Լենինո-Սնեգիրիյան ռազմական պատմության թանգարան

Լենինո-Սնեգիրիյան ռազմական պատմության թանգարան
Տեսակ	թանգարան
Երկիր	Ռուսաստան
Տեղագրություն	Մոսկվայի մարզ
Հիմնադրվել է	1966
Կայք	snegiri-museum.ru

Լենինո-Սնեգիրիյան ռազմական պատմության թանգարան, Իստրայի քաղաքային շրջանի Լենինո և Սնեգիրի բնակավայրերի ռազմական պատմության թանգարան: Թանգարանի հավաքածուն պարունակում է նաև ռազմական ավարների եզակի ցուցանմուշներ՝ ռազմական տեխնիկա, մարտական վայրերում հայտնաբերված անձնական իրեր (գերմանական տանկերից մինչև կողմնացույց և գդալ)^[1]: Թանգարանում գործում է գրադարան։

Տնօրենն է Մարինա Գորբունովան։

Պատմություն

1941 թվականի նոյեմբերի 30-ին գնդապետ Աֆանասի Բելոբորոդովի հրամանատարությամբ 78-րդ հրաձգային դիվիզիան անցկացրել է պաշտպանությունը Վոլոկոլամսկի մայրուղու 42-րդ կիլոմետրում: Գերմանական զորքերը հարձակվել են այս տարածքի վրա «Վերմախտի» 10-րդ տանկային դիվիզիայի և ՍՍ-ի ուժեղացման «Ռայխ» մոտոհրաձգային տանկային դիվիզիաների, 252-րդ և 87-րդ հետևազորային դիվիզիաների ուժերով` Վոլոկոլամսկի մայրուղու երկայնքով:

Դաժան մարտերում խորհրդային զորքերը պահել են այս գիծը, իսկ ավելի ուշ՝ դեկտեմբերին, անցել են հարձակման: Մարտում ցուցաբերած խիզախության, տոկունության և արիության համար 78-րդ հրաձգային դիվիզիան 1941 թվականի նոյեմբերի 26-ին արժանացել է 9-րդ գվարդիայի կոչման^[2]։

1967 թվականի մայիսի 9-ին բացվել է հուշահամալիր Վոլոկոլամսկի մայրուղու 42-րդ կիլոմետրում` այն վերջին գծում, որտեղ Ա. Պ. Բելոբորոդովի գվարդիայի զինվորները կանգնեցրել են գերմանական զորքերի առաջխաղացումը։ Բարձր հարթակի վրա տեղադրվել են T-34-85 տանկ և բետոնե բրգաձև հակատանկային ցցապատնեշներ։ Գրանիտե պատվանդանի վրա գրված է. «Այստեղ, 1941 թվականի աշնան սարսափելի օրերին, 16-րդ բանակի քաջարի զինվորները կանգնեցրին թշնամուն, այստեղից՝ 1941 թվականի դեկտեմբերին, նրանք անցան վճռական հարձակման և սկսեցին նացիստական զավթիչների ջախջախումը»: Հուշահամալիրի հեղինակներն են ճարտարապետ Ս. Նեկրասովը և ինժեներ Ռ. Նեսվիժսկայան։

Թանգարանը բացվել է դպրոցի նախկին շենքում։ Թանգարանի հիմնադիրը «Ալմազ» գիտաարտադրական ասոցիացիայի ինժեներ Իգոր Վլադիմիրովիչ Ուսանևիչն է, իսկ ավելի ուշ նաև թանգարանի տնօրենը (մահացել է 2000 թվականի սեպտեմբերի 10-ին)։

2010 թվականի սեպտեմբերի 10-ի գիշերը թանգարանում հրդեհ է բռնկվել, որի հետևանքով թանգարանի գլխավոր մասնաշենքն ամբողջությամբ այրվել է^[3]։ Ցուցանմուշների միայն մեկ երրորդն է փրկվել. մնացածը, այդ թվում՝ Մոսկվայի ճակատամարտի մասնակիցների անձնական իրերը և տարածաշրջանի ու երկրի ռազմական պատմությանը վերաբերող եզակի փաստաթղթերը, ոչնչացել են^[4]ː

Ցուցադրություն

Թանգարանի ցուցադրությունը նվիրված է Կ. Կ. Ռոկոսովսկիի ԽՍՀՄ 16-րդ բանակինː Թանգարանում ներկայացված են փաստաթղթեր և նյութեր Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Իստրայի շրջանի և երկրի ռազմական պատմության վերաբերյալ: Թանգարանը գտնվում է Վոլոկոլամսկի մայրուղու 41-րդ կիլոմետրում, Մոսկվայի մերձակայքում գտնվող պաշտպանական գոտումː Թանգարանային համալիրը ներառում է երկու բացօթյա ցուցահանդեսային տարածք՝ հայրենական մեծ պատերազմի շրջանի տեխնիկայի համար տանկերի ցուցադրության տարածք և զինվորական հուշահամալիր գերեզման՝ Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս Ա. Պ. Բելոբորոդովի գերեզմանով։

Թանգարանում է գտնվում նաև «Սիբիրյան զինվորներին» հուշահամալիր^[⇨]:

Տանկերի ցուցադրության տարածքում ներկայացված է պահպանված գերմանական «Վագր» ծանր տանկերից մեկը^[5], որը թանգարանը կորցնելու վտանգի տակ է եղել 2001 թվականին^[6]. Մոսկվայի մարզի Նախաբինո բնակավայրի պոլիգոնում Սերգեյ Ցվետկովի (Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վետերանների «Էկիպաժ»^[7] աճյունների որոնողական և թաղման խմբի ղեկավարի) հայտնաբերած տանկը^[8]^[9] 2001–2003 թվականներին Ռուսաստանի երկու շրջանների ղեկավարների՝ Մոսկվայի մարզի նահանգապետ Բորիս Գրոմովի և Սարատովի նահանգապետ Դմիտրի Այացկովի միջև հակամարտության պատճառ է դարձել^[9]ː Ենթադրվում էր, որ տանկը վեց «Վագր» տանկերից մեկն է, որոնք ոչնչացվել են Լենինգրադի ուղղությամբ 1942 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Մգա - Սինյավինո բնակավայրերի ճանապարհին, սակայն այս տեղեկությունը չի համապատասխանում իրականությանը^[10]^[9]ː

T-34-85 խորհրդային միջին տանկ «Փառքի սահման» հուշահամալիրում^[11]
ԲՍ-3. 100 մմ դաշտային թնդանոթի 1943 թվականի մոդել
T-26 Թեթև տանկ, 1933 թվականի մոդել
«Վագր» գերմանական ծանր տանկ

Էքսկուրսիաներ

«16-րդ բանակը Մոսկվայի ճակատամարտում». թանգարանի ստեղծման պատմություն, Վոլոկոլամսկի ուղղությամբ Մոսկվայի պաշտպանության պատմություն:
«Հայրենական մեծ պատերազմի տանկային տարածք». թանգարանի ստեղծման պատմությունը, գտնվելու վայրի պատմությունը, լեգենդներ։

«Ձևավորվելով Սիբիրում նրանք պաշտպանեցին Իստրայի շրջանը»

Լենինո-Սնեգիրիյան ռազմական պատմության թանգարանի «Սիբիրյան զինվորներին» հուշահամալիրին կից գտնվում նաև «Սիբիրյան զինվորներին» հուշահամալիրը, որի հուշասալերը հավերժացնում են երկու բանակների, 26 դիվիզիաների, 6 հրաձգային բրիգադների հիշատակը, ինչպես նաև պարունակում են 19 սիբիրցի զինվորների անունների ցուցակ, ովքեր Մոսկվայի ճակատամարտի ժամանակ արժանացել են Խորհրդային Միության հերոսի կոչմանը:

ԽՍՀՄ 16-րդ բանակ (2-րդ կազմավորման) ռազմաճակատի գլխավոր հրամանատար գեներալ-մայոր Կ. Կ. Ռոկոսովսկու ենթակայության ստորաբաժանումներ
1. 9-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիա (մինչև 1941 թվականի նոյեմբերի 26 - ը 78-րդ հրաձգային դիվիզիա), որի հրամանատարն է եղել գեներալ-մայոր Ա. Պ. Բելոբորոդովը
2. 11-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիա (ձևավորվել է 1942 թվականի հունվարի 5-ին՝ վերափոխվելով 2-րդ կազմավորման 18-րդ հրաձգային դիվիզիայի), որի հրամանատարն է եղել գնդապետ Պյոտոր Ն. Չերնիշևը (1901-1966)ː
3. 8-րդ գվարդիական հրաձգային դիվիզիա (մինչև 1941 թվականի նոյեմբերի 18-ը 316-րդ հրաձգային դիվիզիա), որի հրամանատարն է եղել գեներալ-մայոր Ի. Վ. Պանֆիլովը
4. 354-րդ հրաձգային դիվիզիա, որի հրամանատարն է եղել գնդապետ Դմիտրի Ֆ. Ալեքսեևը (1902-1974)ː
5. 36-րդ առանձին կուրսանտական հրաձգային բրիգադ, որի հրամանատարն է եղել գնդապետ Մ. Պ. Կոպոնենկո
6. 40-րդ առանձին հրաձգային բրիգադ, որի հրամանատարն է եղել գնդապետ Վասիլի Ֆ. Սամոյլենկոն (1895-1981)ː
7. 49-րդ առանձին հրաձգային բրիգադ, որի հրամանատարն է եղել գնդապետ Վ. Ն. Յակիմովը
8. 301-րդ գնդացրային գումարտակ
9. 302-րդ գնդացրային գումարտակ
10. 17-րդ տանկային բրիգադ - գնդապետ Ն. Ա. Չեռնոյարով
11. 22-րդ տանկային բրիգադ - փոխգնդապետ Ի. Պ. Երմակով
12. 23-րդ տանկային բրիգադ - գնդապետ Եվտիխի Ե. Բելով
13. 25-րդ տանկային բրիգադ - գնդապետ Իվան Վ. Դուբով
14. 27-րդ տանկային բրիգադ - փոխգնդապետ Ֆ. Մ. Միխայլին
15. 33-րդ տանկային բրիգադ - փոխգնդապետ Ս. Լ. Գոնտարև
16. 145-րդ տանկային բրիգադ - գեներալ-մայոր Միխայիլ. Դ. Սոլոմատին (1941 թվականի նոյեմբերի 12 - 19), գեներալ-մայոր Ֆյոդոր Տ. Ռեմիզով (պաշտոնապես 1941 թվականի սեպտեմբերի 8-ից, իրականում` 1941 թվականի նոյեմբերի 19-ից)
17. 146-րդ տանկային բրիգադ (2-րդ կազմավորում) - գնդապետ Ս. Ի. Տոկարև
18. 471-րդ հրետանային գունդ (01/8/1942-ից ՝ 2-րդ գվարդիական հրետանային գունդ) - Մայոր Ի. Պ. Ազարենկով
19. 2-րդ գվարդիական հեծելազորային կորպուս - գեներալ-մայոր Լև Մ. Դովատոր (12/17/1941), գեներալ-մայոր Իսսա Ա. Պլիև (17.12.1941 թվականից)
20. 289-րդ կործանիչ հակատանկային գունդ (01/8/1942-ից 1 — ին գվարդիական կործանիչ հակատանկային գունդ) - մայոր Մ. Կ. Եֆրեմենկո
21. 296-րդ կործանիչ հակատանկային գունդ (01/8/1942-ից 2 — րդ գվարդիական կործանիչ հակատանկային գունդ) - կապիտան Ա. Ս. Ալեշկին
22. 610-րդ կործանիչ հակատանկային գունդ
23. 694-րդ կործանիչ հակատանկային հրաձգային գունդ
24. 871-րդ կործանիչ հակատանկային հրաձգային գունդ
25. 13-րդ գվարդիական ականանետային հրաձգային գունդ
26. 14-րդ գվարդիական ականանետային հրաձգային գունդ
27. 2-րդ առանձին գվարդիական ականանետային դիվիզիոն
28. 17-րդ առանձին գվարդիական ականանետային դիվիզիոն (հրամանատար կապիտան Ա. Ի. Արտեմև, աշխատակազմի ղեկավար-ավագ լեյտենանտ Ն. Ս. Ժեժերուկ)
29. 35-րդ առանձին գվարդիական ականանետային դիվիզիոն
5-րդ բանակ (2-րդ կազմավորման) - հրետանու գեներալ-մայոր Լ. Ա. Գովորովի ղեկավարած ստորաբաժանումներ
1. 32-րդ հրաձգային դիվիզիա (1-րդ կազմավորման) - գնդապետ Վիկտոր Ի. Պոլոսուխին
2. 108-րդ հրաձգային դիվիզիա - գեներալ-մայոր Իվան Ի. Բիրիչև
3. 144-րդ հրաձգային դիվիզիա - գեներալ-մայոր Միխայիլ Ա. Պրոնին
4. 1-ին (4-րդ) գվարդիական տանկային բրիգադ - գեներալ-մայոր Միխայիլ Ե. Կատուկով
5. 19-րդ տանկային բրիգադ - գնդապետ Սերգեյ Ա. Կալիխովիչ
6. 20-րդ տանկային բրիգադ (2-րդ կազմավորման)- գնդապետ Գ. Պ. Անտոնով (մահացել է 10/14/1941); գնդապետ Նիկոլայ Պ. Կոնստանտինով (16.12.1941 թվականից)
7. 37-րդ առանձին հրաձգային բրիգադ
8. 43-րդ առանձին հրաձգային բրիգադ
9. 1-ին (12-րդ) գվարդիական կապի գունդ
10. 42-րդ գվարդիական առանձին մոտոինժեներական գումարտակ
11. 145-րդ առանձին սակրավորական գումարտակː

Տես նաև

Դիվիզիայի հրամանատարի օր (ֆիլմ)

Ծանոթագրություններ

↑ «ИСТОРИЯ - Ленино-Снегиревский-музей.рф». www.xn-----elcdibbcrddcndjh3agbbt3csh9c.xn--p1ai (ռուսերեն). Վերցված է 2025 թ․ ապրիլի 28-ին. {{cite web}}: Check |url= value (օգնություն)
↑ 78-я стрелковая (9-я гв.) Краснознамённая Дальневосточная дивизия. Արխիվացված 2020-08-15 Wayback Machine Страница военно-патриотического клуба «Память» Воронежского государственного университета.
↑ «Пожар в здании Снегиревского танкового музея». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2010 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.
↑ Пожарные не смогли отбить у огня военный музей. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: МК.ru. 10 сентября 2010.
↑ Охота на «Тигра». Любимый танк Адольфа Гитлера стоимостью в десятки миллионов долларов ржавеет и растаскивается по частям. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: С. Плотников. «Версия».
↑ Тигр возвращается. А.Минкин. Московский комсомолец, 17.07.2003.
↑ Смерть в изысканных тонах. И.Киселёва. STRINGER.Ru, 18 января 2003.
↑ Наглый как танк. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: Деловая пресса, номер 19 (195) от 13.05.2003.
↑ ^9,0 ^9,1 ^9,2 Любимый танк Гитлера стоимостью в десятки миллионов долларов ржавел на саратовской свалке. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: NEWSru.com, 27 сентября 2005 г.
↑ М. Барятинский. «Тигр». Первая полная энциклопедия — М.:Коллекция, Яуза, ЭКСМО, 2008. Стр. 111.
↑ ««РУБЕЖ СЛАВЫ» : Министерство обороны Российской Федерации». encyclopedia.mil.ru. Վերցված է 2025-04-28-ին.

Արտաքին հղումներ

snegiri-museum.ru — Լենինո-Սնեգիրիյան ռազմական պատմության թանգարանի պաշտոնական կայք
«Танковый музей под открытым небом в Снегирях. Историческая справка». снегири.рф. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 7-ին. {{cite web}}: Check |url= value (օգնություն)
«Мемориал воинам-сибирякам. 69-я годовщина Победы». World of Tanks. Официальный видеоканал. 2014 թ․ մայիսի 14. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 7-ին.
И. Дюринский. «Тигр» — I (Pz.Kpfw. Vl Ausf.H). Սանկտ Պետերբուրգի «Петербургский Кладоискатель» պատմահետազոտական ընկերության պաշտոնական կայքː

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լենինո-Սնեգիրիյան ռազմական պատմության թանգարան» հոդվածին։

[1] «ИСТОРИЯ - Ленино-Снегиревский-музей.рф». www.xn-----elcdibbcrddcndjh3agbbt3csh9c.xn--p1ai (ռուսերեն). Վերցված է 2025 թ․ ապրիլի 28-ին. {{cite web}}: Check |url= value (օգնություն)

[2] 78-я стрелковая (9-я гв.) Краснознамённая Дальневосточная дивизия. Արխիվացված 2020-08-15 Wayback Machine Страница военно-патриотического клуба «Память» Воронежского государственного университета.

[3] «Пожар в здании Снегиревского танкового музея». Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ սեպտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2010 թ․ սեպտեմբերի 11-ին.

[4] Пожарные не смогли отбить у огня военный музей. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: МК.ru. 10 сентября 2010.

[5] Охота на «Тигра». Любимый танк Адольфа Гитлера стоимостью в десятки миллионов долларов ржавеет и растаскивается по частям. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: С. Плотников. «Версия».

[6] Тигр возвращается. А.Минкин. Московский комсомолец, 17.07.2003.

[7] Смерть в изысканных тонах. И.Киселёва. STRINGER.Ru, 18 января 2003.

[8] Наглый как танк. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: Деловая пресса, номер 19 (195) от 13.05.2003.

[NEWSru.com-9] 9,0 ^9,1 ^9,2 Любимый танк Гитлера стоимостью в десятки миллионов долларов ржавел на саратовской свалке. Archive copy Wayback Machine-ի միջոցով: NEWSru.com, 27 сентября 2005 г.

[10] М. Барятинский. «Тигр». Первая полная энциклопедия — М.:Коллекция, Яуза, ЭКСМО, 2008. Стр. 111.

[11] ««РУБЕЖ СЛАВЫ» : Министерство обороны Российской Федерации». encyclopedia.mil.ru. Վերցված է 2025-04-28-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]