Իսրայելի ազգային բուսաբանական այգի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Իսրայելի ազգային բուսաբանական այգի
הגן הבוטני הלאומי ע"ש מונטגיו למפורט - הר הצופים.jpg
Տեսակբուսաբանական այգի
ԵրկիրFlag of Israel.svg Իսրայել[1]
ՎարչատարածքԵրուսաղեմ
Հիմնվել է1931
Կոորդինատներ: 31°47′37.000000099606″ հս․ լ. 35°14′39.000000101196″ ավ. ե. / 31.79361111113878025° հս․. լ. 35.24416666669477394° ավ. ե. / 31.79361111113878025; 35.24416666669477394
Իսրայելի ազգային բուսաբանական այգիը գտնվում է Իսրայելում
Իսրայելի ազգային բուսաբանական այգի

Իսրայելի ազգային բուսաբանական այգի (Լամպորտ Մոնտեգյուի հիշատակի Իսրայելի բնիկ բույսերի բուսաբանական այգին) եբր.՝ הגן הבוטני לצמחי ארץ ישראל ע"ש מונטג'יו למפורט‎, չշփոթել Երուսաղեմի բուսաբանական այգիների հետ, որը նախապես պլանավորված էր որպես իր իրավահաջորդ), Երուսաղեմի հրեական համալսարանի Սկոպուս լեռան կամպուսում գտնվող բուսաբանական այգի: Ընդգրկում է 25 դունամ տարածք և պարունակում է 950 տեսակի բույսեր, որոնց 40%-ը` վայրի[2]:

Իսրայելի հողում առաջին բուսաբանական այգին ներառում է Իսրայելում և Մերձավոր Արևելքում բոլոր վայրի բույսերը: Այգին գտնվում է Երուսաղեմի Սկոպուս լեռան վրա, Հրեական համալսարանի հյուսիսային մասում: Այգու շուրջը գտնվում են Երկրորդ տաճարի ժամանակաշրջանի թաղման քարանձավներ: Այգու արևմտյան մասում կա փոքրիկ ամֆիթատրոն: Այգին նաև էկոլոգիական արգելոց և ազգային պարկ է: Այն ներառում է Բնական ուսուցման կենտրոն, Իսրայելում ամենամեծ բուսաբանական գրադարանը և օդերևութաբանական կայանը: Այգու արևմտյան կողմում ճեմուղին է, որն անվանվել է իսրայելցի գրող Ավիգդոր Համեյրիի պատվին: Ճեմուղու կենտրոնում՝ գլխավոր մուտքի մոտ, քարե վահանակի վրա գրված է նրա հայտնի երգի տողերը՝ «Սկոպուս լեռան գագաթին»:

Բուսաբան Ալեքսանդր Էյգը այգում տնկում է առաջին ծառը, 1931 թ.

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկանորի քարանձավ

Այգին ստեղծվել է 1931 թվականին Երուսաղեմի հրեական համալսարանի հյուսիսային կողմում Սկոպուս լեռան վրա Օտտո Վարբուրգի կողմից, որը հիմնադրել է համալսարանի բուսաբանության ամբիոնը բուսաբան Ալեքսանդր Էյգի հետ միասին: Դա Իսրայելի հողում առաջին բուսաբանական այգին էր: Այգին բուսաբան Ալեքսանդր Էյգի գիտական և կրթական աշխատանքն էր, որը շարունակեց դասավանդել համալսարանում մինչև մահ: Այգու առաջին ծառը նա է տնկել: Նա ստեղծեց տեղական բուսական աշխարհը պաշտպանելու ծրագիր, հավաքեց բույսեր Սիրիայում, Թուրքիայում, Իրաքում և Լիբանանում, 350 մայրիների սերմնաբույսեր է բերել:

Այգին Երուսաղեմի բիբլիական կենդանաբանական այգու առաջին տուն հանգրվանն էր: Սկոպուս լեռան ժամանակաշրջանը տևել է 1947 թվականից մինչև 1950 թվականը: 1948 թվականին, երբ Երուսաղեմում սննդամթերք չկար, կենդանաբանական այգու աշխատակիցները ստիպված էին որսալ աղբավայրերի մոտ թափառող շներին՝ կերակրելու մսակեր կենդանիներին, որոնցից շատերը սատկեցին, իսկ ոչ վտանգավոր տեսակներին ստիպված էին ազատ արձակվել: 1950 թվականին ՄԱԿ-ի օգնությամբ կենդանիները քաղաք տեղափոխվեցին[3]:

Այգին շուրջ 19 տարի անտեսված էր, երբ Սկոպուս լեռան կամպուսն անկլավ էր իսրայելական հսկողության տակ շրջապատված Հորդանանով: 1954 թվականին արևմտյան Երուսաղեմում, Իսրայելի ազգային գրադարանի հարևանությամբ Գիվատ Ռամում գտնվող Հրեական համալսարանի նոր մասնաշենքի մոտ բացվեց նոր բուսաբանական այգի: 1958 թվականին Հորդանանի որոգայթից զոհվեցին երկու իսրայելցի զինվոր, այդ միջադեպի ժամանակ սպանվել է միջնորդի դերով հանդես եկող «ԱՄՆ հանձնաժողովի նախագահը»: 1980 թվականին որոշվեց թարմացնել այգին, որի բացումը կատարվեց 1988 թվականին:

Այգին առաջինն է աշխարհում, որը ճանաչվել է որպես «էկոլոգիական այգի»՝ նախատեսված է բնության պահպանության համար: Շատ տեսակներ հազվադեպ են կամ վայրի բնությունում գոյություն չունեն[4]:

Հուղարկավորության քարանձավներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկանորի քարանձավը 1902 թվականին հայտնաբերված Երկրորդ տաճարի ժամանակաշրջանից հնագույն հուղարկավորության քարանձավ է: Մակագրությունը վկայում է, որ այն «Նիկանորի» գերեզմանն է, որը կառուցել է Երուսաղեմի Սողոմոնի տաճարի դռները: 1934 թվականին Օդեսայից Լեոն Պինսկերի մասունքները Մենախեմ Ուսիշկինի նախաձեռնությամբ վերահուղարկավորել են Նիկանորի քարանձավում, որը Սկոպուս լեռան վրա նախատեսում էր ստեղծել ազգային պանթեոն: Այնուամենայնիվ, այնտեղ թաղված միակ մյուս անձը Մենախեմ Ուսիշկինն է, որը մահացավ 1941 թվականին: 1948 թվականին պետության ստեղծումից հետո Հերցլ լեռան վրա ստեղծվեց ազգային առաջնորդների տարածք, մասամբ այն պատճառով, որ Սկոպուս լեռը դարձավ Հորդանանի կառավարվող տարածքում գտնվող անկլավ:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]