Իրենա Կշիվիցկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իրենա Կշիվիցկա
լեհ.՝ Irena Krzywicka
Դիմանկար
Ծնվել էմայիսի 28, 1899(1899-05-28)[1][2]
ԾննդավայրYeniseysk, Ենիսեյսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհուլիսի 12, 1994(1994-07-12)[1] (95 տարեկան) կամ մայիսի 28, 1994(1994-05-28)[3] (95 տարեկան)
Մահվան վայրBures-sur-Yvette
ԳերեզմանEvangelical Cemetery of the Augsburg Confession in Warsaw
ՔաղաքացիությունFlag of Poland.svg Լեհաստան
ԿրթությունՎարշավայի համալսարանի լեհագիտության ֆակուլտետ
Մասնագիտությունկանանց իրավունքների պաշտպան և գրող
ԱնդամությունPolish PEN Club? և Լեհաստանի գրողների միություն
ԵրեխաներAndrzej Krzywicki?
Commons-logo.svg Irena Krzywicka Վիքիպահեստում

Իրենա Կշիվիցկա (լեհ.՝ Irena Krzywicka, օրիորդական ազգանունը Գոլդբերգ (լեհ.՝ Goldberg), մայիսի 28, 1899(1899-05-28)[1][2], Yeniseysk, Ենիսեյսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 12, 1994(1994-07-12)[1] կամ մայիսի 28, 1994(1994-05-28)[3], Bures-sur-Yvette), լեհ ֆեմինիստուհի, գրող, թարգմանիչ, կանանց իրավունքների պաշտպան, ով քարոզում էր սեռական դաստիարակություն, հակաբեղմնավորիչ միջոցների օգտագործում և ընտանիքի պլանավորում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրենա Գոլդբերգը ծնվել է Սիբիրի Ենիսեյսկ քաղաքում, որտեղ նրա՝ ձախակողմյան հայացքների հրեա մտավորական ընտանիքը՝ աքսորվել էր Լեհաստանից։ Ծնողները Լեհաստանի սոցիալիստական ​​կուսակցության անդամներ էին։ Աքսորի տարիներին հայրը հիվանդացել է տուբերկուլյոզով և մահացել ընտանիքը Լեհաստան վերադառնալուց երեք տարի անց։ Իրենային հանդուրժողականության և ռացիոնալիզմի ոգով դաստիարակել են մայրը և խորթ հայրը Եկուտել Պորտնին, որը հրեական «Բունդ» սոցիալ-դեմոկրատական ​​կուսակցության գլխավոր դեմքերից մեկն էր[4]։

1922 թվականին աղջիկն ավարտել է Վարշավայի համալսարանի լեհագիտության ֆակուլտետը։ Համալսարանական տարիներին նա հրապարակել է իր առաջին էսսեն՝ «Եղրևանու ճյուղը» (լեհ.՝ Kiść bzu)[5]:

1923 թվականին Իրենան ամուսնացել է Եժի Կշիվիցկիի՝ սոցիոլոգ և կանանց իրավունքների ակտիվիստ Լյուդվիկ Կշիվիցկու որդու հետ։ Կշիվիցկին որոշել է բաց ամուսնության մեջ մտնել, և հարսանիքից անմիջապես հետո Իրենան իր սիրեցյալի՝ գերմանացի հայտնի բանաստեղծ և դրամատուրգ Վալտեր Հասենկլևերի հետ մեկնել է Կորսիկա։ Հետագայում նա վերադարձել է ամուսնու մոտ և ունեցել է երկու որդի։ Իրենան ընդհանուր առմամբ իր ամուսնությունը համարել է բավականին հաջող[4]։

Ֆեմինիստական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

20-րդ դարի 20-ական թվականներին Իրենա Կշիվիցկան սկսեց պայքարը հանուն կանանց էմանսիպացիայի, սեռական դաստիարակության իրավունքի, բազմակնության, միասեռական հարաբերությունների և ձգտել է օրինականացնել աբորտը։ Նա դարձել է մի քանի վեպերի հեղինակ, ինչպես նաև լեհերեն թարգմանել է Հերբերտ Ուելսի, Մաքս Ֆրիշի, Ֆրիդրիխ Դյուրենմաթի մի շարք գործեր։ Լեհական ֆեմինիզմի պատմության ամենահետաքրքիր գրական և քաղաքական փաստաթղթերից մեկը կարելի է համարել նրա «Արական քաղաքակրթության մթնշաղը» (լեհ.՝ Zmierzchu cywilizacji męskiej) վեպը[6] ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 e-teatr.pl (польск.) — 2004.
  3. 3,0 3,1 3,2 Library of Congress AuthoritiesLibrary of Congress.
  4. 4,0 4,1 Janusz R. Kowalczyk։ «Irena Krzywicka»։ Culture.pl (լեհերեն)։ Վերցված է 2021-05-02 
  5. Emilia Padoł (2021-03-17)։ «Irena Krzywicka. Do ostatniego naboju»։ Onet (լեհերեն)։ Վերցված է 2021-05-02 
  6. Галина Рымбу (2019-03-25)։ «Ирена Кшивицкая. Сумерки мужской цивилизации»։ syg.ma (ռուսերեն)։ Վերցված է 2021-05-25