Լակերի Է. Կապիևի անվան երաժշտա-դրամատիկական թատրոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox masks.png
Լակերի Է. Կապիևի անվան երաժշտա-դրամատիկական թատրոն
Հիմնադրման ամսաթիվ1935

Լակերի Է. Կապիևի անվան երաժշտա-դրամատիկական թատրոն, թատրոն Մախաչկալա քաղաքում, հիմնադրվել է 1935 թվականին: Գտնվում է Ռասուլ Գազմատովի հրապարակ, 38 հասցեում, Մ. Գորկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի շենքում[1]:

Թատրոնի պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին քայլեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լակերի Է. Կապիևի անվան երաժշտա-դրամատիկական թատրոնն սկիզբ է առել Լակերի մտավորականներից կազմված սիրողական թատերական խմբակից, որն սկսել է աշխատել Կումուխ բնակավայրում, 1914 թվականին: 1920 թվականին սիրողական թատրոնը կոչվել է Սաիդ Գաբիևի անվան խորհրդային թատրոն: 1935 թվականին շրջանային կոմիտեի որոշմամբ բացվում է Դաղստանի Լակերի Է. Կապիևի անվան թատրոնը: Թատրոնի պաշտոնական բացմանը ներկայացվել է Գ. Սաիդովի «Մարդուկներ» սոցիալական դրաման, որը պատմում էր լակերյանի աշխատավորների ծանր կյանքի մասին: Այս ներկայացումը պարբերաբար ներառվում է թատրոնի խաղացանկի մեջ և միշտ հաջողությամբ է ընդունվում: Թատրոնի սկզբնավորման հիմքում կանգնած են եղել Ի. Բալուգովը, Ա. Ջալալովը, Ա. Ալիևը, Ա. Գունաշևը, Գ. Բուգանովը, Զ. Սուլթանովը, Ա. Հուսեյնովը, Մ. Ռամազանովան: Բեմադրվել են երիտասարդ դրամատուրգ Ա. Չերինովի պիեսները լեռներում ապրող կնոջ կյանքի մասին: 30-ականների սկզբին թատրոնը բեմադրել է Ա. Օմարշաևի «Կուլտսանշտուրմ» հակապիեսը, որը պատմում է խորհրդային իշխանությունների կողմից լեռներում անցկացվող միջոցառումների մասին: Թատրոնին են միացել դրամատուրգներ Մ. Ալիևը, Մ-Խ. Փաշաևը: 30-ական թվականների երկրորդ կեսին թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի կողմից թատրոն է հրավիրվում Թբիլիսիի թատերական արվեստների ինստիտուտի շրջանավարտ Պ. Ջափարիձեն: Նա բեմադրել է Ա. Կարասևի «Փարոսի կրակը», Մ. Ալիևի «Ադզար և Զեյնաբ» պիեսները: 40-ական թվականներին թատրոնը ղեկավարում է ռեժիսոր Ա. Վասիլևը, ով շարունակում է Ջափարիձեի կողմից սկսված դերասանական վարպետության ուղղությամբ տարվող աշխատանքը: Դերասաններ Մ. Մուսալաևը, Զ. Օմարովան, Մ, Ռամազանովան, Ի, Բալուգովը կերտել են համոզիչ ու վառ կերպարներ: Հաջողություն է ունեցել Բ. Լավրենևի «Բեկում» ներկայացումը:

Թատրոնը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1941-1943 թվականներին, պատերազմի սկզբում, թատրոնը փակվել է նյութական խնդիրների պատճառով: Թատրոնի 30 դերասաններ մեկնել են ռազմաճակատ: Շատերը պատերազմից չեն վերադարձել: Մինչև պատերազմը թատրոնում աշխատող Յակուբ Սուլեյմանովն արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման: Դերասաններ Շ. Իբրահիմովան, Գ. Բութաևը, Բ. Մահոմեդովան, Ա. Սայպուևան և ուրիշներ գործել են աշխատանքային ճակատում: 1943 թվականին վերջին թատրոնը վերսկսել է իր աշխատանքը: Խաղացանկը թարմացվել է, բեմադրվել են Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Նամուս», Ու. Հաջիբեկովի «Արշին մալ Ալան», Վ. Կատաևի «Գնդի տղան» պիեսները:

Թատրոնի հետպատերազմական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետպատերազմյան տարիներին թատրոնի կյանքում առավել կարևոր դեր են սկսում խաղալ կենտրոնական քաղաքներից հրավիրված պրոֆեսիոնալ ռեժիսորները: Նրանք էին Ա. Վասիլևը, Վ. Տերեխինը, Պ. Ջափարիձեն, Մ. Սելի-վանոբը, Վ. Տուրգենևը և այլն: Այս ժամանակաշրջանը հատկանշական է որպես թատրոնի ընդհանուր գեղարվեստական մակարդակը բարձրացնելու, բարձր պրոֆեսիոնալիզմի հասնելու փորձերի շրջան: Այս տարիներին թատրոնն անդրադառնում է Ա. Օստրովսկու «Մեր մարդիկ են, կհասկանանք», Ֆ. Շիլլերի «Սեր և ատելություն», Կ. Գոլդոնիի «Երկու տիրոջ ծառան» պիեսներին: 1960 թվականին Լակերի թատրոնը Մոսկվայում Մ. Ալիևի «Հայրենի գյուղում» ներկայացմամբ մասնակցում է դաղստանյան գրականության ու արվեստի տասնօրյակին: Մոսկովյան քննադատությունը ջերմորեն է արձագանքում ներկայացմանը: Շատ դերասաններ ստանում են բարձր գնահատական ու կառավարական պարգևներ: Նրանցից են Մ. Մուսալաևը, Շ. Իբրահիմովան, Ի. Բալուգովը, Գ. Իբրահիմովն ու Ա. Գ. Ջալալովը: Լակերի թատերական ուսումնարանի 14 շրջանավարտների` թատրոն գալը 1964 թվականին մեծապես ակտիվացնում է հաստատության գործունեությունը: Հետաքրքիր բազմապլանային դերասաններ Դ. Դինմահոմեդովը, Վ. Էֆռնդիևը, Ս. Հայդակովը, Մ. Չավտարաևան սկսում են առաջատար դերեր խաղալ թատրոնում: Թատրոնի բեմում իրար հետևից հայտնվում են պրոֆեսիոնալիզմով, հասունությամբ, քաղաքացիական դիրքորոշմամբ, վառ արտահայտված էներգետիկայով աչքի ընկնող ներկայացումներ: 1960-70-ական թվականներին շարունակում է ընդլայնվել թատրոնի համար գրող ազգային դրամատուրգների շրջանակը:

Թատրոնն այսօր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային Կովկասի թատրոնների «Բեմ առանց սահմանների» 5-րդ միջազգային փառատոնին, որ անց է կացվում հոկտեմբերի 4-9 Վլադիկավկազում, թատրոնը հանդես է եկել իսպանացի դրամատուրգ Ֆեդերիկո Գարսիա Լորկայի «Բերնարդա Ալբայի տունը» պիեսի բեմադրությամբ: Ներկայացումն արժանացել է մրցանակների երեք` «Փառատոնի լավագույն ներկայացում», «Լավագույն ռեժիսուրա» և «Լավագույն կանացի կերպար» անվանակարգերում[2]:

Թատրոնի խաղացանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Մարդուկներ» Գ. Սաիդով (1935)
  • «Հաբիբաթ և Խաջիյան» Մ. Չարինով
  • «Կուլտսնշտուրմ» Ա. Օմարշաև
  • «Փարոսի կրակները» Ա. Կարասև
  • «Ազդար և Զեյնաբ» Մ. Ալիև
  • «Պարտու Պատիմա» Մ. Ալիև
  • «Անջելո» Վ. Հյուգո
  • «Անմեղ մեղավորները» Ա. Օստրովսկի
  • «Զվարճալի դեպք» Կ. Գոլդոնի
  • «Ամուսնություն» Ն. Գոգոլ
  • «Ռեվիզոր», Ն. Գոգոլ
  • «հատուցում» Ց. Քամալով
  • «Սարեցիներ» Ռ. Ֆատուև
  • «Բեկում» Բ. Լավրենև
  • «Նամուս» Ա. Շիրվանզադե
  • «Արշին մալ Ալան» Ու. Հաջիբեկով
  • «Գնդի որդին» Վ. Կատաև
  • «Սեր և ատելություն» Ֆ. Շիլլեր
  • «Երկու տիրոջ ծառան» Կ. Գոլդոնի
  • «Հայրենի գյուղում» Մ. Ալիև (1960)
  • «Բեռնարդա Ալբայի տունը» Ֆ. Գ. Լորկա (2011)
  • «Ռոմեո և Ջուլիետ» Վ. Շեքսպիր (2011)

Թատրոնի դերասաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իսմայիլ Բալուգով (1935—1973)
  • Շահուն Իբրահիմովա (1947—2010-ականներ)
  • Մահոմեդ Մուսալաև (1937—1964)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]