Լատվիայի հարկային համակարգ
Լատվիայի հարկային համակարգը հարկերի, տուրքերի և վճարների մի շարք է, որոնք գանձվում են Լատվիայի կազմակերպություններից և անհատներից։ 2018 թվականի վերջի դրությամբ Լատվիայում կա 15 հարկ[1] և 153 պետական տուրք[2]: Հարկերի կառավարումն ու գանձումն իրականացնում է Պետական եկամուտների ծառայությունը, որը անմիջականորեն հաշվետու է ֆինանսների նախարարին։
Օրենսդրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Լատվիայի հարկային համակարգը սահմանող հիմնական օրենքը «Հարկերի և տուրքերի մասին» օրենքն է, որն ուժի մեջ է մտել 1995 թվականի ապրիլի 1-ին։ Հատուկ հարկերը, տուրքերը և վճարները սահմանվում են համապատասխան օրենքներով, որոնք չեն կարող հակասել հիմնականին, ինչպես նաև Մաքսային օրենքին և այլ կարգավորող ակտերին[3]:
«Հարկերի և տուրքերի մասին» օրենքի համաձայն՝ հարկային համակարգը բաղկացած է[4]՝
- պետական հարկեր, որոնց հարկման օբյեկտներն ու դրույքաչափերը սահմանվում են Սեյմի կողմից
- «Հարկերի և տուրքերի մասին» օրենքի, Նախարարների կաբինետի այլ օրենքների և կանոնակարգերի համաձայն սահմանված պետական տուրքեր
- տեղական ինքնակառավարման մարմինների վճարներ, որոնք գանձվում են «Հարկերի և վճարների մասին» օրենքի և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կանոնակարգերի համաձայն
- Եվրոպական Միության ակտերին համապատասխան կիրառվող հարկեր
Հարկեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ընթացիկ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ավելացված արժեքի հարկ (լատիշ․՝ Pievienotās vērtības nodoklis)
- Հիմնական դրույքաչափը 21% է, 12% նվազեցված դրույքաչափը վերաբերում է դեղամիջոցներին, որոշակի սննդամթերքին, ուղևորափոխադրումներին, ուսումնական գրականությանը և պարբերականներին, հյուրանոցային ծառայություններին, փայտի վառելիքին, ջերմամատակարարմանը և գույքի կառավարման ծառայությունների։ Ներմուծումն ու արտահանումը չեն ենթակա ԱԱՀ-ի[5]:
- Կորպորատիվ եկամտային հարկ (լատիշ․՝ Uzņēmuma ienākuma nodoklis)
- Պահպանված շահույթը հարկման ենթակա չէ։ Բաշխված շահույթը (այսինքն՝ դիվիդենտները և նմանատիպ վճարումները) հարկվում է ձեռնարկության շահույթի 20%-ի չափով։ Այս կերպ ֆիզիկական անձանց վճարված դիվիդենտները այլևս չեն ենթարկվում անձնական եկամտահարկի[6]:
- Միկրոձեռնարկությունների հարկ (լատիշ․՝ Mikrouzņēmumu nodoklis)
- Հիմնական դրույքաչափը ձեռնարկության շրջանառության 9%-ն է։ Հարկը կիրառվում է ձեռնարկության հայեցողությամբ և փոխարինում է չորս այլ հարկերի, աշխատողների և սեփականատերերի համար անձնական եկամտահարկը և շահութահարկը։ Կիրառվում է այն ընկերություններին, որոնց տարեկան շրջանառությունը չի գերազանցում 100,000 եվրոն և որոնց աշխատակիցների թիվը չի գերազանցում 5-ը[7]:
- Անձնական եկամտահարկ (լատիշ․՝ Iedzīvotāju ienākuma nodoklis)
- Հիմնական տոկոսադրույքը 23% է։ Կապիտալի եկամտի համար կիրառվում է 15% դրույքաչափ, իսկ կապիտալի եկամտի համար, որը շահույթ չի համարվում (օրինակ՝ դիվիդենտներ),՝ 10%։ Հարկային եկամտից հանվում են արդարացված ծախսերը, ինչպիսիք են սոցիալական ապահովագրության վճարումները, խնայողական ապահովագրավճարները, կրթության, դեղորայքի և բարեգործության ծախսերը[8]:
- Պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարներ (լատիշ․՝ Valsts sociālās apdrošināšanas obligātās iemaksas)
- Հիմնական դրույքաչափը կազմում է աշխատողի աշխատավարձի 34.09%-ը, որից 10.50%-ը վճարում է աշխատողը, իսկ 23.59%-ը՝ գործատուն։ Կան նաև մի շարք իջեցված դրույքաչափեր՝ մինչև 23.86%: Վճարները կատարվում են միայն աշխատավարձից ստացված եկամտի համար՝ մինչև կառավարության կանոնակարգով սահմանված որոշակի առավելագույն չափը (2016 թվականին՝ տարեկան 48,600 եվրո)[9]:
- Համերաշխության հարկ (լատիշ․՝ Solidaritātes nodoklis)
- Համերաշխության հարկի դրույքաչափը և մեխանիզմը նույնական են Սոցիալական ապահովության ընդհանուր համակարգի դրույքաչափին և մեխանիզմին (աշխատողի աշխատավարձի 34.09%-ը, որից 10.50%-ը վճարում է աշխատողը, իսկ 23.59%-ը՝ գործատուն): Հարկը գանձվում է ԱԱՀ-ով հարկվող եկամտի սահմանաչափը գերազանցող եկամտից, այսինքն՝ տարեկան 48,600 եվրոյից ավելի։ Նման աշխատողների թիվը, ըստ Ֆինանսների նախարարության, կազմում է մոտ 4700 մարդ կամ երկրի բոլոր աշխատողների 0.6%-ը։ Հարկը կիրառվում է 2016 թվականի հունվարի 1-ից[10]:
- Գույքահարկ (լատիշ․՝ Nekustamā īpašuma nodoklis)
- Հարկի դրույքաչափը տատանվում է գույքի կադաստրային արժեքի 0.2%-ից մինչև 1.5%-ը և կարող է բարձրացվել մինչև 3% լքված գույքի համար։ Դրանց կիրառման կոնկրետ դրույքաչափերը և կանոնները մշակվում են համապատասխան տեղական իշխանությունների կողմից[11]:
- Տրանսպորտային միջոցների շահագործման հարկ (լատիշ․՝ Transportlīdzekļa ekspluatācijas nodoklis)
- Հարկը գանձվում է մասնավոր անձանց պատկանող տրանսպորտային միջոցներից, բացառությամբ տրակտորների, թեթև կցորդների, տրամվայների, տրոլեյբուսների, մոպեդների և ձնագնացների: Գինը կախված է մեքենայի շարժիչի հզորությունից։ Ավելի բարձր դրույքաչափ է կիրառվում 2005 թվականից հետո արտադրված տրանսպորտային միջոցների համար[12]:
- Թեթև առևտրային տրանսպորտային միջոցների հարկ (լատիշ․՝ Uzņēmumu vieglo transportlīdzekļu nodoklis)
- Հարկը գանձվում է կազմակերպություններին և ձեռնարկություններին պատկանող տրանսպորտային միջոցներից։ Գինը կախված է մեքենայի շարժիչի հզորությունից։ Ավելի բարձր դրույքաչափ է կիրառվում 2005 թվականից հետո արտադրված տրանսպորտային միջոցների համար[13]:
- Մաքսային հարկ (լատիշ․՝ Muitas nodoklis)
- Վերաբերում է Եվրոպական Միության սահմաններից դուրս գտնվող երկրներից Լատվիա ներմուծված ապրանքներին։ Գները սահմանվում են Եվրոպական հանձնաժողովի կանոնակարգով[14]:
- Ակցիզային հարկ (լատիշ․՝ Akcīzes nodoklis)
- Հարկը վերաբերում է ալկոհոլային խմիչքներին, ծխախոտային արտադրանքին, նավթամթերքին, բնական գազին, գազավորված ըմպելիքներին և սուրճին, ինչպես նաև էլեկտրոնային ծխախոտներում օգտագործվող հեղուկներին[15]:
- Վիճակախաղերի և խաղատների հարկ (լատիշ․՝ Izložu un azartspēļu nodoklis)
- Վիճակախաղի տոմսերի վաճառքից ստացված եկամուտը հարկվում է 10% դրույքաչափով, այլ խաղատներից ստացված եկամուտը՝ 10-15% դրույքաչափով։ Բացի այդ, խաղատների և խաղասրահների օպերատորները պարտավոր են վճար վճարել յուրաքանչյուր տեղադրված ռուլետկայի, խաղաթղթերի սեղանի, խաղային ավտոմատի և այլնի համար, ինչպես նաև ստանալ խաղային գործունեություն կազմակերպելու լիցենզիա[16]:
- Բնական պաշարների օգտագործման հարկ (լատիշ․՝ Dabas resursu nodoklis)
- Հարկը վճարում են այն իրավաբանական անձինք, որոնք վաճառում կամ օգտագործում են՝ փաթեթավորված ապրանքներ, միանգամյա օգտագործման սպասք և պարագաներ, շրջակա միջավայրի համար վնասակար ապրանքներ (յուղեր, անվադողեր, մարտկոցներ, մարտկոցներ և այլն), էլեկտրական կամ էլեկտրոնային սարքավորումներ։ Հարկը չի գանձվում այն ընկերություններից, որոնք տեսակավորում և վերամշակում են իրենց թափոնները կամ պայմանագիր են կնքել նման ծառայություն մատուցող ընկերության հետ[17][18]:
- Էլեկտրաէներգիայի հարկ (լատիշ․՝ Elektroenerģijas nodoklis)
- Էլեկտրաէներգիա արտադրողներից և վաճառողներից գանձվում է 1.01 եվրո հարկ 1000 կիլովատտ-ժամի համար։ Հարկից ազատված են վերականգնվող աղբյուրներից կամ համակցված արտադրությունից արտադրված էլեկտրաէներգիան, տրանսպորտում, հանրային փողոցների լուսավորության համար օգտագործվող էլեկտրաէներգիան և տնային տնտեսություններում մասնավոր սպառողների կողմից օգտագործվող էլեկտրաէներգիան[19]:
- Սուբսիդավորված էլեկտրաէներգիայի հարկ (լատիշ․՝ Subsidētās elektronerģijas nodoklis)
- Հարկը գանձվում է էլեկտրաէներգիայի վաճառքից ստացված եկամտից։ Տոկոսադրույքը կախված է էլեկտրաէներգիայի արտադրության եղանակից՝ 15%՝ բրածո վառելիքից ստացված էներգիայի արտադրության համար, 10%՝ վերականգնվող աղբյուրներից ստացված էներգիայի արտադրության համար և 5%՝ մինչև 4 ՄՎտ հզորությամբ համակցված արտադրության կայանների համար, որոնք միացված են շրջանային ջեռուցման համակարգերին[20][21]:
Չեղարկված
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ուղևորատար մեքենաների և մոտոցիկլետների հարկ (լատիշ․՝ Vieglo automobiļu un motociklu nodoklis)
- Ժամանակակից մեքենաների համար հարկը հաշվարկվում էր մեքենայի կամ մոտոցիկլետի շարժիչի կողմից արտանետվող ածխաթթու գազի քանակի հիման վրա։ 2009 թվականից հետո արտադրված մեքենաների համար հարկը հաշվարկվել է շարժիչի ծավալի և մեքենայի արտադրության տարվա հիման վրա[22]։ Չեղարկվել է 2019 թվականի հունվարի 1-ից՝ տրանսպորտային միջոցների շահագործման հարկի բարձրացման հետ միաժամանակ[23]։
- Վաճառքի հարկ (լատիշ․՝ Apgrozījuma nodoklis)
- Այն ուժի մեջ է եղել 1992 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 1995 թվականի մայիսի 1-ը։ Հիմնական հարկային դրույքաչափը 10% էր, իսկ նվազեցված հարկային դրույքաչափը՝ 2%-ից մինչև 4%։ 1995 թվականի մայիսից այն փոխարինվել է ավելացված արժեքի հարկով[24]:
Արդյունավետության գնահատումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2015 թվականին PricewaterhouseCoopers աուդիտորական ընկերությունը նշել է, որ կորպորատիվ հարկի ընդհանուր դրույքաչափը ԵՄ-ում և ԵՏՄ- ում 11-րդ ամենացածրն էր։ Նշվել է նաև, որ ձեռնարկության կողմից վճարված հարկերի չափը տարածաշրջանում ամենացածրերից մեկն է։ «Հարկերի վճարում 2015» վարկանիշային աղյուսակում Լատվիան զբաղեցրել է 24-րդ տեղը ուսումնասիրության մեջ ընդգրկված 190 երկրների շարքում[25]:
2016 թվականին Համաշխարհային բանկը Լատվիայի կառավարության պատվերով անցկացրեց ուսումնասիրություն, որի առաջարկությունների թվում էր ֆիզիկական անձանց համար 19%-ից 29% տոկոսադրույքով պրոգրեսիվ հարկման ներդրման առաջարկը։ Բացի այդ, Լատվիային խորհուրդ տրվեց չբարձրացնել ավելացված արժեքի հարկի դրույքաչափը[26]:
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Nodokļu un nodevu sistēma Latvijā –02/01/2020». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ «Valsts nodevu uzskaitījums – 02/01/2020». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии (2016 թ․ հոկտեմբերի 28). «Nodokļu un nodevu sistēma Latvijā» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии (2016 թ․ հոկտեմբերի 28). «Nodokļu un nodevu sistēma Latvijā» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Pievienotās vērtības nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Uzņēmumu ienākuma nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Mikrouzņēmumu nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Iedzīvotāju ienākuma nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ VSAA (2016 թ․ օգոստոսի 26). «Iemaksu likmes apmērs un sadalījums pa apdrošināšanas veidiem Obligātās sociālās apdrošināšanas iemaksas apmērs 2016.gadā (% no iemaksu objekta)» (լատվիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ [likumi.lv/doc.php?id=278636 «Solidaritātes nodokļa likums»] (լատվիերեն). Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
{{cite web}}: Check|url=value (օգնություն) - ↑ Министерство финансов Латвии. «Nekustamā īpašuma nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Transportlīdzekļa ekspluatācijas nodoklis». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ «Uzņēmumu vieglo transportlīdzekļu nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ VID (05.04.2016). «Muitas nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Akcīzes nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Azartspēļu un izložu nodoklis un nodeva». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство охраны окружающей среды и регионального развития. «Dabas resursu nodokļa administrēšana» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Latvijas zaļa josta. «Налог на природные ресурсы (НПР)» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии (2016 թ․ հոկտեմբերի 28). «Elektroenerģijas nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ «Subsidētās elektroenerģijas nodokļa likums» (լատվիերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ BNS (18 сентября 2013). «Новый "энергетический" налог ударит по бизнесу». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Министерство финансов Латвии. «Vieglo automobiļu un motociklu nodoklis» (լատվիերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ «Valdība atceļ auto nodokli, palielinot transportlīdzekļa ekspluatācijas nodokli». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
- ↑ «Par apgrozījuma nodokli». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2018 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
- ↑ PwC Latvia. «Latvia's total tax rate is the lowest of the Baltic States and the 11th lowest of the EU and EFTA region» (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
- ↑ Spalvēns, Raivis (20 июня 2016). «World Bank recommends Latvia setting progressive labor tax rates». LETA. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.