Լեյլա ալ-Ախյալիա

Լեյլա ալ-Ախյալիա
Ծնվել է	7-րդ դար
Վախճանվել է	699
Մասնագիտություն	բանաստեղծուհի
Լեզու	արաբերեն
Քաղաքացիություն	Օմայյան խալիֆայություն

Լեյլա ալ-Ախյալիա, ամբողջական անունը՝ Լեյլա բինթ Աբդուլլահ իբն Շադդադ իբն Քաաբ ալ-Ախյալիյա (արաբ․՝ ليلى بنت عبدالله بن شداد بن كعب الأخيليّة‎‎) (7-րդ դար - 699^[1])^[2], արաբ բանաստեղծուհի, ով հայտնի էր իր պոեզիայով, պերճախոսությամբ, ուժեղ անհատականությամբ և գեղեցկությամբ: Նրա կարճ բանաստեղծություններից պահպանվել են մոտ հիսունը: Դրանց թվում են նրա սիրեցյալ Թաուբա իբն Հումայիրի համար էլեգիաներ, երգիծանքներ, որոնք նա փոխանակել է ալ-Նաբիղայի հետ, և գովեստներ խալիֆաներ Օսմանի և Աբդ ալ-Մալիք իբն Մարվանի համար^[3]^[4]^[5]։

Կենսագրություն

Նա ծնվել է Բանու Ամիր ցեղի Բանու Ուկեյլ ցեղախմբում, որը նույն ցեղն է, ինչ Կայս իբն ալ-Մուլլավան և Լեյլա ալ-Ամիրիան, որոնք ոգեշնչման աղբյուր են դարձել «Լեյլի և Մեջնուն» ժանրի համար։

Վաղ տարիներին նա հայտնի էր Թաուբա իբն Հումայիրի հանդեպ իր սիրով, բայց հայրը մերժել է ամուսնությունը, և նա ամուսնացել է Աբի ալ-Աթլա անունով մի տղամարդու հետ։ Թաուբան շարունակել է այցելել նրան՝ չնայած ամուսնությանը, մինչև ամուսինը բողոքել է խալիֆին, որը ստիպել է Թաուբային հեռանալ։ Նրա ամուսինը չի կարողացել դիմանալ խանդին, ուստի բաժանվել է նրանից։ Այնուհետև նա ամուսնացավ անհայտ բանաստեղծի հետ և ունեցավ բազմաթիվ երեխաներ, որոնց մասին քիչ բան է հայտնի։

Պոեզիա և ազդեցություն

Նրա ուժեղ անհատականությունն ու հռչակը նրան հնարավորություն տվեցին մուտք գործել Օմայանների և այլոց արքունիք։

Նա այն քիչ վաղ շրջանի արաբ բանաստեղծուհիներից մեկն էր, որը համարձակվեց հրապարակավ խոսել իր սիրո մասին. այս պոեզիան հատկապես կապված է Թաուբա իբն ալ-Հումայիրի հետ. «Լեյլան և Թաուբան սիրահարվել էին միմյանց։ Սակայն, երբ Թաուբան խնդրեց Լեյլայի ձեռքը, նրա հայրը հրաժարվեց և ամուսնացրեց Լեյլային մեկ այլ տղամարդու հետ։ Հետագայում Թաուբան սպանվեց, և սա ոգեշնչեց Լեյլայի ողբերը»^[6]։ Այս ամենն ավելի համարձակ դարձրեց այն, որ նա ամուսնացած էր մեկ ուրիշի հետ (Սաուար իբն Աուֆա ալ-Կուշեյրի)^[7]։ Այնուամենայնիվ, սիրային պոեզիան նրա միակ ժանրը չէր, քանի որ նրա բանաստեղծությունները բազմազան թեմաներ ունեին, չնայած նա խուսափում էր քաղաքականությունից։ Սա նրան օգնեց շարունակել իր հարաբերությունները քաղաքականապես ազդեցիկ մարդկանց հետ՝ չնայած ժամանակների և իշխանությունների փոփոխությանը։ Նրա աշխատանքները ներառում են երգիծանքների փոխանակումներ Նաղիգա ալ-Ջադիի հետ (ակնհայտորեն՝ 40/660 և 63/683 թվականների միջև)^[7] և Հումեյդա բինթ Նուման իբն Բաշիրի հետ^[8]։

Նրա պոեզիան հաճախ համեմատվում էր Ալ-Խանսայի պոեզիայի հետ^[4]։ Սակայն Լեյլան ուներ ավելի բազմազան պատկերներ, չէր սահմանափակվում անապատով և օգտագործում էր մեկից ավելի ժանր՝ չսահմանափակվելով մեկ թեմայով։ Նրա պոեզիան պարունակում էր նաև որոշ փիլիսոփայական ասպեկտներ և իմաստություն, որոնք սովորաբար վերագրվում էին նրա երկարատև ճանապարհորդություններին։ Մյուս կողմից, Լեյլան մեծապես կախված էր իր պոեզիայից՝ եկամտի համար, որտեղ որոշ բանաստեղծությունների համար նրան գումար էին տալիս, և նրա պոեզիան նրան կապեր էր ապահովում հարուստ և ազդեցիկ մարդկանց հետ, մինչդեռ Ալ-Խանսան կախված էր իր ընտանիքի ավանդական անասնապահությունից։

Նա մահացավ 704 թվականին Միջագետքի Սամավա քաղաքի մոտ՝ ճանապարհորդելիս։

Ծանոթագրություններ

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 OpenITI corpus — OpenITI.
↑ For a full discussion of her date of death, Aram A. Shahin, 'Reflections of the Lives and Deaths of Two Umayyad Poets: Laylā al-Akhyaliyya and Tawba b. al-Ḥumayyir', in The Heritage of Arabo-Islamic Learning: Studies Presented to Wadad Kadi, ed. by Maurice A. Pomerantz, Aram A. Shahin (Leiden: Brill, 2016), pp. 398-443 (p. 399-414), DOI: 10.1163/9789004307469_018.
↑ Lang, Kate (2002). «Layla al-Akhyaliyya (fl. 650–660)». In Commire, Anne (ed.). Women in World History: A Biographical Encyclopedia. Waterford, Connecticut: Yorkin Publications. ISBN 0-7876-4074-3. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-02-20-ին.
↑ ^4,0 ^4,1 Tahera Qutbuddin, 'Women Poets' Արխիվացված 2014-02-07 Wayback Machine, in Medieval Islamic Civilisation: An Encyclopedia, ed. by Josef W. Meri, 2 vols (New York: Routledge, 2006), II 867.
↑ Josef W. Meri, ed. (2005 թ․ հոկտեմբերի 31). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. Routledge. էջ 866. ISBN 978-1-135-45603-0.
↑ Aram A. Shahin, 'Reflections of the Lives and Deaths of Two Umayyad Poets: Laylā al-Akhyaliyya and Tawba b. al-Ḥumayyir', in The Heritage of Arabo-Islamic Learning: Studies Presented to Wadad Kadi, ed. by Maurice A. Pomerantz, Aram A. Shahin (Leiden: Brill, 2016), pp. 398-443 (p. 398), DOI: 10.1163/9789004307469_018.
↑ ^7,0 ^7,1 Aram A. Shahin, 'Reflections of the Lives and Deaths of Two Umayyad Poets: Laylā al-Akhyaliyya and Tawba b. al-Ḥumayyir', in The Heritage of Arabo-Islamic Learning: Studies Presented to Wadad Kadi, ed. by Maurice A. Pomerantz, Aram A. Shahin (Leiden: Brill, 2016), pp. 398-443 (p. 416 n. 48), DOI: 10.1163/9789004307469_018.
↑ A. Schippers, 'The Role of Woman in Medieval Andalusian Arabic Story-Telling', in Verse and the Fair Sex: Studies in Arabic Poetry and in the Representation of Woman in Arabic Literature, ed. by F. de Jong (Utrecht: M. Th. Houtsma Stichting, 1993), pp. 139-52 (p. 140), http://hdl.handle.net/11245/2.80595.

Արտաքին հղումներ

[_73f2646b14035d05-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 OpenITI corpus — OpenITI.

[2] For a full discussion of her date of death, Aram A. Shahin, 'Reflections of the Lives and Deaths of Two Umayyad Poets: Laylā al-Akhyaliyya and Tawba b. al-Ḥumayyir', in The Heritage of Arabo-Islamic Learning: Studies Presented to Wadad Kadi, ed. by Maurice A. Pomerantz, Aram A. Shahin (Leiden: Brill, 2016), pp. 398-443 (p. 399-414), DOI: 10.1163/9789004307469_018.

[3] Lang, Kate (2002). «Layla al-Akhyaliyya (fl. 650–660)». In Commire, Anne (ed.). Women in World History: A Biographical Encyclopedia. Waterford, Connecticut: Yorkin Publications. ISBN 0-7876-4074-3. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-02-20-ին.

[Qutbuddin-4] 4,0 ^4,1 Tahera Qutbuddin, 'Women Poets' Արխիվացված 2014-02-07 Wayback Machine, in Medieval Islamic Civilisation: An Encyclopedia, ed. by Josef W. Meri, 2 vols (New York: Routledge, 2006), II 867.

[5] Josef W. Meri, ed. (2005 թ․ հոկտեմբերի 31). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. Routledge. էջ 866. ISBN 978-1-135-45603-0.

[6] Aram A. Shahin, 'Reflections of the Lives and Deaths of Two Umayyad Poets: Laylā al-Akhyaliyya and Tawba b. al-Ḥumayyir', in The Heritage of Arabo-Islamic Learning: Studies Presented to Wadad Kadi, ed. by Maurice A. Pomerantz, Aram A. Shahin (Leiden: Brill, 2016), pp. 398-443 (p. 398), DOI: 10.1163/9789004307469_018.

[Aram_A._Shahin_2016_pp._398-443-7] 7,0 ^7,1 Aram A. Shahin, 'Reflections of the Lives and Deaths of Two Umayyad Poets: Laylā al-Akhyaliyya and Tawba b. al-Ḥumayyir', in The Heritage of Arabo-Islamic Learning: Studies Presented to Wadad Kadi, ed. by Maurice A. Pomerantz, Aram A. Shahin (Leiden: Brill, 2016), pp. 398-443 (p. 416 n. 48), DOI: 10.1163/9789004307469_018.

[8] A. Schippers, 'The Role of Woman in Medieval Andalusian Arabic Story-Telling', in Verse and the Fair Sex: Studies in Arabic Poetry and in the Representation of Woman in Arabic Literature, ed. by F. de Jong (Utrecht: M. Th. Houtsma Stichting, 1993), pp. 139-52 (p. 140), http://hdl.handle.net/11245/2.80595.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]