Իքս մարդիկ (ֆիլմաշար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox cinema.png
Իքս մարդիկ
X-Men film series
X-Men films logo.png
Երկիր ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
Ժանր ֆանտաստիկ, արկածային, մարտաֆիլմ,
Թվական 2000]] — ներկա
Լեզու անգլերեն
Ռեժիսոր Բրայան Սինգեր, Բրետ Ռեթներ, Գեյվին Հուդ, Մեթյու Վոն, Ջեյմս Մենգոլդ
Պրոդյուսեր Լոռեն Ղուլեր Դոններ
Դերակատարներ Հյու Ջեքման
Պատրիկ Ստյուարտ
Իան Մակքելլեն
Ֆամկե Յանսեն
Ջեյմս Մարսդեն
Ռեբեկա Ռոմեյն
Աննա Պեքուին
Շոն Էշմոր
Ստենֆորդ
Լեվ Շրայբեր
Ռայան Ռեյնոլդս
Մայքլ Ֆասսբենդեր
Էլլեն Փեյջ
Ջեյմս Մաքէվոյ և այլք
Կինոընկերություն 20th Century Fox
Պարգևներ 7 ֆիլմեր:
$3 053 583 342
Պաշտոնական կայքէջ
X-Men films Վիքիպահեստում

«Իքս մարդիկ» (անգլ.՝ X-Men film series), ֆանտաստիկ ֆիլմաշար մարդ-մուտանտների մասին, որոնք ունեն աննկարագրելի ուժ։ Կոմիքսների հեղինակը հիմնական Marvel Comics-ն է։ Սկզբում թողարկվել է թրիլոգիան, հետո սփին-օֆները և պրիքվելները, իսկ 2013 թվականին ֆիլմաշարը թարմացվել է։

Կինոֆիլմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իքս մարդիկ (2000)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Իքս մարդիկ (ֆիլմ)

1994 թվականին 20th Century Fox և պրոդյուսեր Լորեն Շուլեր Դոնները գնել են «Իքս մարդիկ» ֆիլմի էկրանավորման թույլտվությունը[1]: Էնդրյու Քևին Ուոքերը վարձվել է, որպեսզի գրի սցենար[2], իսկ ռեժիսոր Ջեյմս Քեմերոնը ցանկություն է հայտնել ղեկավարել նկարահանումները։ Բրայան Սինգերը ռեժիսորի պայմանագիր է ստորագրել 1996 թվականի հուլիսին։ Նա կոմիքսների երկրպագու չէ, սակայն նրան դուր են եկել նախապաշարմունքներն և դիսկրիմինացիան, որոնք առաջարկվել են նրան[1]: Ջոն Լոգան, Ջոս Ուիդոն[3], Էդ Սոլոմոնը, Քրիստոֆեր ՄակՔուորին և Դեյվիդ Հեյթերը գրել են սցենարներ, բայց թիթրերում ցուցադրվել է միայն Հեյթերը[1]: Ֆիլմի նկարահանումները անց են կացվել 1999 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Տորորնտոյում[4]:

Իքս մարդիկ 2 (2003)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Իքս մարդիկ 2

20th Century Fox–ը վարձել է Դեյիդ Հեյթերին և Զաք Փենին, որպեսզի նրանք գրեն իրենց սեփական սցենարները ֆիլմի համար, Բրայան Սինգերը պետք է ընտրեր դրանցից մեկը 2002 թվականին ֆիլմի էկրանավորման համար[5]։ Ֆիլմի որոշ մասեր նկարահանվել են X-Men: God Loves, Man Kills կոմիքսների հիման վրա, կերպար Ուիլյամ Սթրայքերը փոխվել է հոգևորականից գնդապետի[6]։ Մայքլ Դոգերտին և Դեն Հարրիսը վաձվել են 2002 թվականի փետրվարին, որպեսզի բարելավվեն սցենարները[7]։ Նկարահանումները սկսվել են 2002 թվականի հունիսի 17–ին Վանկուվերում և ավարտվել են նոյեմբերին, ֆիլմը լույս է տեսել 2003 թվականի մայիսի 1–ին[5]։

Ֆիլմում հայտնվում է Իքս մարդկանց նոր հակառակորդ գնդապետ Ուիլյամ Սթրայքերը (Բրայան Կոքս), ով փորձում է տիրանալ Պրոֆեսոր Իքսի (Պատրիկ Ստյուարտ) մեքենային «Ցերեբրոյին»։ Սթրայքերին հաղթելու համար Իքս մարդիկ միավորվում են մուտանտների եղբայր հետ Մագնետոի հետ (Իան Մաքքելեն

Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը (2006)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը

Բրայան Սինգերը ցանկանում էր նկարահանել ֆիլմի երրորդ մասը չորրորդի հետ միաժամանակ[8]։ 2004 թվականի հուլիսի 16–ին նա հեռացել է նախագծից «Սուպերմենի վերադարձը» ֆիլմը նկարահանելու համար[9], հասցնելով ավարտել պատմությունը Ֆենիքսի մասին[10] և ներդնում է Էմմա Ֆրոսթին, որի դերը նշանակված էր եղել Սիգուրնի Ուիվերի համար[11]։ Բացի այս, Սինգերը ցանկացել էր ներկայացնել Շելմայի, Այսբերգի և Պիրոյի բնավորության գծերը[12]։ Սայմոն Քինբերգը և Զաք Փեննը վարձվել են մյուս ամսում, իսկ «Օժտվածները» սերիան Ջոս Ուիդոնը Astonishing X-Men կոմիքսից ներկայացրել է որպես հիմնական պատմություն։ Մեթյու Վոնը բարձրանում է ղեկին իբրև ղեկավար 2005 թվականի փետրվարին[13], բայց թողել է նախագիծը ծանրաբեռնված գրաֆիկի պատճառով[14]։ Բրետ Ռեթները զբաղեցրել է այդ տեղը հունիսիիսն[15] և ֆիլմի նկարահանումները սկսվել են 2005 թվականի օգոստոսի 2–ին[16]։

Իքս մարդիկ. Սկիզբ: Կուղխ (2009)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Իքս մարդիկ. Սկիզբ: Կուղխ

Առաջին երկու ֆիլմերի նախապատմությունն է։

Իքս մարդիկ։ Առաջին դաս (2011)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Իքս մարդիկ։ Առաջին դաս

Բոլոր ֆիլմերի նախապատմությունն է։

Կուղխ (2013)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Կուղխ (ֆիլմ)

Սփին օֆֆը Կուղխի մասին։ Հանդիսանում է Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը ֆիլմի շարունակությունը։

Իքս-մարդիկ։ Անցած ապագայի օրերը (2014)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քանի որ Ֆիլմի գործընթացը տեղի է ունենում երկու ժամանակաշրջաններում միաժամանակ, ապա դա հանդիսանում է Իքս մարդիկ: Կուղխ. Անմահը ֆիլմի սիքվելը և «Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը» ֆիլմի պրիկվելը։ Դրանով իսկ ամբողջությամբ հեռացնում է Իքս մարդիկ: Սկիզբ. Կուղխ-ի իրադարձությունները:

Դեդփուլ (2016)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Դեդփուլ (ֆիլմ)

Սփին օֆֆը Դեդփուլի մասին, որի դերը կատարել է Ռայան Ռեյնոլդսը։ Ֆիլմը դուրս է եկել 2016 թվականի փետրվարի 11-ին։

Ֆիլմի հայտարարությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իքս մարդիկ: Ապոկալիպսիս (2016)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Իքս մարդիկ: Ապոկալիպսիս

«Իքս-մարդիկ։ Անցած ապագայի օրերը» ֆիլմի շարունակությունն է։

Գամբիտ (2016)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գամբիտի սփին-օֆֆ է, որի դերը կատարում է Չենինգ Տատումը։

Լոգան՝ Կուղխ (2017)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի մարտին ստուդիան հայտարարել է տեղեկություն Կուղխի մասին ֆիլմի երրորդ սերիայի ամսաթիվը։ Թրիքվելը դուրս կգա 2017 թվականի մարտի 3-ին, իսկ ռեժիսորը կլինի նորից Ջեյմս Մենգոլդը։ Հյու Ջեքմանը կվերադառնա Կուղխի դերին վերջին անգամ։

Հեռուստատեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի աշնանը հայտնվեց տեղեկություն այն մասին, որ Fox ստուդիան հետաքրքրված է «Իքս մարդիկ» հեռուստասերիալի ստեղծմամբ։ 2015 թվականի հունվարին հայտարարվել է, որ «Իքս մարդիկ»-ը կստանան առանձին հեռուստասերիալ։ 2015 թվականի հոկտեմբերին, ստուդիան հայտարարել է երկու նոր հեռուստանախագծերի ստեղծման մասին. «Դժոխքի կրակ» («Hellfire») և «Լեգիոն»: («Legion»)

Հիմնական դերեր և կերպարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղյուսակի մասին:

  • Սպիտակ գույն - կերպարը հայտնվում է, մուգ մոխրագույն - չի հայտնվում
  • Շեղատառ — կերպարը հայտնվում է կամեո դերում
  • Ֆ - կերպարը երևում է միայն ֆլեշբեկներում:
  • Մ — մանկությունում:

Հանրահայտ կոմիքսներ գրող և ստեղծող Սթեն Լին հայտնվել է դասական տրիլոգիայում որպես կամեո։

Կատեգորիա Ֆիլմ
Իքս մարդիկ (ֆիլմ) Իքս մարդիկ 2 Իքս մարդիկ:
Վերջին մարտը
Իքս մարդիկ: Սկիզբ.
Կուղխ
Իքս մարդիկ:
Առաջին կարգ
Կուղխ Իքս մարդիկ:
Անցած ապագայի օրերը
Դեդփուլ Իքս մարդիկ:
Ապոկալիպսիս
Ջեյմս «Լոգան» Հոուլեթ
Կուղխ
Հյու Ջեքման Հյու Ջեքման
Թրոյ Սիվան Մ
Հյու Ջեքման[17] Հյու Ջեքման
Չարլզ Քսավիեր
Պրոֆեսոր իքս
Պատրիկ Ստյուարտ Ջեյմս Մաքէվոյ
Լոուրենս Բելչեր Մ[18]
Պատրիկ Ստյուարտ Ջեյմս Մաքէվոյ[19]
Պատրիկ Ստյուարտ[17]
Լոուրենս ԲելչերՖ
Ջեյմս Մաքէվոյ
Էրիկ Լենշերր
Մագնիտո
Յան Մաքկելեն
Բրետտ Մորիս Մ
Յան Մաքկելեն Մայքլ Ֆասբենդեր[18]
Բիլ Միլներ Մ
Յան Մաքկելեն Մայքլ Ֆասբենդեր[18]
Յան Մաքկելեն[19]
Մայքլ Ֆասբենդեր[18]
Յան Մաքկելեն[19]
Սքոթ Սամերս
Ցիկլոպ
Ջեյմս Մարսդեն Թիմ Պակոկ[20] Կամեո Ջեյմս Մարսդեն[19] Թայ Շերիդան
Ջին Գրեյ Ֆամկե Յանսեն Ֆամկե Յանսեն
Հեյլի Ռեմ Մ
Ֆամկե Յանսեն[19] Սոֆի Թյորներ
Օրորո Մոնրո
Փոթորիկ
Հոլի Բերի Էյպրիլ Էլլեստոն-Էնաորո Կամեո Հիշատակում Հոլի Բերի[17] Ալեքսանդրա Շիփ
Ռեյվեն Դարկհոլմ
Միստիք
Ռեբեկա Ռոմեյն Ջեննիֆեր Լոուրենս[21]
Մորգան Լիլի Մ[22]
Ռեբեկա Ռոմեյն
Ջենիֆեր Լոուրենս
Մորգան Լիլի Ֆ
Ջենիֆեր Լոուրենս
Հենք ՄակՔոյ
Գազան
Սթիվ Բաչիչ Քելսի Գրեմմեր Նիկոլաս Հոլտ[23] Նիկոլաս Հոլտ[19]

Քելսի Գրեմմեր

Նիկոլաս Հոլտ
Պյոտր Ռասպուտին
Կոլոսս
Կամեո Դենիել Կադմոր Դենիել Կադմոր Անդրե Տրիկոտե[24]

Ստեֆան Կապիչիչ[25]

Բոբբի Դրեյկ
Սառցե մարդ
Շոն Էշմոր Շոն Էշմոր
Քեթի Փրայդ Սամելա Քեյ Քեթի Ստյուարտ Էլեն Փեյջ Էլեն Փեյջ
Մարի
Ռոուգ
Աննա Պեքուին Աննա Պեքուին[17]
Ուեյդ Ուիլսոն
Դեդփուլ
Ռայան Ռեյնոլդս Ռայան Ռեյնոլդս
Ալեքս Սավերս
Հավոք
Լուկաս Տիլ Լուկաս Տիլ Լուկաս Տիլ

Ֆիլմաշար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմ Թողարկման ամսաթիվ Ռեժիսոր Սցենարիստներ Պրոդյուսերներ

Թողարկված ֆիլմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իքս մարդիկ 18 հոկտեմբերի, 2000 Բրայան Սինգեր Դեյվիդ Հեյթեր, Թոմ ԴեՍանտո, Բրայան Սինգեր Ավի Արաֆ, Ռալֆ Ուինթեր, Լորեն Շուլեր Դոններ, Թոմ ԴեՍանտո, Ռիչարդ Դոններ, Քեվին Ֆեյջ, Բիլ Թոդմա Կրտսեր
Իքս մարդիկ 2 7 մայիսի, 2003 Բրայան Սինգեր Դեյվիդ Հեյթեր, Մայքլ Դոգերտի, Դեն Հարրիս Ռալֆ Ուինթերներ, Լորեն Շուլեր Դոններ, Ավի Արադ, Բրայան Սինգեր, Թոմ ԴեՍանտո
Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը 25 մայիսի, 2006 Բրեդ Ռեթներ Սայոմն Քինբերգ, Զաք Փեն Ավի Արադ, Լորեն Շուլեր Դոններ, Ռալֆ Ուինթեր
Իքս մարդիկ: Սկիզբ. Կուղխ 29 ապրիլի, 2009 Գեվին Հուդ Դեյվիդ Բենիոֆ, Սքիփ Վուդս Հյու Ջեքման, Ջոն Պալերմո, Լորեն Շուլեր Դոններ, Ռալֆ Ուինթեր, ՌիչարդԴոններ
Իքս մարդիկ։ Առաջին կարգ 2 հունիսի, 2011 Մեթյու Բոն Էշլի Միլլեր, Զաք Սթենց, Ջեյն Գոլդման Գրիգորի Գուդման, Սայմոն Քինբերգ, Լորեն Շուլեր Դոններ, Բրայան Սինգեր
Իքս մարդիկ: Կուղխ. Անմահը 25 հուլիսի, 2013 Ջեյմս Մենգոլդ Մարկ Բոմբեկ, Սքոթ Ֆրենկ Հյու Ջեքման, Ջոն Պալերմո, Հաթչ Փարքեր, Լորեն Շուլեր Դոններ
Իքս մարդիկ: Անցած ապագայի օրերը 22 մայիսի, 2014 Բրայան Սինգեր Սայմոն Քինբերգ, Մեթյու Բոն, Ջոն Բիրն Հյու Ջեքման, Ռիչարդ Դոններ, Սայմոն Քինբերգ, Լորեն Շուլեր Դոններ, Բրայան Սինգեր, Մեթյու Բոն
Դեդփուլ 11 փետրվարի, 2016 Թիմ Միլլեր Րեթ Րիզ, Փոլ Վերնիկ Լորեն Շուլեր Դոններ, Սայմոն Քինբերգ, Ռայան Ռեյնոլդս

Մշակվում է[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իքս մարդիկ։ Ապոկալիպսիս 19 մայիսի, 2016 Բրայան Սինգեր Սայմոն Քինգբերգ, Լորեն Շուլեր Դոններ, Բրայան Սինգեր Սայմոն Քինգբերգ, Դեն Հարրիս, Մայքլ Դոգերտի

Հայտարարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գամբիտ 2 հոկտեմբերի, 2016 Դագ Լայման Ջոուշա Զիտումեր, Քրիս Քլերմոնտ Սայմոն Քինգբերգ, Լորեն Շուլեր Դոններ, Չեննինգ Տատում, Րեյ Քարոլին
Լողագ՝ Կուղխ 2 մարտի, 2017 Ջեյմս Մենդոլդ Դեյվիդ Ջեյմս Քելլի Ռիչարդ Դոններ

Թողարկում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դրամարկղային գանձումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմ Թողարկման ամսաթիվ Գանձումներ Рейтинг Box office Բյուջե Մեջբերում
Աշխարհ ԱՄՆ ԱՄՆ-ում Համաշխարհային շուկայում Համաշխարհայնացում ԱՄՆ Համաշխարհային
Իքս մարդիկ օգոստոս, 2000 14 հուլիսի, 2000 $157,299,717 $139,039,810 $296,339,527 #182 #241 $75,000,000 [26]
Իքս մարդիկ 2 1 մայիսի, 2003 2 մայիսի, 2003 $214,949,694 $192,761,855 $407,711,549 #94
#189(A)
#124 $110,000,000 [27]
Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը 25 մայիսի, 2006 26 մայիսի, 2006 $234,362,462 $224,997,093 $459,359,555 #72
#187(A)
#97 $210,000,000 [28]
Իքս մարդիկ: Սկիզբ. Կուղխ 1 մայիսի, 2009 1 մայիսի, 2009 $179,883,157 $193,179,707 $373,062,864 #137 #144 $150,000,000 [29]
Իքս մարդիկ։ Առաջին կարգ 3 հունիսի, 2011 3 հունիսի, 2011 $146,408,305 $207,215,819 $353,624,124 $160,000,000
Իքս մարդիկ: Կուղխ. Անմահը 16 հուլիսի, 2013 25 հուլիսի, 2013 $132,556,852 $282,271,394 $414,828,246 $120,000,000
Իքս-մարդիկ։ Անցած ապագայի օրերը 10 մայիսի, 2014 22 մայիսի, 2014 $231,457,477
(1 օգոստոսի, 2014)
$508,200,000
(1 օգոստոսի, 2014)
$748,657,477
(1 օգոստոսի, 2014)
$200,000,000
Ամբողջը $1,296,917,664 $1,747,665,678 $3,053,583,342 $825,000,000
Ծանոթագրություն
  • (A) 2011 թվականի վերջնական արդյունքը, ինֆլյացիայի և գնի հաշվառմամբ (Box Office Mojo-ի տվյալներով)։

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմ Rotten Tomatoes Metacritic Yahoo! Movies
Ամբողջությամբ Լավագույն քննադատություններ
Իքս մարդիկ 82 % (154 գրախոսություն)[30] 59 % (32 գրախոսություն)[31] 64 (33 գրախոսություն)[32] B+ (61362 գրախոսություն)[33]
Իքս մարդիկ 2 87 % (224 գրախոսություն)[34] 83 % (40 գրախոսություն)[35] 68 (37 գրախոսություն)[36] B (15 գրախոսություն)[37]
Իքս մարդիկ։ Վերջին մարտը 58 % (231 գրախոսություն)[38] 52 % (42 գրախոսություն)[39] 58 (38 գրախոսություն)[40] B- (15 գրախոսություն)[41]
Իքս մարդիկ: Սկիզբ. Կուղխ 38 % (253 գրախոսություն)[42] 17 % (41 отзыв)[43] 40 (39 գրախոսություն)[44] C+ (13 գրախոսություն)[45]
Իքս մարդիկ: Առաջին կարգ 87 % (244 գրախոսություն)[46] 71 % (38 գրախոսություն)[47] 65 (38 գրախոսություն)[48] B (12 գրախոսություն)[49]
Իքս մարդիկ: Կուղխ. Անմահը 69 % (215 գրախոսություն)[50] 60 (43 գրախոսություն)[51]
Իքս-մարդիկ։ Անցած ապագայի օրերը 92 % (229 գրախոսություն)[52] 74 (43 գրախոսություն)[53]
Միջին ցուցանիշ 73 % 56 % 61 N/A

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Джефф Дженсен (2000-07-21)։ «Generating X»։ Entertainment Weekly։ Վերցված է 2007-08-08 
  2. Стив Дейли (1995-09-29)։ «Deadly Done Right»։ Entertainment Weekly։ Վերցված է 2007-05-22 
  3. Крейг Сеймур (2000-05-10)։ «X-Man Out»։ Entertainment Weekly։ Վերցված է 2007-05-22 
  4. Грег Дин Шмитц։ «Greg's Preview - X-Men»։ Yahoo!։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2006-05-26-ին։ Վերցված է 2007-07-11 
  5. 5,0 5,1 Грег Дин Шмитц։ «Greg's Preview - X2: X-Men United»։ Yahoo!։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-01-29-ին։ Վերցված է 2007-07-11 
  6. Питер Сандерсон (2003). X-Men: The Ultimate Guide. Dorling Kindersley. էջեր 176. ISBN 0-7513-4617-9. 
  7. Мартин А. Гроув (2003-04-11)։ «Fox's 'X2' marks spot as presummer starts May 2»։ The Hollywood Reporter։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-09-30-ին։ Վերցված է 2007-04-15 
  8. Патрик Сориол (2004-02-24)։ «What's X3 about?»։ Mania Movies։ Վերցված է 2007-07-11 
  9. Кэти Данкли, Майкл Флеминг (2004-07-18)։ «Supe's on with 'X' man»։ Variety։ Վերցված է 2007-07-11 
  10. Эрик Весп (2006-07-22)։ «Quint on Superman Returns gag reel & sequel talk with Singer»։ Ain't It Cool News։ Վերցված է 2007-07-11 
  11. Гарт Франклин (2006-09-14)։ «Sigourney was considered for "X3"»։ DarkHorizons.com։ Վերցված է 2007-07-11 
  12. Роб Аллстеттер (2003-12-01)։ «X2 Update»։ Comics Continuum։ Վերցված է 2008-02-18 
  13. Шон Эллиот (2006-06-08)։ «Exclusive Interview: SCREENWRITER SIMON KINBERG TALKS X-MEN: THE LAST STAND - PART 1»։ iF Magazine։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-03-10-ին։ Վերցված է 2007-07-11 
  14. Стив Прокопи (2007-08-07)։ «Capone talks to Matthew Vaughn about STARDUST, Bobby De Niro, X-MEN, THOR and much more!!!»։ Ain't It Cool News։ Վերցված է 2007-08-07 
  15. Майкл Флеминг, Клод Бродессер (2005-06-05)։ «New master for mutants»։ Variety։ Վերցված է 2007-07-11 
  16. Грег Дин Шмитц։ «Greg's Preview - X-Men: The Last Stand»։ Yahoo!։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2005-12-10-ին։ Վերցված է 2007-08-03 
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Newsarama.com : Sir Patrick Stewart: 'Yes, I’ll Be Reprising' Xavier
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 Marnell Blair (6 июля 2010)։ «New 'X-Men: First Class' Mutant Revealed?»։ MTV։ Վերցված է July 7, 2010 
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 19,5 X-Men — First Class 2 (2014) — Full cast and crew
  20. «Scott Summers Appearing in Wolverine։ SuperHeroHype.com։ 2008-05-07։ Վերցված է 2008-05-06 
  21. Wells, Jeffrey (2010-10-24)։ «Lawrence on the Line»։ Hollywood elsewhere։ Վերցված է 2010-11-22 
  22. Alex Dorn (16 августа 2010)։ «Oliver Platt will be The Man In Black in 'X-Men: First Class'»։ HitFix.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-01-ին։ Վերցված է August 17, 2010 
  23. El Mayimbe (2010-07-08)։ «'X-Men: First Class' Finds A Beast In Nicholas Hoult»։ Latino Review։ Վերցված է 2010-07-10 
  24. «Gina Carano on Twitter»։ Twitter։ Վերցված է 2016-02-28 
  25. «Exclusive: Meet Stefan Kapicic, the actor playing Colossus in 'Deadpool'»։ Entertainment Weekly's EW.com։ Վերցված է 2016-02-28 
  26. «X-Men (2000)»։ Box Office Mojo։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2010-09-30 
  27. «X2: X-Men United (2003)»։ Box Office Mojo։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2010-09-30 
  28. «X-Men: The Last Stand (2006)»։ Box Office Mojo։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2010-09-30 
  29. «X-Men Origins: Wolverine (2009)»։ Box Office Mojo։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2010-09-30 
  30. «X-Men»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-06-10 
  31. «X-Men (Cream of the Crop)»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-06-10 
  32. «X-Men (2000): Reviews»։ Metacritic։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2009-06-10 
  33. «X-Men (2000) Critics Reviews»։ Yahoo! Movies։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2010-04-02 
  34. «X2: X-Men United»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-12-02 
  35. «X2: X-Men United (Cream of the Crop)»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-12-02 
  36. «X2: X-Men United (2004): Reviews»։ Metacritic։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2009-06-10 
  37. «X2: X-Men United - Critics Reviews»։ Yahoo! Movies։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2009-06-10 
  38. «X-Men: The Last Stand»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-06-10 
  39. «X-Men: The Last Stand (Cream of the Crop)»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-12-02 
  40. «X-Men: The Last Stand (2006): Reviews»։ Metacritic։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2009-06-10 
  41. «X-Men: The Last Stand - Critics Reviews»։ Yahoo! Movies։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2009-06-10 
  42. «X-Men Origins: Wolverine»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-12-02 
  43. «X-Men Origins: Wolverine (Cream of the Crop)»։ Rotten Tomatoes։ Վերցված է 2009-12-02 
  44. «X-Men Origins: Wolverine (2009): Reviews»։ Metacritic։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2009-06-10 
  45. «X-Men Origins: Wolverine - Critics Reviews»։ Yahoo! Movies։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին։ Վերցված է 2009-06-10 
  46. «X-Men: First Class»։ Rotten Tomatoes։ Flixster 
  47. «X-Men: First Class»։ Rotten Tomatoes։ Flixster 
  48. «X-Men: First Class»։ Metacritic։ CBS։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին 
  49. «X-Men: First Class - Critics Reviews»։ Yahoo! Movies։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-15-ին 
  50. «The Wolverine»։ Rotten Tomatoes (Flixster)։ Վերցված է July 31, 2014 
  51. «The Wolverine»։ Metacritic (CBS)։ Վերցված է August 9, 2013 
  52. «X-Men: Days of Future Past»։ Rotten Tomatoes։ Flixster 
  53. «X-Men: Days of Future Past»։ Metacritic։ CBS 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]