Լեոնարդ Էյլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Լեոնարդ Էյլեր
LeonhardEuler
Leonhard Euler 2.jpg
Ծնվել է ապրիլի 15, 1707({{padleft:1707|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2]
Բազել, Շվեյցարիա[3][4]
Մահացել է սեպտեմբերի 7 (18), 1783[2] (76 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[3]
բնական պատճառով
Գերեզման Սմիոլենսկոե լութերական գերեզմանիոց
Բնակության վայր(եր) Շվեյցարիա, Սանկտ Պետերբուրգ և Բազել
Քաղաքացիություն Old Swiss Confederacy
Ռուսական կայսրություն
Flag of Prussia (1892-1918).svg Պրուսիայի թագավորություն
Ազգություն Շվեյցարացիներ
Դավանանք Կալվինականություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս[5], ֆիզիկոս[6], երաժշտագետ, երաժշտություն տեսաբան, համալսարանի պրոֆեսոր, գրող[7] և ուսուցիչ[8][9][10]
Գործունեության ոլորտ մաթեմատիկական անալիզ և թվերի տեսություն
Անդամակցություն Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Բազելի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն և գերմաներեն[11]
Գիտական ղեկավար Յոհան Բերնուլլի[12]
Եղել է գիտական ղեկավար Սեմյոն Կոտելնիկով
Ազդվել է Պիեռ դե Ֆերմա, Քրիստիան Հյույգենս և Պիեռ Լուի դը Մոպերտյուի
Երեխա(ներ) Յոհան Էյլեր
Ստորագրություն
Euler's signature.svg
Leonhard Euler Վիքիպահեստում

Լեոնարդ Էյլեր (գերմ.՝ Leonhard Euler, ապրիլի 4, 1707, Բազել, Շվեյցարիա - սեպտեմբերի 7, 1783, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), շվեյցարացի մաթեմատիկոս։ Մշակել է մաթեմատիկական անալիզի հիմունքները, ստեղծել վարիացիոն հաշիվը։[13]

1720 - 1724 թթ. սովորել է Բազելի համալսարանում։ 1727 թվականին աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայում, 1741 թ. տեղափոխվել է Բեռլին, 1766 թ.՝ կրկին վերադարձել Սանկտ Պետերբուրգ։[13]

Էյլերը Բեռլինի, Սանկտ Պետերբուրգի[14] և Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի[15] և Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր. նրա հետազոտություններն ընդգրկել են իր ժամանակի մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և մեխանիկայի բոլոր բաժինները։[14] Նա շարադրել է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հիմունքները, մշակել է պինդ մարմնի կինեմատիկան և դինամիկան, տվել անշարժ կետի շուրջը դրա պտտման հավասարումը, հիմնադրել գիրոսկոպի տեսությունը։ Նավաշինության մասին իր աշխատանքներով նա մեծ ավանդ է ներդրել կանգունության տեսությունում։[13]

Նշանակալի են Էյլերի հայտնագործությունները հոծ միջավայրերի և երկնային մեխանիկայի ոլորտներում։ Նա զբաղվել է նաև կիրառական խնդիրներով, մշակել է տուրբինների տեսությունը, զգալի ներդրում կատարել նյութերի դիմադրության տեսությունում և օպտիկական տեխնիկայում։[13]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #118531379 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 Эйлер Леонард // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) — Т. 29 : Чаган — Экс-ле-Бен. Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  4. http://www.jstor.org/stable/2298449
  5. http://www.nndb.com/cemetery/803/000208179/
  6. http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/switzerland/chfamous.htm
  7. http://blogcritics.org/culture/article/a-nasty-mathematical-myth/
  8. http://www.jstor.org/stable/2972960
  9. http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00207390802642237
  10. http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00207390802642237
  11. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12157666x Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  12. Mathematics Genealogy Project Ստուգված է օգոստոսի 8-ին 2016:
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 297
  14. 14,0 14,1 Боголюбов А. Н. Математики. Механики. Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1983. — 639 с. — С. 543—544.
  15. Котек В. В., 1961, էջ 95.