Լատվիայի Գերագույն դատարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լատվիայի Հանրապետության Գերագույն դատարան
Latvijas Republikas Augstākā tiesa
Հիմնադրված է1918 թվական[1]
Լուծարված էլուծարված չէ
ԵրկիրԼատվիա Լատվիայի Հանրապետություն
ՏեղագրությունՌիգա, Լատվիա
Իրավասության աստիճանբարձրագույն իրավասության դատարան
Իրավազորության աղբյուրԼատվիայի Սահմանադրություն
Հաստիքների թիվ35 դատավոր (ըստ 2019-ի տվյալների)[2]
Լատվիայի Հանրապետության դատարանի նախագահող դատավոր
Սկսած2008 թվականից
ժամկետի ավարտմինչ օրս

Լատվիայի Հանրապետության Գերագույն դատարան, ըստ աստիճանակարգության՝ Լատվիայի դատական համակարգի բարձրագույն օղակը, որը ունի գերագույն իրավասության արդարադատական ատյանի կարգավիճակ։ Բաղկացած է երեք առանձին ստորաբաժանումներից, որոնց տարանջատված են ըստ կարգավորվող իրավահարաբերության բնույթի։ Այդ սկզբունքով գործում են Գերագույն դատարանի քաղաքացիական, քրեական և վարչական պալատները։

1995 թվականից ի վեր Լատվիայում գործում են դատարանների եռաստիճան համակարգ։ Եռաստիճան բուրգի առաջին սանդղակում շրջանային (քաղաքային) դատարաններն են, այնուհետև՝ մարզային դատարանները։ Այսպիսով, Գերագույն դատարանը Հանրապետության բարձրագույն արդարադատական ատյանն է։ Լատվիայի Գերագույն դատարանը իրավասու է վերանայել վերաքննիչ բողոքները և իրականացնել վճռաբեկ գործառնություններ։

Գերագույն դատարանի կազակերպումը, իրավասությունները, կառուցվածքը և սահմանադրական վերահսկողությունը իրականացվում է Լատվիայի Սահմանադրության և «Դատական ​​իշխանության մասին» օրենքի համաձայն։ Գերագույն դատարանի դատավորներին և նախագահին նշանակում է օրենսդիր մարմինը՝ Լատվիայի խորհրդարանը։ 2008 թվականից ի վեր Գերագույն դատարանի նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում է Իվարս Բիչկովիչսը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախապատերազմական շրջանի Լատվիայի հանրապետությունում վճռաբեկ դատարանի իրավասություններն ընդհատյա էին օրենսդիր մարմին՝ Սեյմին։ Այն բաղկացած էր երեք գերատեսչություններից՝ պայմանավորված հասարակական հարաբերությունների բնույթով։ Դրանք էին վճռաբեկ վարչական պալատ, վճռաբեկ քաղաքացիական պալատ և վճռաբեկ քրեական պալատ։ Խորհրդային կարմիր բանակի կողմից Մերձբալթյան տարածաշրջանի բռնազավթումից հետո՝ 1940 թվականի նոյեմբերին, Լատվիայի խորհրդարանը լուծարվում է։ Արդյունքում՝ վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարանների իրավասությունները անցնում է նոր ձևավորված ԼԽՍՀ Գերագույն դատարանին[3]։ ԼԽՍՀ Գերագույն դատարանը քննում էր ինչպես քաղաքացիական, այնպես էլ քրեական գործեր[4]։ Գերագույն դատարանի կայացրած որոշումները ունեին նախադեպային նորմատիվություն։ Միևնույն ժամանակ, Գերագույն դատարանի պլենումի որոշումները պարտադիր էին օրենքի նորմերը մեկնաբանելիս։ Անկախությունից հետո՝ 1995 թվականին, Լատվիայի Գերագույն դատարանը բաժանվում է վերաքննիչ և վճռաբեկ պալատների[5]։ 2004 թվականին ստեղծվում է վարչական գործերի վարչությունը։ 2015 թվականին ձևավորվում է Լատվիայի եռաստիճան դատական համակարգը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Senāta dibināšana (լատիշ.)
  2. Список судей (не включает председателя ВС)(լատիշ.)
  3. Указ ПВС ЛССР О преобразовании судебной системы Латвийской ССР Ведомости Президиума Верховного Совета Латвийской ССР, 27.11.1940
  4. Juridiskās fakultātes dekāni no universitātes dibināšanas līdz mūsdienām Archived 2014-08-30 at the Wayback Machine.(լատիշ.)
  5. Закон о судебной власти, ст. 49 — редакции закона до декабря 2002 г. и после поправок, вступивших в силу в декабре 2002 г.(լատիշ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]