Իրանի Գերագույն առաջնորդ
| Իրանի Գերագույն առաջնորդ | |
 | |
| Ծննդյան օր՝ | |
|---|---|
Իրանի Գերագույն առաջնորդ կամ ռախբար (պարս.՝ رهبر), պետության ղեկավար և Իրանի Իսլամական Հանրապետության բարձրագույն քաղաքական ու կրոնական պաշտոն, որը հաստատվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության 1979 թվականի Սահմանադրությամբ՝ համաձայն Այաթոլլահ Խոմեյնիի մեկնաբանած «Վիլայաթ ալ-Ֆաքիհ» տասներկու շիաների սկզբունքի[1]:
Մինչդեռ, Իրանի նախագահը, ըստ Սահմանադրության, ԻԻՀ կառավարության (կաբինետի) ղեկավարն է և ԻԻՀ պետական հիերարխիայի երկրորդ դեմքը։
Կարգավիճակ, լիազորություններ, ընտրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Վալի-է-Ասրի (այսինքն՝ իրանցի շիա մուսուլմանների կողմից սպասվող Մեսիայի) մեծ թաքցման շրջանում ումմայի ղեկավարությունը և հասարակության կառավարումը վստահված է արդար, բարեպաշտ, ժամանակի պահանջներին ծանոթ, քաջ, խոհեմ և ֆակիհ (հոգևոր առաջնորդ) կառավարելու կարողություն ունեցող անձի, որը նշանակվում է այս պաշտոնում Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 107-րդ հոդվածի համաձայն»։
Իսլամական Հանրապետության Սահմանադրության 57-րդ հոդվածը սահմանում է, որ.
 |
Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը կառավարվում է օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանություններով, որոնք գործում են Իմամի (վելայաթ-է-ֆաքիհ) բացարձակ տիրապետության ներքո՝ համաձայն Սահմանադրության հետևյալ հոդվածների: Այս իշխանությունները միմյանցից անկախ են[2]: |  |
Իրանի Գերագույն կրոնական առաջնորդն իրավունք ունի ֆաթվաներ արձակել մուսուլմանական իրավունքի (ֆիխ) տարբեր հարցերի վերաբերյալ (հոդված 109):
Իրանի Իսլամական Հանրապետության պետության ընդհանուր քաղաքականությունը որոշում է առաջնորդը՝ Նպատակահարմարության խորհրդի հետ խորհրդակցելուց հետո (հոդվածներ 110, 176): Գերագույն առաջնորդը Իրանի զինված ուժերի գերագույն հրամանատարն է (հոդված 110):
Բացի բարձրագույն արբիտրի իր գործառույթներից, Իրանի գերագույն առաջնորդը նաև միջամտում է առօրյա կադրային հարցերին: Նա անձամբ նշանակում և ազատում է Պահապանների խորհրդի (Իրանի ամենաազդեցիկ վերահսկողական մարմինը, որը կարող է արգելափակել կառավարության երեք ճյուղերից որևէ մեկի որոշումները) ֆաքիհներին, [[Իրանի քաղաքական համակարգ|դատական համակարգ]]ի ամենաբարձր պաշտոնյային, Իրանի Իսլամական Հանրապետության հեռուստատեսության և ռադիոհեռարձակման ընկերության ղեկավարներին և Միացյալ շտաբի պետին, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի, զինված ուժերի և ներքին զորքերի հրամանատարների գլխավոր հրամանատար։
Կրոնական առաջնորդն ընտրվում է Փորձագետների խորհրդի կողմից՝ ազդեցիկ աստվածաբաններից, որոնք ընտրվում են ժողովրդական քվեարկությամբ՝ 8 տարի ժամկետով։
Իրանի բարձրաստիճան առաջնորդներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| № | Գերագույն առաջնորդ (Ռախբար) | Լիազորությունների մեկնարկի ամսաթիվը | Լիազորությունների ավարտի ամսաթիվը | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Ռուհոլլահ Խոմեյնի |  |
1979 թվականի դեկտեմբերի 3-ին | 1989 թվականի հունիսի 3-ին |
| 2 | Ալի Խամենեի | .jpg) |
1989 թվականի հունիսի 4-ին | 2026 թվականի փետրվարի 28-ին |
| Պ. Կ. | Ալիռեզա Արաֆի[3] |  |
2026 թվականի մարտի 1-ին | Ն. Ժ. |
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Принцип «велаяте факих» в Исламской Республике Иран». Արխիվացված օրիգինալից 2014-07-14-ին. Վերցված է 2013-06-18-ին.
- ↑ «Конституция Исламской Республики Иран» (PDF). Конституция Исламской Республики Иран. 1979-11-15. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2015-04-02-ին. Վերցված է 2015-03-03-ին.
- ↑ «Аятолла Арафи назначен врио верховного лидера Ирана». Коммерсантъ (ռուսերեն). 2026-03-01. Վերցված է 2026-03-01-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Лидер Ирана — факих, его статус. Материал из иранской газеты с официальной трактовкой, почему иранцам нельзя избирать высшего руководителя страны, рус. Արխիվացված է Սեպտեմբեր 19, 2020 Wayback Machine-ի միջոցով:
- Информационный блок офиса Великого Лидера Сейида Али Хаменеи Արխիվացված է Սեպտեմբեր 14, 2020 Wayback Machine-ի միջոցով:
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իրանի Գերագույն առաջնորդ» հոդվածին։ |
|
