Լանգյոյենե

Լանգյոյենե
	Լանգյոյենե կղզին (առջևում), Ռամբերգոյա, Գրեսհոլմեն և Լինդոյա կղզիները հետին պլանում; (Օսլոյի քաղաքային արխիվներ, 1965 թվական)
Տեսակ	կղզի
Երկիր	Նորվեգիա
Վարչատարածք	Նեսոդեն
Ջրլիցի ափին	Bunnefjorden?
	59°52′16″N 10°43′15″E / 59.87111111°N 10.72083333°E

Լանգյոյենե (նորվ.՝ Langøyene, թարգմանաբար՝ Երկար կղզիներ), 0,3 կմ² մակերեսով կղզի Բունեֆյորդենում՝ Օսլոֆյորդի ամենախորը հատվածում, որը պատկանում է Նորվեգիայի Ակերսհուս շրջանի Նեսոդեն համայնքին, բայց վարձակալված է և ծառայում է Օսլոյի համայնքային շահերին:

Լանգյոյենեում մշտական բնակավայր չկա, բայց ամռանը կա նավային կապ^[1]։ Լանգյոյենեն հայտնի հանգստի գոտի է և լողափ^[2], նաև նատուրիզմի սիրահարների լողափ: Կղզիների հյուսիսային մասում թույլատրվում է գիշերել վրաններում, որտեղ ամռանը կարելի է հասնել Օսլոյի Ակեր Բրիգե թաղամասից լաստանավով^[3]։

Լանգյոյենի կենտրոնում գտնվող մեծ խոտածածկ հարթավայրը Օսլոյի մայրաքաղաքային նախկին աղբավայրն է եղել^[4]^[5]^[6]։

Պատմություն

Լանգյոյենեն սկզբում եղել է երկու կղզի՝ Նորդրե Լանգյոյ և Սյոնդրե Լանգյոյ, որոնք կապվել են երկար նեղուցով։ 1837-1938 թվականներին Նորվեգիայի առաջին ցեմենտի գործարանը գտնվել է Նորդրե Լանգյոյում։ Կրաքար հումքը բերվել է Մալմոյա կղզուց^[7]։

Նախկին աղբավայր

Լանգյոյենի կենտրոնում գտնվող մեծ խոտածածկ հարթավայրը, որն այժմ կազմում է կղզու կենտրոնը, եղել է մայրաքաղաքային նախկին աղբավայր։ Մոտավորապես 1900 թվականին Օսլո քաղաքը, որն այն ժամանակ կոչվում էր Քրիստիանիա, նոր աղբավայրի կարիքներից ելնելով, 1902 թվականին գնել է երկու կղզիները՝ կղզիների միջև ընկած նեղուցն այդ նպատակով օգտագործելու համար։ Նեղուցի երկու կողմերում խորտակվել են հին նավաբեկությունների մնացորդները, նաև կղզիները ծածկելու համար 1904- ից 1948 թվականներին Օսլոյի թափոններն այստեղ են կուտակվել։ 1908 թվականին տարածքը լիարժեքորեն օգտագործվել է աղբահանության նպատակներով. բացվող հատակային լյուկերով բեռնատար նավակներով քաղաքից տեղափոխվել են մինչև 70 տոննա թափոն։ Կղզիներում այդ ծառայությանը աջակցող 30 տղամարդիկ աշխատել են անվավոր ձեռասայլաներով և բահերով՝ բեռնաթափված տարածելով թափոնները^[4]^[5]^[6]։

1922 թվականին նեղուցի երկու կողմերում կառուցվել է մեծ հարթակ՝ կռունկային մետաղալարով և ամբարձիչ կռունկի շերեփով աղբը տեղափոխելու համար։ Այն կարող էր ամեն անգամ բեռնաթափել և տարածել երեք տոննա թափոն։ Այսօրվա ճոպանային անցուղին, որը լաստանավային նավամատույցից դեպի լողափ է ձգվում, գտնվում է կռունկային հարթակներից մեկի վրա։

Սկզբնապես նախատեսված էր աղբավայրը փակել 1940 թվականին, բայց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Նորվեգիայի այնտեղ օկուպացված գտնվելու պատճառով գործողությունները դադարեցվել են, և լցոնումը չի ծածկվել մինչև պատերազմից մի քանի տարի անց։ Այսօր կղզու արևելյան մասում գտնվող լողափում դեռևս հնարավոր է տեսնել հին ժամանակների աղբի մնացորդներ^[8]։

1946 թվականի հունիսին Օսլոն կես միլիոն կրոն է հատկացրել տասը նոր բեռնատար մեքենաների համար՝ քաղաքի աղբը Ֆորնեբու և Ստուբբերուդ տեղափոխելու համար։ Բեկելագետ և Նորդստրանդ շրջանների հազարավոր բնակիչներ վերջապես կարողացել են թեթևացած շունչ քաշել 35 տարի անց, երբ իրենց ամառային օրերը փչանում էին Լանգյոյենեի աղբավայրից եկող տհաճ հոտի, ծխի և բազմաթիվ ճանճերի պատճառով^[9]։

Հանգստի գոտի

Լանգյոյենեի երկու կղզիները բաժանող ջրանցքի փոխարեն՝ թափոնների և կուտակված տիղմի հաշվին այժմ կա մեծ մարգագետին գնդակով խաղերի և այլ միջոցառումների համար։ Այն հայտնի է մեծ լողափով, նուդիստական լողափով (հարավային ծայրում) և լողափնյա վոլեյբոլի դաշտով, ֆուտբոլի դաշտերով: Լանգյոյենում երբեմն անցկացվում են համերգներ և այլ միջոցառումներ։ Լանգյոյենեն Օսլոյի մոտակայքում գտնվող միակ կղզին է, որտեղ թույլատրվում է քեմփինգը: Քեմփինգը թույլատրվում է Նորդրե Լանգյոյենեում։ Լանգյոյենե կղզի կարելի է հասնել նավով, որը գործում է ամբողջ ամառվա ընթացքում։ Նավը կանգ է առնում կղզու արևելյան ափին^[10]։

Հետաքրքիր փաստեր

Մաթիաս Հարենշտամը հաղթել է Օսլոյի քաղաքապետարանի կազմակերպված Լանգյոյենե կղզիների ձևավորման մրցույթում՝ «Ամեն ինչ, որ նախկինում մեռած էր» կոնցեպտով։ Մաթիաս Հարենշտամի ութ քանդակներից բաղկացած կոմպոզիցիան ներկայացվել է 2023 թվականի հուլիսին։ Ամենամեծ քանդակները 7.5 մ բարձրություն ունեն և կշռում են մոտավորապես 400 կգ^[11]^[12]։ Անդրեաս Բրեյվիկն այս հուշարձանն անվանել է «Իդիլիա խոտի դեզի վրա» և «Հնարավո՞ր է ծաղկել աղբի լեռան գագաթին» հարցի պատասխանը համարում է Օսլոֆիորդի Լանգյոյենեում ստեղծված այս արվեստի գործերը^[13]։

Օսլոֆիորդի Լանգյոյենեի նավամատույց ժամանողներին դիմավորում է քանդակների այս խումբ, որոնք ասես վիճում են միմյանց հետ։ Կլորավուն պողպատից պատրաստված մարմիններով և վերևում հղկված բողբոջներով դրանք նման են լոբու ցողունների կամ սպարժի։ Միևնույն ժամանակ, քանդակների ծռված դիրքերը ցողուններին հաղորդում են մարդկային, միամիտ և հարցական տեսք^[13]։

Լոնգյոյենեն գտնվում է Օսլո ֆյորդում, որտեղ վարձած ամառանոցում բնակվել է Մունկը և նրա ամենահայտնի կտավում («Ճիչ») պատկերված է հենց Օսլո-ֆյորդը^[14]։

Ծանոթագրություններ

↑ Askheim, Svein (2024-11-26). «Langøyene». Store norske leksikon (նորվեգերեն).
↑ Bymiljøetatens badeinfo
↑ Askheim, Svein (2024-11-26). «Langøyene». Store norske leksikon (նորվեգերեն).
1 2 Godal, Anne Marit (ed.). «Langøyene». Store norske leksikon (Norwegian). Norsk nettleksikon. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 15-ին.{{cite encyclopedia}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
1 2 Arstal, Aksel; Just, Carl, eds. (1966) [1938]. «Langøyene». Oslo byleksikon (Norwegian) (2 ed.). Oslo: Aschehoug.{{cite encyclopedia}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
1 2 Beretning om Kristiania kommune for aarene 1887–1911 (Norwegian). Kristiania: Municipality of Oslo. 1914. էջեր 130–131.{{cite book}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
↑ Oslo Byleksikon. Kunnskapsforlaget 2000.
↑ Leif Gjerland: De sammenvokste Langøyene, artikel i Aften 20. juli 2010
↑ Dagbladet 2. juni 1946
↑ «Ile de Langøyene». Fred Ericoton (ֆրանսերեն). 2023-06-22. Վերցված է 2026-03-07-ին.
↑ «Skulpturer, Mattias Härenstam». Eskil Tin (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026-03-07-ին.
↑ Mattias Härenstam (2023). «Alt som før var dødt» [Ամենը, ինչ նախկինում մեռած էր]. www.mattiasharenstam.com. Վերցված է 2026-03-07-ին.
1 2 Breivik, Andreas. «Idyll på dynga». klassekampen.no (գրքային նորվեգերեն). Վերցված է 2026-03-07-ին.
↑ Kirkholt, Tore, ed. (2021-05-25). «Skrik». Store norske leksikon (նորվեգերեն). Kunnskapsforlaget. Վերցված է 2023-12-11-ին.

Արտաքին հղումներ

«LANGØYENE». Wikiloc | Rutes del Món (կատալաներեն). Վերցված է 2026-03-07-ին.
«Langøyene - Badeplasser». Oslo kommune (գրքային նորվեգերեն). Վերցված է 2026-03-07-ին.
Publisert, Tekst: Elisabeth Tobiassen Faane (2021-05-31). «Slik blir Langøyene i sommer». Byplan - Oslo kommune (նորվեգերեն). Վերցված է 2026-03-07-ին.

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լանգյոյենե» հոդվածին։

[1] Askheim, Svein (2024-11-26). «Langøyene». Store norske leksikon (նորվեգերեն).

[2] Bymiljøetatens badeinfo

[3] Askheim, Svein (2024-11-26). «Langøyene». Store norske leksikon (նորվեգերեն).

[snl-4] 1 2 Godal, Anne Marit (ed.). «Langøyene». Store norske leksikon (Norwegian). Norsk nettleksikon. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 15-ին.{{cite encyclopedia}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

[obl-5] 1 2 Arstal, Aksel; Just, Carl, eds. (1966) [1938]. «Langøyene». Oslo byleksikon (Norwegian) (2 ed.). Oslo: Aschehoug.{{cite encyclopedia}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

[:0-6] 1 2 Beretning om Kristiania kommune for aarene 1887–1911 (Norwegian). Kristiania: Municipality of Oslo. 1914. էջեր 130–131.{{cite book}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)

[7] Oslo Byleksikon. Kunnskapsforlaget 2000.

[8] Leif Gjerland: De sammenvokste Langøyene, artikel i Aften 20. juli 2010

[9] Dagbladet 2. juni 1946

[10] «Ile de Langøyene». Fred Ericoton (ֆրանսերեն). 2023-06-22. Վերցված է 2026-03-07-ին.

[11] «Skulpturer, Mattias Härenstam». Eskil Tin (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026-03-07-ին.

[12] Mattias Härenstam (2023). «Alt som før var dødt» [Ամենը, ինչ նախկինում մեռած էր]. www.mattiasharenstam.com. Վերցված է 2026-03-07-ին.

[:1-13] 1 2 Breivik, Andreas. «Idyll på dynga». klassekampen.no (գրքային նորվեգերեն). Վերցված է 2026-03-07-ին.

[snl2-14] Kirkholt, Tore, ed. (2021-05-25). «Skrik». Store norske leksikon (նորվեգերեն). Kunnskapsforlaget. Վերցված է 2023-12-11-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]