Իվանդե Կայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իվանդե Կայա
Ծնվել էհոկտեմբերի 13, 1876(1876-10-13)
ԾննդավայրJumprava Parish, Լիելվարդեի շրջան, Լատվիա
Մահացել էհունվարի 2, 1942(1942-01-02) (65 տարեկանում)
Մահվան վայրՌիգա, Reichskommissariat Ostland, Նացիստական Գերմանիա
ՔաղաքացիությունFlag of Latvia.svg Լատվիա
Մասնագիտությունգրող
Պարգևներ և
մրցանակներ
Երեք աստղերի շքանշան

Իվանդե Կայա (լատիշ․՝ Ivande Kaija, հոկտեմբերի 13, 1876(1876-10-13), Jumprava Parish, Լիելվարդեի շրջան, Լատվիա - հունվարի 2, 1942(1942-01-02), Ռիգա, Reichskommissariat Ostland, Նացիստական Գերմանիա, Անտոնիա Լուկինայի գրական անունը (ծննդյան անունը՝ Անտոնիա Մելդեր-Միլեր)), լատվիացի գրող և ֆեմինիստ, որ պայքարել է Լատվիայի անկախության համար: Հասարակական աշխատանքների և ստեղծագործությունների միջոցով Կայան սատարել է լատվիացիներին իրենց ակտիվները նվիրաբերել «Ոսկե հիմնադրամին», որը 1920 թվականին դարձել է երկրի ոսկու պահուստը: 1926 թվականին Կայան արժանացել է Երեք աստեղերի շքանշանի: Թեև խորհրդային շրջանում Կայայի աշխատանքների մեծ մասը կորել է, հետագայում դրանք հանրաճանաչ են դարձել:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտոնիա Մելդեր-Միլերը ծնվել է 1876 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Ռուսական կայսրության Լիֆլանդական գուբերնիայի Յումպրավմույա բնակավայրում[1][2], Միքեյիս և Մաթիլդ (ծննդյան անունը՝ Ֆլինթման) Միլեր-Մելդերի ընտանիքում: Նրա հայրը դարձել է հաջողակ գործարար և հողատեր և ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Տորնյակալնս, որտեղ Անտոնիան 1881 թվականին հաճախել է դպրոց[3]: Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է Ռիգայի Լոմոնոսովի անվան կանանց գիմնազիայում[1]: Ուսումնառության տարիներին մտերմացել է Ֆելիքս Լուկինսի հետ. հետագայում ամուսնացել են [2]: 1892 թվականին տպագրել է իր առաջին վեպը՝ Trīs jaungada naktis («Նոր տարվա երեք գիշերները»)[1]: 1895 թվականին ավարտել է ավագ դպրոցը և ուսումը շարունակել Բեռնի (Շվեյցարիա) և Լայպցիգի համալսարանների (Գերմանիա) փիլիսոփայության և արվեստի պատմության ֆակուլտետում: Տեղի թանգարաններն ու պատկերասրահները նպաստել են նրա գիտելիքների ընդլայմանը, ինչպես նաև սովորել է անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իտալերեն, լատիներեն և ռուսերեն[3]: 1901 թվականին թողել է ուսումը և ամուսնացել Լուկինսի հետ, որը դարձել է ակնաբույժ և հիմնադրել Լատվիացի բժիշկների ընկերակցությունը[1]: հետագա մի քանի տարիների ընթացքում Լուկինան աշխատել է որպես լրագրող: Ունեցել են երեք երեխա: 1910 թվականին Կայան մեկնել է Շվեյցարիա, որտեղ Յան Ռայնիսը և Ասպազիյան աքսորվել էին, իր գրվածքների վերաբերյալ նրանց օժանդակությունը ստանալու համար[2][4]: Այցելության ժամանակ Լուգանոյի գերեզմանատանը տեսել է մի հուշարձան, որի ազդեցության ներքո ընտրել է «Կայա» գրական անունը, որը նշանակում է ծովարոր[2][5]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]