաֆաշիստական դաշնակցությանը: ԱՄՆ–ը Լիբերիայում կառուցեց ռազմաբազաներ: 1944-ին Լիբերիայի պրեզիդենտ (մինչև 1971 թ.) Տաբմենը հռչակեց «միավորման քաղաքականություն», որի նպատակն էր բնիկների ևներգաղթածների սերունդների միջև անհավասարության վերացումը: 1945 թ. բնիկները (տղամարդիկ) ընտրելու իրավունք ստացան, որը սահմանափակված էր գույքային ցենզով: Սակայն միջէթնիկական հակասությունները լրիվ չհաղթահարվեցին: Ետպատերազմյան տարիներին ուժեղացավ ազգային բուրժուազիայի և բանվոր դասակարգի ձևավորման ընթացքը: 1959թվականին Լիբերիան ԱՄՆ–ի հետ կնքեց ռազմական պայմանագիր՝ «Լիբերիայի դեմ ագրեսիայի կամ ագրեսիայի սպառնալիքի դեպքում» կոնսուլտացիաների վերաբերյալ: Լիբերիան Աֆրիկայի միասնության կազմակերպության գործուն անդամներից է․ դատապարտում է ռասիզմը ՀԱՀ-ում, Հարավային Ռոդեզիայում: 1971-ի հուլիսին պրեզիդենտ դարձավ Տոլբերտը: 1972 թվականին դեսպանություններ փոխանակվեցին ԽՍՀՄ-ի և Լիբերիաի միջև: 1973 թվականից 74-ին դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին սոցիալիստական մի շարք երկրների հետ:

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 605 CC-BY-SA-icon-80x15.png