Լեանդրի աշտարակի տեսարանը Կոստանդնուպոլսում (նկար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Լեանդրի աշտարակի տեսարանը Կոստանդնուպոլսում
Айвазовский (Гайвазовский) Иван (Оганес) Константинович Вид Леандровой башни в Константинополе.jpg
տեսակ գեղանկար
նկարիչ Հովհաննես Այվազովսկի
տարի 1848
բարձրություն 58 սանտիմետր
լայնություն 45,3 սանտիմետր
նյութ կտավ և յուղաներկ
գտնվում է Տրետյակովյան պատկերասրահ
հավաքածու Տրետյակովյան պատկերասրահ

«Լեանդրի աշտարակի տեսարանը Կոստանդնուպոլսում» (ռուս.՝ Вид Леандровой башни в Константинополе), հայազգի հանճարեղ նկարիչ, Ռուսական կայսրության պատվավոր ծովակալ, Ռուսաստանի կայսերական ակադեմիայի անդամ, ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու նկարներից: Կտավը հեղինակը վրձնել է 1848 թվականին: Նկարում գլխավոր օբյեկտը Կույսի աշտարակն է, որը կառուցված 12-րդ դարում. նկարված է Ստամբուլի նավահանգստից: Յուղաներկով կտավի չափերն են 58 × 45,3 սմ: Այսօր «Լեանդրի աշտարակի տեսարանը Կոստանդնուպոլսում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Տրետյակովյան պատկերասրահում (Մոսկվա, Ռուսաստան):

Պատմական ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Լեանդրի աշտարակի տեսարանը Կոստանդնուպոլսում» ստեղծագործությունը Հովհաննես Այվազովսկին վրձնել է 1848 թվականին: Նկարի կենտրոնում պատկերված է Լեանդրի աշտարակը, որի հետին պլանում երևում են զանազան նավեր՝ սպիտակ առագաստներով, ինչպես նաև Կոստանդնուպոլսի հայտնի շինությունների ուրվագծեր:

Լեանդրի աշտարակ անվանումն առաջացել է հնագույն լեգենդից, որը երկու սիրահարների մասին է. նրանք էին Լեանդրը և Արտեմիս աստվածուհու քրմուհին՝ Հերոն: Ամեն գիշեր Լեանդրը լողում էր նեղուցը, և ճանապարհը չկորցնելու նպատակով կողմնորոշվում էր կրակով, որը վառում էր Հերոն աշտարակի վրա: Մի անգամ կրակը մարում է և պատանին ջրահեղձ լինում: Առավոտյան ծովի ջրերը նրա անկենդան մարմինը հասցնում են Հերոյին. աղջիկը, ծանր վշտի մեջ, իրեն նետում է աշտարակից:

Թուրքերը այս պատմությունը փոփոխության են ենթարկել՝ վերագրելով իրենց: Այսօր Լեանդրի աշտարակը կոչվում է Կույսի աշտարակ (թուրք.՝ Kız Kulesi):

Երկար ժամանակ սուլթանը չուներ երեխաներ և ջերմեռանդորեն աղոթում էր Ալլահին, որպեսզի կատարվեր երազանքը: Մի անգամ սուլթանի երազին հայտնվում է մի դերվիշ և հուշում, որ շուտով սիրելի ստրկուհին՝ հարճերից մեկը, նրա համար լույս աշխարհ կբերի մի դուստր, որին անընդհատ կհենդապնդի օձի խայթոցը: Դերվիշը խորհուրդ է տալիս, որպեսզի սուլթանը կառուցի մի աշտարակ, որը կպաշտպաներ աղջկան ինչպես օձերի խայթոցներից, այնպես էլ տղամարդկանց հայացքներից, որն էլ ավելի վտանգավոր է: Սուլթանը, անսալով դերվիշի ձայնին, կառուցում է այդ շինություն: Ի դեպ, արքայադստեր անունը Միհիր Շահիլ էր, որը նշանակում էր Գեղեցկության արեգակ: Շատ արքայազներ փորձեցին խնդրել արքայադստեր ձեռքը, սակայն սուլթանը բոլորին կոպտորեն մերժում էր՝ հիշեցնելով, որ տղամարդու հայացքը կարող է մահացու լինել իր դաստեր համար: Ստամբուլ է ժամանում պարսիկ արքայազնը, որը որոշում է, ինչ գնով էլ լինի, հանդիպել գեղանի օրիորդի հետ: Արքայազնը օգնության համար դիմում է Ռամալային՝ մի խորամանկ պարսկուհու, ով ծպտվեց որպես ծաղկավաճառ: Նրա համբավը շատ արագ տարածվում է ամբողջ Ստամբուլում: Սուլթանը համաձայնում է, որպեսզի Ռամալան իր դստեր համար ծաղիկներ տանի աշտարակ, սակայն մի պայմանով, որպեսզի ծաղիկների կողովը տանի Ռամալայի դուստրը: Պարսիկ արքայազնը հագնում է կանացի հանդերձանք և այդ կերպ հասնում է աշտարակ: Սակայն այստեղ, երբ արքայադուստրը երկարում է ձեռքը, որպեսզի վերցնի ծաղիկները, կողովից դուրս է գալիս օձը և մահացու խայթում նրան: Բոլորը ապշահարվեցին ու քարացան: Միայն արքայազնը իրեն չի կորցնում և աղջկա ձեռքից բերանով թույնը ծծում է և դուրս հանում: Արդյունքում պարսիկ արքայազնը փրկում է Միհիր Շահիլի կյանքը և սուլթանը նրան կնութան է տալիս տղային...

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]