Լեոնարդ Էյլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Լեոնարդ Էյլեր
LeonhardEuler
Leonhard Euler 2.jpg
Ծնվել է ապրիլի 15, 1707({{padleft:1707|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2]
Բազել, Շվեյցարիա[3]
Մահացել է սեպտեմբերի 7 (18), 1783[2] (76 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[3]
բնական պատճառով
Գերեզման Սմիոլենսկոե լութերական գերեզմանիոց
Բնակության վայր(եր) Շվեյցարիա, Սանկտ Պետերբուրգ և Բազել
Քաղաքացիություն Old Swiss Confederacy
Դավանանք Կալվինականություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, երաժշտագետ, երաժշտություն տեսաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
Գործունեության ոլորտ մաթեմատիկական անալիզ և թվերի տեսություն
Անդամակցություն Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Բազելի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն և գերմաներեն[4]
Գիտական ղեկավար Յոհան Բերնուլլի[5]
Եղել է գիտական ղեկավար Սեմյոն Կոտելնիկով
Երեխա(ներ) Յոհան Էյլեր
Ստորագրություն
Euler's signature.svg
Leonhard Euler Վիքիպահեստում

Լեոնարդ Էյլեր (գերմ.՝ Leonhard Euler, ապրիլի 4, 1707, Բազել, Շվեյցարիա - սեպտեմբերի 7, 1783, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), շվեյցարացի մաթեմատիկոս։ Մշակել է մաթեմատիկական անալիզի հիմունքները, ստեղծել վարիացիոն հաշիվը։ [6]

1720 - 1724 թթ. սովորել է Բազելի համալսարանում։ 1727 թվականին աշխատել է Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայում, 1741 թ. տեղափոխվել է Բեռլին, 1766 թ.՝ կրկին վերադարձել Սանկտ Պետերբուրգ։[6]

Էյլերը Բեռլինի, Սանկտ Պետերբուրգի[7] և Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի[8] և Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր. նրա հետազոտություններն ընդգրկել են իր ժամանակի մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և մեխանիկայի բոլոր բաժինները։[7] Նա շարադրել է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հիմունքները, մշակել է պինդ մարմնի կինեմատիկան և դինամիկան, տվել անշարժ կետի շուրջը դրա պտտման հավասարումը, հիմնադրել գիրոսկոպի տեսությունը։ Նավաշինության մասին իր աշխատանքներով նա մեծ ավանդ է ներդրել կանգունության տեսությունում։ [6]

Նշանակալի են Էյլերի հայտնագործությունները հոծ միջավայրերի և երկնային մեխանիկայի ոլորտներում։ Նա զբաղվել է նաև կիրառական խնդիրներով, մշակել է տուրբինների տեսությունը, զգալի ներդրում կատարել նյութերի դիմադրության տեսությունում և օպտիկական տեխնիկայում։[6]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #118531379 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 Эйлер Леонард // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) — Т. 29 : Чаган — Экс-ле-Бен. Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12157666x Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. Mathematics Genealogy Project Ստուգված է օգոստոսի 8-ին 2016:
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 297
  7. 7,0 7,1 Боголюбов А. Н.  Математики. Механики. Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1983. — 639 с. — С. 543—544.
  8. Котек В. В., 1961, էջ 95.