Լեոնարդ Էյլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Լեոնարդ Էյլեր
Leonhard Euler
Leonhard Euler 2.jpg
Ծնվել է ապրիլի 15, 1707({{padleft:1707|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1]
Ծննդավայր Բազել[1]
Մահացել է սեպտեմբերի 7 (18), 1783 (76 տարեկանում)
Մահվան վայր Սանկտ Պետերբուրգ[1]
Քաղաքացիություն Flag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
Կրոն Կալվինականություն
Կրթություն Q372608?
Գործունեություն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, երաժշտագետ և երաժշտություն տեսաբան
Անդամություն՝ Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդական թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսական Գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի Գիտության ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Երեխաներ Q556346?
Ստորագրություն Euler's signature.svg
Euler signature.jpg

Լեոնարդ Էյլեր (գերմ.՝ Leonhard Euler, ապրիլի 4, 1707, Բազել, Շվեյցարիա - սեպտեմբերի 7, 1783, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), շվեյցարացի մաթեմատիկոս։ Մշակել է մաթեմատիկական անալիզի հիմունքները, ստեղծել վարիացիոն հաշիվը։ [2]

1720 - 1724 թթ. սովորել է Բազելի համալսարանում։ 1727 թվականին աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայում, 1741 թ. տեղափոխվել է Բեռլին, 1766 թ.՝ կրկին վերադարձել Սանկտ Պետերբուրգ։[2]

Էյլերը Բեռլինի, Սանկտ Պետերբուրգի[3] և Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի[4] և Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր. նրա հետազոտություններն ընդգրկել են իր ժամանակի մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և մեխանիկայի բոլոր բաժինները։[3] Նա շարադրել է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հիմունքները, մշակել է պինդ մարմնի կինեմատիկան և դինամիկան, տվել անշարժ կետի շուրջը դրա պտտման հավասարումը, հիմնադրել գիրոսկոպի տեսությունը։ Նավաշինության մասին իր աշխատանքներով նա մեծ ավանդ է ներդրել կանգունության տեսությունում։ [2]

Նշանակալի են Էյլերի հայտնագործությունները հոծ միջավայրերի և երկնային մեխանիկայի ոլորտներում։ Նա զբաղվել է նաև կիրառական խնդիրներով, մշակել է տուրբինների տեսությունը, զգալի ներդրում կատարել նյութերի դիմադրության տեսությունում և օպտիկական տեխնիկայում։[2]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 Record #118531379 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 297
  3. 3,0 3,1 Боголюбов А. Н.  Математики. Механики. Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1983. — 639 с. — С. 543—544.
  4. Котек В. В., 1961