Լենինգրադի պաշարման ճեղքումը (դիորամա)

Լենինգրադի պաշարման ճեղքումը
Տեսակ	թանգարան
Երկիր	Ռուսաստան
Տեղագրություն	Կիրովսկի շրջան
Հիմնադրվել է	մայիսի 7, 1985

«Լենինգրադի պաշարման ճեղքումը», դիորամա-թանգարան, բացվել է 1985 թվականի մայիսի 7-ին և նվիրված է 1943 թվականի հունվարին «Իսկրա» գործողության ընթացքում Լենինգրադի պաշարման ճեղքմանը: Գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգից 40 կմ հեռավորության վրա^[1]։

Այն հանդիսանում է «Ճեղքում» հուշահամալիր թանգարանի մի մասը, որը հիմնադրվել է 1990 թվականին այս դիորամա թանգարանի հիման վրա: Այն տեղավորված է գրանիտե սենյակում, որը կառուցվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ դօտերի տեսքով և ներկառուցված Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանի Մարինո գյուղի մոտ գտնվող Լադոգա կամրջի ձախափնյա թեքահարթակի ճարտարապետական կառուցվածքում, մի վայրում, որտեղ կատաղի մարտեր են տեղի ունեցել: Դիորամայի յուրահատկությունը կայանում է նրանում, որ այն արտացոլում է յոթ օրվա մարտերի իրադարձություններն իրար հետ միաժամանակ^[2]։

Ստեղծման պատմություն

Վավերագրական կտավ ստեղծելու գաղափարը ծագել է դեռևս 1944 թվականին։ Միաժամանակ հայտնվել են առաջին էսքիզային տարբերակները։ Սակայն միջոցների սղության պատճառով այդ նախագիծն այդպես էլ կյանքի չի կոչվել։

1980 թվականին Լենինգրադի մարզային գործկոմի մշակույթի վարչությունը նախաձեռնել է նախագծի նորացումը։ Լենինգրադի շրջափակման ճեղքումի ժամանակ արվեստագետները սկսել են նախաուրվանկարներ ստեղծել ռազմական գործողությունների հետ կապված առանձին տեսարաններով։ Դիորամայի վրա աշխատանքը պաշտոնապես սկսվել է 1982 թվականին։ Նախագիծը գործարկվել է Լենինգրադի արվեստագետների և Լենինգրադի պաշտպանության մասնակիցներ Վ. Ի. Սելեզնյովի, Կ. Գ. Մոլտենինովի և Բ. Վ Կոտիկի կողմից^[3]:

Առաջին փուլերում նրանք ստեղծել են դիորամա Նախիմովյան դպրոցի կինոդահլիճում, բայց հետագայում նկարիչներն օգնություն են ստացել Պետրոգրադի կողմում գտնվող «Океан» խանութից, որը նրանց տրամադրել է մեծ վաճառքի տարածքը: 1983 թվականին դիորամայի ստեղծմանը միացել է նաև գրաֆիկ նկարիչ Նիկոլայ Միխայլովիչ Կուտուզովը:

Երբ Լադոգայի կամրջի ձախափնյա թեքահարթակի ճարտարապետական կառուցվածքի մեջ ներկառուցված դիորամա սենյակը մասամբ կառուցվել է, կտավը նույնպես տեղափոխվել է այնտեղ: Փոխադրման ժամանակ նրան ուղեկցել են «Ավրորա» հածանավի նավաստիները, ովքեր նույնպես օգնել են դիորաման տեղադրելու հարցում: Այնուամենայնիվ, թանգարանն ինքը դեռ ամբողջությամբ ավարտված չէր, և դիորաման ստեղծվել է դրա կառուցման հետ միաժամանակ:

Արդեն եզրափակիչ փուլում՝ 1985 թվականին, դիորամա ստեղծելու վրա աշխատելու հրավիրվել են նկարիչներ Յուրի Ն.Գարիկովը և Լեոնիդ Վ. Կաբաչեկը: Այս փուլն ամենադժվարն է եղել: Այն ժամանակ սենյակը չէր ջեռուցվում։ Կտավի գագաթը նկարելու համար հարկավոր էր աշխատել շինարարական ճոճի մեջ՝ բարձրանալով մինչև գմբեթը։ Որոշ դրվագներ ստիպված մի քանի անգամ վերանկարվել են, իսկ «Ներկայության էֆեկտը» ուժեղացնում է առարկայական հատակագիծը, որը լրացնում է դիտահարթակից մինչև նկար վեց մետր հեռավորությունը^[2]։

Դիորամայի մանրակերտի հատակագիծը ստեղծվել է ծավալային դիզայնի մասնագետների կողմից՝ Վ. Դ. Զայցևի ղեկավարությամբ: Նրանք վերարտադրել են իրական տեղանքի տեսքը ռումբերի և արկերի խառնարաններով, ինչպես նաև ինժեներական կառույցների իրական չափերի ֆրագմենտներով: Դիորամայի ստեղծման գործում նշանակալի ներդրում են ունեցել նաև ռազմական խորհրդատուները՝ պատմական գիտությունների թեկնածու Վ. Դ. Զայցևը և Լենինգրադի շրջափակումը ճեղքելու անմիջական մասնակիցները, պաշտոնաթող գնդապետներ Դ. Կ. Ժերեբովը և Իվան Ի. Սոլոմախինը: Պատմական առավելագույն ճշգրտությամբ վերակառուցվել են զինվորների ու սպաների զինտեխնիկայի և համազգեստի պատկերները։

Նկարագրություն

1985 թվականի մայիսի 7-ին, Հաղթանակի օրվա 40-ամյակին, տեղի է ունեցել «Լենինգրադի պաշարման ճեղքումը» դիորամա թանգարանի բացումը: Դիորամա կտավն ունի 40 x 8 մետր չափսեր։ Այն արտացոլում է 1943 թվականի հունվարի 12- ից 18-ը տեղի ունեցած մարտերի իրադարձությունները: Դիորամայի յուրահատկությունը կայանում է նրանում, որ այն արտացոլում է միաժամանակյա յոթ օրվա մարտերի իրադարձությունները^[2]։

Ցուցադրված է Նևա գետի հատումը (տեսարանը աջ ափից) Լենինգրադի ռազմաճակատի 67-րդ բանակի ստորաբաժանումների կողմից գեներալ-լեյտենանտ Լ. Վ. Գովորովի հրամանատարությամբ «Իսկրա» ռազմագործողության ժամանակ: Այդ ժամանակ Վոլխովի ճակատի 2-րդ հարվածային բանակը գեներալ-լեյտենանտ Վլադիմիր Զ. Ռոմանովսկու հրամանատարությամբ ճեղքելով հասնում է լենինգրադցիներին օգնության: Հենց այդ ժամանակ, 1943 թվականի հունվարի 12-ին, խորհրդային զորքերը երկու ճակատով ճեղքում են գերմանական պաշտպանությունը Շլիսելբուրգ-Սինյավինո նշանավոր հատվածում և, հաղթելով Վերմախտի 18-րդ բանակին, միավորվում են հունվարի 18-ին:

Շենքի ճարտարապետական առանձնահատկությունը կրակակետի տեսքով ձևավորումն է, որտեղից դիտողը կարծես տեսնում է նկարի վրա ծավալվող իրադարձությունները^[2]։

Թանգարանի ճակատին պատկերված է Լենինգրադի մոնումենտալ բրոնզե քարտեզը՝ «Իսկրա» ռազմագործողության գծապատկերով: Թանգարանի ճակատային հատվածը յուրօրինակ դարպաս է դեպի պատմություն, որը շրջակա միջավայրին ներկայացնում է շրջափակման ճեղքման նախօրեն: Թանգարանի պատկերազարդ դռները՝ 12 ձուլածո բարձրաքանդակներով՝ նվիրված են պաշարման տարիներին։ Բարձր ռելիեֆների թեմաները պատմում են պաշարված Լենինգրադի ողբերգության ու սխրանքի, նրա պաշտպանների սխրանքի մասին։

1990 թվականին դիորամա թանգարանի հիման վրա ստեղծվել է Ճեղքում (հուշահամալիր) արգելոց-թանգարանը, իսկ 2003 թվականին դիորամայի դիմաց տեղադրվել է Լենինգրադի պաշարումը ճեղքելու գործողություններին մասնակցած զրահատեխնիկայի բաց ցուցահանդես։ 2018 թվականի հունվարի 18-ին համալիրի տարածքում գտնվող Դիորամա թանգարանին կից բացվել է «Ճեղքում» թանգարան պանորաման^[1]։

Պատկերասրահ

**«Լենինգրադի պաշարման ճեղքումը» դիորամայից հատվածներ**

Ծանոթագրություններ

↑ ^1,0 ^1,1 Музей-диорама "Прорыв блокады Ленинграда" (ռուսերեն).
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 «Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Музеи России.
↑ «Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Гуманитарный просветительский проект «Культура.РФ».

Տես նաև

Գրականություն

Дружинин, Алексей Александрович Художественная диорама как вид искусства. — Диссертация … кандидата искусствоведения. — М.: ГИИ, 2014. — 1159 с.
Миронова А. Прорыв блокады Ленинграда. История создания диорамы в музее-заповеднике у деревни Марьино // Наше наследие. — М.: Российский фонд культуры, 2015. — № 113. — ISSN 0234-1395.

Արտաքին հղումներ

Гулякин В. Н. «Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Ելցինի անվան նախագահական գրադարան.
Калашникова О. «Музеи Северной столицы, способные по-настоящему удивить». Vedomosti.ru.
«Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Гуманитарный просветительский проект «Культура.РФ».
«Музей-диорама «Прорыв блокады Ленинграда»». Книга Памяти.
«Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Музеи Ленинградской области.
«Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Музеи России.

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լենինգրադի պաշարման ճեղքումը (դիորամա)» հոդվածին։

[:0-1] 1,0 ^1,1 Музей-диорама "Прорыв блокады Ленинграда" (ռուսերեն).

[:1-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 «Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Музеи России.

[3] «Музей-заповедник «Прорыв блокады Ленинграда»». Гуманитарный просветительский проект «Культура.РФ».

[1]

[2]

[3]