Jump to content

Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
 Այս հոդվածում նկարագրվում են ընթացիկ իրադարձություններ:

Տեղեկատվությունը, իրադարձությունների զարգացմանը զուգահեռ, կարող է շատ արագ փոփոխվել, իսկ սկզբնական լրահոսային հաղորդագրությունները կարող են լինել ոչ արժանահավատ:
Հոդվածի վերջին փոփոխությունները կարող են չարտացոլել ներկա տեղեկատվությունը:(28 փետրվարի 2026)
Դուք դիտում եք հոդվածի 13 մարտի 2026 թվականի 00:01 (UTC) տարբերակը (թարմացնել):
Մի՛ մոռացեք ընթացիկ իրադարձության մասին հաղորդագրությունն ավելացնել «Նորություններ» բաժնում:

Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին
Թվական2026
Մասն էՄերձավորարևելյան ճգնաժամ[1] և Ամերիկյան իմպերիալիզմ[1]
ՎայրՔարտեզ
Հակառակորդներ
Միացյալ Նահանգներ Միացյալ Նահանգներ
Իսրայել Իսրայել Միայն պաշտպանական
Իրան
Հրամանատարներ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Դոնալդ Թրամփ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ջեյ Դի Վենս
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Մարկո Ռուբիո
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Պետե Հեգսեթ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Դան Քեյն
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Բրեդլի Քուփեր
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Քենեթ Վիսբախ
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Դերի Քանդլ
Իսրայել Բենյամին Նեթանյահու
Իսրայել Իսրայել Կաց
Իսրայել Էվալ Զամիր
Իսրայել Թոմեր Բար
Իրան Ալի Խամենեի X
Իրան Մասուդ Փեզեշքիան
Իրան Աբբաս Արաղչի
Իրան Ահմադ Վահիդի
Իրան Ազիզ Նասիրզադե X
Իրան Ալի Լարիջանի
Իրան Աբդոլրահիմ Մուսավի  X
Իրան Ամիր Հաթամի
Իրան Մոհամմադ Պակպուր X
Իրան Մաջիդ Մուսավի
Իրան Ալիռեզա Թանգսիրի
Իրան Ալի Շամխանի X
Համաս Աբդուլ-Մալիք ալ-Հութի
Հեզբոլլահ Նաիմ Քասեմ
Կողմերի ուժեր
 • Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժեր

 • Միացյալ Նահանգների նավատորմ

 • Իսրայելի ռազմաօդային ուժեր		 • Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուս
Ռազմական կորուստներ
  • ԱՄՆ-ի և Իսրայելի տվյալներով՝
    • Իսրայել:
      • 2 զինվոր սպանվել է[7]
      • 16 խաղաղ բնակիչ է զոհվել[8][9][10]
      • 2,745 վիրավոր[11]
      • 14 զինծառայող վիրավորվել է[12]
    • Միացյալ Նահանգներ:
      • 9 զինծառայող զոհվել է[Ն 8][15][16][17]
      • Մոտ 150 վիրավոր[Ն 9]
      • Մերձավոր Արևելքում առնվազն 17 ամերիկյան օբյեկտի վնաս է հասցվել[22]
  • Ժողովրդական զորահավաքի ուժեր. 4 մարտիկ զոհվել է, 3-ը՝ վիրավորվել[37]
  • Լիբանան. 52 մարդ զոհվել է, 153-ը վիրավորվել[38][39]
Ընդհանուր կորուստներ

Իսրայելի հարվածներ Իրանին, 2026 թվականի փետրվարի 28-ին Իսրայելի պաշտպանության ուժերը[53]  և Միացյալ Նահանգները[54]  հարձակում են սկսել Իրանի վրա, որը կոդային անվանումով «Մռնչացող առյուծ»[55]  և «Հուդայի վահան» գործողություն է[56][57][58][59]։ Իսրայելի պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացի Իսրայելի հարձակման հաստատումից հետո հաղորդվել է բազմաթիվ պայթյունների մասին[60][61]։ «Times of Israel»-ը հաղորդել է, որ Կացը հարվածները որակել է որպես «կանխարգելիչ հարձակում», որը նպատակ ուներ «վերացնել Իսրայելի պետությանը սպառնացող վտանգները»[62]։ Իսրայելը հետագայում հայտարարել է արտակարգ դրություն՝ վկայակոչելով իրանական հարձակման հավանականությունը[63]։ Լուրերը հաղորդել են Իսրայելում ազդանշանների մասին, որոնք ազդարարում են իր քաղաքացիներին անվտանգ մնալ պաշտպանված տարածքներում[64]։ CNN-ը հաղորդել է, որ Միացյալ Նահանգների երկու պաշտոնյաներ հաստատել են, որ ԱՄՆ-ն նույնպես հարձակումներ է իրականացնում Իրանի վրա՝ այն որակելով որպես «ոչ փոքր հարված»[65]։

Նախապատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հիմնական հոդվածներ՝ Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամ և Իրանա-իսրայելական պատերազմ

2026 թվականի հունվարի 13-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կոչ է արել իրանցիներին «շարունակել բողոքի ցույցերը» և «գրավել ձեր հաստատությունները»՝ հավելելով, որ «օգնությունը ճանապարհին է»[66]։ Ավելի ուշ՝ հունվարի 23-ին, Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ «նավատորմը» ուղևորվում է Մերձավոր Արևելք , այդ թվում՝ USS Abraham Lincoln ավիակիրը և մի քանի կառավարվող հրթիռներով ականակիրներ։ ԱՄՆ և եվրոպացի պաշտոնյաները նշում են, որ Վաշինգտոնը Իրանին ներկայացրել է երեք հիմնական պահանջ՝ ուրանի հարստացման ամբողջական դադարեցում, Իրանի բալիստիկ հրթիռների ծրագրի խիստ սահմանափակումներ և տարածաշրջանային միջնորդ խմբավորումների, ինչպիսիք են Համասը, Հեզբոլլահը և հուսիտները, աջակցության լիակատար դադարեցում[67]։

Հարվածներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսրայել Կացի կողմից Իսրայելի հարձակման հաստատումից հետո հաղորդվել է մի քանի պայթյունների մասին[60][68]։ «Թայմս օֆ Իսրայել» -ը հաղորդել է, որ պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը հարվածները որակել է որպես «կանխարգելիչ հարձակում», որը նպատակ ունի «վերացնել Իսրայել պետությանը սպառնացող վտանգները»[69]։ Նպատակակետերի թվում էր Թեհրանի այն թաղամասը, որտեղ սովորաբար բնակվում է Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեին. այնտեղ են գտնվում նաև նախագահական պալատը և Ազգային անվտանգության խորհուրդը[70]։ Կարճ ժամանակ անց «Նյու Յորք Թայմս»-ը հաղորդել է, որ «ամերիկյան պաշտոնյան հայտարարել է, որ Իրանի վրա ամերիկյան ռազմական հարվածները ընթացքի մեջ են»[71]։  Ամերիկացի պաշտոնյաները նույնպես հաստատել են, որ հարվածները համակարգվել են ԱՄՆ-ի հետ[72]։

ԱՄՆ պաշտոնյաները հաստատել են, որ Միացյալ Նահանգները հարվածներ է հասցնում Իրանին՝ դրանք որակելով որպես «ոչ փոքր հարված»[54]։ ԱՄՆ պաշտոնյայի խոսքով՝ Մերձավոր Արևելքի տարբեր բազաներում տեղակայված հարձակողական ինքնաթիռները մեկ կամ մի քանի ավիակիրներից տասնյակ հարվածներ են հասցնում[73]։

«Ֆարս» լրատվական գործակալությունը և CNN-ը հաղորդել են Իրանի այլ քաղաքներում, այդ թվում՝ Ղոմում, Քերմանշահում, Սպահանում և Քարաջում տեղի ունեցած նոր պայթյունների մասին[74][75]: Թեհրանում հրթիռային հարվածներ են տեղի ունեցել Համալսարանական փողոցում, Ջոմհուրի շրջանում և հյուսիսային Սեյեդ Խանդան շրջանում[76]: Թեհրանում տեղի ունեցած հարձակումներից հետո կապի ծառայությունները խափանվել են[77]։ Կատարցիները հայտարարել են, որ իրենք որսացել են իրանցիների կողմից արձակված հրթիռ[78]:

CNN-ը հաղորդում է, որ հարձակումների ժամանակը խորհրդանշական իմաստ ունի հուդայականության մեջ, քանի որ այն արվում է մարտի 2-ին կայանալիք հրեական Պուրիմ տոնից առաջ[79]։

Զոհեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի սպանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Խամենեին 2026 թվականի փետրվարի 12-ին՝ իր սպանությունից 16 օր առաջ

Փետրվարի 28-ին, կեսգիշերից կարճ ժամանակ առաջ, Իրանում անանուն իսրայելցի պաշտոնյան հայտարարել է, որ Խամենեին սպանվել է ավիահարվածների ժամանակ, և նրա մարմինը հայտնաբերվել և նույնականացրել են[80]։ Ավելին, Նեթանյահուն հայտարարել է, որ կան նշաններ, որ Խամենեին կարող է սպանված լինել[81],  չնայած Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը վիճարկել է նրա պնդումը[82]։ «Իրան Ինթերնեշնլ»-ը նույնպես պնդել է, որ Խամենեին սպանվել է հարվածների ժամանակ[83]։ Իսրայելցի պաշտոնյաների խոսքով՝ Խամենեիի մարմինը հայտնաբերվել է ավերակների մեջ[84]։ Մի քանի ժամ առաջ Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել էր, որ «ինչքան ես գիտի» Խամենեին և նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը ողջ են[85]։ Իրանական աղբյուրները հետագայում ենթադրել են, որ նա է «պայքարի հրամանատարը»։ Մի շարք արևմտյան և իրանական լրատվամիջոցներ, հղում անելով Իսրայելի կառավարության աղբյուրներին, հայտնել են, որ Խամենեին մահացել է[86][87][88][89]։ Նախագահ Թրամփը և վարչապետ Նեթանյահուն նշել են, որ կարծում են, որ նա մահացած է, նախքան Իրանի կողմից նրա մահվան ճանաչումը[90]։

Ավելի ուշ Թրամփը Truth Social-ում գրել է, որ «Խամենեին՝ պատմության ամենաչար մարդկանցից մեկը, մահացել է […] Նա չկարողացավ խուսափել մեր հետախուզությունից և բարձրակարգ հետևողական համակարգերից»[91]։ Եթե մահը հաստատվի, ԿՀՎ-ի գնահատականները ենթադրում են, որ Խամենեին կփոխարինի ԻՀՊԿ-ի կոշտ գծի ներկայացուցիչ[92]։ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հետ կապված «Ֆարս» լրատվական գործակալությունը հայտարարել է, որ հարվածների ժամանակ զոհվել են նաև Խամենեիի դուստրը, փեսան, թոռը և հարսը[93][94][95]։

Մարտի 1-ի վաղ առավոտյան իրանական պետական ​​լրատվամիջոցները հայտարարել են, որ Խամենեին սպանվել է[96]։ Պետությունը հայտարարել է 40-օրյա սուգ[97]։

Զինվորականներ և պաշտոնյաներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ձախից աջ՝ պաշտպանության նախարար Ազիզ Նասիրզադե, ԻՀՊԿ հրամանատար Մոհամմադ Պակպուր, Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Շամխանի, Իրանի գերագույն առաջնորդի ռազմական գրասենյակի ղեկավար Բրիգադային գեներալ Մոհամմադ Շիրազի, Իրանի զինված ուժերի շտաբի պետ Աբդոլրահիմ Մուսավի

«Ռոյթերս»-ը հաղորդել է, որ ԻՀՊԿ-ի մի քանի հրամանատարներ հնարավոր է սպանվել են, սակայն չի կարողացել հաստատել այս տեղեկատվությունը[98]: Ավելի ուշ այն հաղորդել է, հղում անելով իսրայելական ռազմական և տարածաշրջանային աղբյուրներին, որ պաշտպանության նախարար Ազիզ Նասիրզադեն և ԻՀՊԿ հրամանատար Մոհամմադ Պակպուրը, հավանաբար, սպանվել են իսրայելական ավիահարվածների հետևանքով[99]: Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին ընդունել է, բայց նվազեցրել է կորուստների նշանակությունը՝ դրանք համարելով «ոչ այնքան մեծ խնդիր»[100]: «Իրան Ինթերնեշնլ»-ը հաղորդել է, որ Պաշտպանության խորհրդի ղեկավար Ալի Շամխանին սպանվել է[101], ինչպես նաև Հետախուզության նախարարության չորս բարձրաստիճան պաշտոնյաներ[102]: Իսրայելի պաշտպանության բանակը հետագայում հայտարարել է, որ հաստատել է Իրանի անվտանգության յոթ ղեկավարների, այդ թվում՝ Շամխանիի, Նասիրզադեի և Պակպուրի, մահը[103]: Այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, որոնց սպանության մասին ենթադրաբար հաստատվել է՝ Իրանի արտակարգ իրավիճակների հրամանատարության հետախուզության ղեկավար Սալահ Ասադին է, Ալի Խամենեիի ռազմական գրասենյակի ղեկավար Մոհամմադ Շիրազին, Պաշտպանական նորարարությունների և հետազոտությունների կազմակերպության (SPND) ղեկավար Հոսեյն Ջաբալ Ամելյանը և SPND-ի նախկին ղեկավար Ռեզա Մոզաֆարի-Նիան[104]։ Մարտի 1-ին Իրանի պետական լրատվամիջոցները հաստատել են, որ շտաբի պետ Աբդոլրահիմ Մուսավին զոհվել է հարվածների հետևանքով[105]։

Իրաքում իսրայելական հարձակման հետևանքով զոհվել են Ժողովրդական զորահավաքի ուժերի երկու անդամ, իսկ երեքը՝ վիրավորվել։ Ավելի ուշ The New York Times- ի հաղորդագրությունը պնդում էր երեք զոհի մասին[106]։

ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հայտարարել է, որ կորուստներ չի կրել՝ նշելով, որ իր օբյեկտներին հասցված թեթև վնասը չի խաթարել իր գործողությունները, և որ այն չեզոքացրել է իրանական անօդաչու թռչող սարքերի և հրթիռների մի քանի հարյուր հարվածներ[107]:

CBS News-ը հաղորդել է, որ «հետախուզական և ռազմական աղբյուրները շաբաթ երեկոյան [2026 թվականի փետրվարի 28-ին] CBS News-ին հայտնել են», որ հարվածների հետևանքով զոհվել է 40 իրանցի պաշտոնյա, սակայն պարզ չէ՝ այդ պաշտոնյաները գտնվել են մեկ վայրում, թե մի քանիսում»[108][109]։

Մինաբի դպրոցի ավիահարված

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հիմնական հոդված՝ Ավիահարված Մինաբի դպրոցին (2026)

Իրանի կառավարության աղբյուրների համաձայն, Մինաբի վրա Իսրայելի և Ամերիկայի կողմից իրականացված հարձակումների ժամանակ հարված է հասցվել աղջիկների տարրական դպրոցին[110]։ Հաղորդագրություններում նշվում էր, որ հարվածի հետևանքով զոհվել է 108 և վիրավորվել 92 աշակերտ։ «Վաշինգտոն Փոստ»-ը հայտնել է, որ զոհվածների թվի անկախ հաստատում չկա[111]։ Հարվածի հեղինակը վիճելի է. մինչդեռ Իրանի կառավարությունը պնդում է, որ հրթիռը ԱՄՆ-Իսրայելական հարված է եղել, այլ պնդումներում նշվում է, որ հարվածը իրանական հրթիռ է եղել[112]։ Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակը հարվածը հանցագործություն է անվանել[113]։

Հետևանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտակարգ դրություն Իսրայելում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսրայելը հայտարարեց համազգային արտակարգ դրություն ՝ նշելով, որ Իրանի վրա հարվածները եղել են ամենամեծը, որը երբևէ ձեռնարկել է[114][115]։ Իսրայել Կացը հայտարարություն է տարածել, որում ասվել է. «Իմ լիազորությունների ներքո՝ համաձայն Քաղաքացիական պաշտպանության մասին օրենքի 5711-1951 թվականի 9C(b)(1) բաժնի, և համոզվելով, որ քաղաքացիական բնակչության վրա հարձակման մեծ հավանականություն կա, ես հայտարարում եմ հատուկ դրություն ներքին ճակատում՝ ամբողջ երկրի տարածքում»[116][117][118]։ «Նյու Յորք Թայմս»-ը նշել է, որ Իսրայելի դպրոցներն ու աշխատանքային տարածքները փակ են, իսկ հանրային հավաքները՝ չեղարկված[119]։

Իրանում ինտերնետի անջատում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանում ինտերնետի նոր «գրեթե լիակատար» անջատման ֆոնին, NetBlocks-ը հայտնել է, որ Իրանում ինտերնետ կապը նվազել է մինչև սովորական մակարդակի 4%-ը[120][121][122]։

Օդային տարածքի փակումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանի օդային տարածքը մեծ մասամբ դատարկ էր քաղաքացիական ինքնաթիռներից հարվածներից հետո, քանի որ տարածաշրջանային պետությունները փակել են օդային տարածքը[123][124]։ Բահրեյնը, Իրաքը, Իսրայելը, Քուվեյթը, Կատարը, Սիրիան և ԱՄԷ-ն հարձակումներից հետո փակել են իրենց օդային տարածքը, որի արդյունքում բազմաթիվ ինքնաթիռներ վերահասցեագրվել են այլ ուղղություններով[125][126]։ Միջազգային ավիաընկերություններ, ինչպիսիք են Air India-ն, Biman Bangladesh Airlines-ը, British Airways-ը, Cathay Pacific Airways-ը, IndiGo-ն, Lufthansa-ն, Virgin Atlantic-ը և Wizz Air-ը, տարբեր ժամկետներով դադարեցրել են իրենց ծառայությունները դեպի Մերձավոր Արևելք՝ հաշվի առնելով հակամարտությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանում գործող ավիաընկերությունները, այդ թվում՝ Kuwait Airways-ը և Qatar Airways-ը[127][128][129][130]։

Հորմուզի նեղուցի փակում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոյթերսի հաղորդագրությունը մեջբերել է «Ասպիդես» գործողության պաշտոնյայի, որը հայտարարել է, որ ԻՀՊԿ-ն փակել է Հորմուզի նեղուցը նավագնացության համար, ըստ ծովային VHF ռադիոյի հայտարարությունների: Եվրամիության պաշտոնյան հայտնել է, որ նավերը հաղորդագրություններ են ստացել այն մասին, որ «ոչ մի նավի թույլատրված չէ անցնել Հորմուզի նեղուցով»[131][132]։

Արձագանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառավարություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը խոստացել է պատասխան հարված հասցնել։ Իրանական ուժերը հարվածել են Պարսից ծոցի ամերիկյան բազաներին[133][134]։ Իրանի Ազգային անվտանգության գերագույն խորհուրդը հայտարարել է, որ երկիրը դարձել է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից իրականացված «դաժան օդային գործողության» թիրախ՝ ասելով. «Սա կրկին տեղի է ունեցել բանակցությունների ժամանակ, և թշնամին պատկերացնում է, որ դիմակայուն իրանական ազգը կհանձնվի իրենց մանր պահանջներին այս վախկոտ գործողությունների միջոցով»[135]։ Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հարձակումները անվանել է «լիովին չհրահրված, անօրինական և անօրինական»[136]։

Քաղաքացիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանի ներսում հարվածների արձագանքները հիմնականում դրական են եղել, չնայած երբեմն խառը: «Դեյլի Թելեգրաֆ»-ը և «Իրան Ինթերնեշնլ»-ը հրապարակել են տեսանյութեր, որտեղ Իրանի ներսում որոշ մարդիկ տոնում են հարձակումները՝ հույս ունենալով, որ դրանք կհանգեցնեն իշխող կառավարության վերջի[137][138]։ Տեսանյութերում երևում են Իրանի քաղաքացիներ, որոնք ծիծաղում և տոնում են, մինչդեռ ոմանք վանկարկել են «Մահ Խամենեիին» և «Մահ Վելայաթին »[139][140]։ Ըստ հաղորդագրությունների, Իրանի մի քանի քաղաքներում ուրախության հրավառություն է եղել, մինչդեռ ուսանողները վանկարկել են «Ես սիրում եմ Թրամփին»[141][142]։ Միևնույն ժամանակ, «Նյու Յորք Թայմս»-ը, «Ռոյթերս»-ը, «Ալ Ջազիրան» և «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայանները հրապարակել են լուսանկարներ, որտեղ որոշ իրանցիներ կառավարամետ հանրահավաքների ժամանակ ծածանում էին Իսլամական Հանրապետության դրոշը՝ ձեռքերում պահելով Ալի Խամենեիի դիմանկարները, երբ ցույց են արել ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարձակման դեմ[143][144][145][146]։ Ոմանք մեղադրել են ռեժիմին պատերազմի բռնկման համար, իսկ ոմանք մտահոգվել են կառավարության համար[147]։ Հարվածների վայրերում որոշակի խուճապ է առաջացել[146]։ Սակայն, երբ Խամենեիի մահվան լուրը տարածվել է, իրանցիները սկսել են դուրս գալ փողոցներ՝ տոնելու «ուրախություն, ցնցում և անհավատություն» արտահայտությամբ[148], չնայած անկարգությունները կանխելու նպատակով անվտանգության ուժերի տեղակայմանը, ինչպես նաև ինտերնետի նոր անջատմանը[149][150][151]։ Չնայած ինտերնետի անջատմանը, տարածվել են տեսանյութեր, որտեղ մարդիկ նշում էին Խամենեիի մահը Քարաջում, Ղազվինում, Շիրազում, Քերմանշահում, Իսֆահանում և Սանանդաջում[148]։ Տեսանյութերում նաև երևում էր, թե ինչպես են անվտանգության ուժերը կրակ բացում փողոցներում տոնակատարության մասնակիցների վրա[152]։

Սփյուռք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Ռեզա Փահլավին կոչ է արել իրանցիներին պատրաստվել վերսկսել բողոքի ցույցերը, քանի որ Իսլամական Հանրապետությունը «փլուզվում է», կոչ է արել զինվորականներին և անվտանգության ուժերին կանգնել հասարակության կողքին, այլ ոչ թե իշխող իշխանության, և ԱՄՆ-ի գործողությունները Իրանի դեմ որակել է որպես «մարդասիրական միջամտություն», միաժամանակ կոչ անելով Դոնալդ Թրամփին խուսափել քաղաքացիական բնակչությանը վնաս հասցնելուց[153]։

ԱՄՆ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախագահ Դոնալդ Թրամփը հաստատել է, որ ԱՄՆ զինված ուժերը սկսել են «խոշոր մարտական ​​գործողություններ» Իրանում[154]՝  նկարագրելով այն որպես «մեծածավալ և շարունակական գործողություն՝ կանխելու համար այս շատ չար, արմատական ​​​​դիկտատուրայի կողմից Ամերիկային սպառնալը»[155]։ Truth Social-ում տեղադրված տեսանյութում նա վերահաստատել է, որ «Մեր նպատակն է պաշտպանել ամերիկյան ժողովրդին՝ վերացնելով իրանական ռեժիմի՝ շատ դաժան, սարսափելի մարդկանց դաժան խմբի անմիջական սպառնալիքները», հավելելով, որ «47 տարի շարունակ իրանական ռեժիմը վանկարկել է «Մահ Ամերիկային» և անվերջ արյունահեղության ու զանգվածային սպանությունների արշավ է մղել՝ թիրախավորելով Միացյալ Նահանգներին, մեր զորքերին և անմեղ մարդկանց շատ, շատ երկրներում»[156]։

Միջազգային

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Ալբանիա Ալբանիա, վարչապետ Էդի Ռաման արտահայտել է Ալբանիայի աջակցությունը «ԱՄՆ-ին նախագահ Դոնալդ Թրամփի ղեկավարությամբ Իսրայելին ռազմական աջակցություն ցուցաբերելու գործում»։ Նա հավելել է, որ «մենք ամուր կանգնած ենք Իսրայելի և խաղաղություն ձգտող եղբայրական արաբական երկրների կողքին» և կոչ արեց եվրոպական երկրներին Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը ճանաչել որպես ահաբեկչական կազմակերպություն[157]։
  • Ավստրիա Ավստրիա, կանցլեր Քրիստիան Շտոկերը մտահոգություն է հայտնել քաղաքացիական բնակչության անվտանգության վերաբերյալ, որը նա անվանել է «գլխավոր առաջնահերթություն»: Ավելին, նա դատապարտեց Իրանի միջուկային ծրագիրը և պահանջեց վերադառնալ դիվանագիտությանը[158]:
  • Ավստրալիա Ավստրալիա, վարչապետ Էնթոնի Ալբանեզը աջակցություն է հայտնեց ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի դեմ ձեռնարկվող գործողություններին՝ նշելով անվտանգության սպառնալիքները, զգուշացրել է Մերձավոր Արևելքում հակազդեցությունների մասին և թարմացրեց ավստրալացիների համար ճանապարհորդական խորհուրդները[159]:
  • Ադրբեջան Ադրբեջան, պաշտոնական հայտարարության մեջ Արտաքին գործերի նախարարությունը կոչ է արել բոլոր կողմերին ցուցաբերել առավելագույն զսպվածություն և վերադառնալ բանակցությունների սեղանի շուրջ: Նախարարությունը շեշտել է բոլոր պետությունների ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը և անկախությունը հարգելու կարևորությունը՝ համաձայն ՄԱԿ-ի կանոնադրության[160]:
  • Բահրեյն Բահրեյն, Բահրեյնը դատապարտել է Իրանի կողմից ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հինգերորդ նավատորմի շտաբ-բնակարանի վրա հասցված հարվածները, որոնք գտնվում են իր տարածքում՝ անվանելով դրանք «դավաճանական հարձակում» և «թագավորության ինքնիշխանության և անվտանգության կոպիտ խախտում»[161]։
  • Բանգլադեշ Բանգլադեշ, արտաքին գործերի նախարարությունը մտահոգություն է հայտնել Մերձավոր Արևելքում բանգլադեշցիների անվտանգության վերաբերյալ և կոչ է արել բոլոր կողմերին ցուցաբերել առավելագույն զսպվածություն, խուսափել հետագա սրացումից և անհապաղ դիվանագիտական ​​ջանքեր գործադրել լարվածությունը թուլացնելու համար: Նրանք նաև ընդգծել են յուրաքանչյուր երկրի ինքնիշխանությունը հարգելու կարևորությունը[162]:
  • Կանադա Կանադա, վարչապետ Մարկ Քարնին մեղադրել է Իրանին «Մերձավոր Արևելքում անկայունության և ահաբեկչության հիմնական աղբյուրը» լինելու մեջ և աջակցություն հայտնեց գործողություններին՝ ընդգծելով, որ Իրանը չի կարող միջուկային զենք ձեռք բերել[163]:
  • Չիլի Չիլի, կառավարությունը դատապարտել է «Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի կողմից Իսրայելի հետ համատեղ իրականացված հարձակումները, ինչպես նաև իրանական ռեժիմի կողմից Իսրայելի և Պարսից ծոցի երկրների դեմ ձեռնարկված պատասխանը», արտահայտել է իր մտահոգությունը տարածաշրջանում ռազմական լարվածության սրման վերաբերյալ և կոչ արել դադարեցնել բռնությունը՝ վերահաստատելով իր հանձնառությունը միջուկային զենքի չտարածմանը[164][165]։
  • Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան, արտաքին գործերի նախարարությունը մտահոգություն է հայտնել ամերիկյան և իսրայելական հարվածների վերաբերյալ, կոչ է արել անհապաղ դադարեցնել Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները և վերսկսել երկխոսությունը: Նաև ընդգծել է, որ Իրանի ինքնիշխանությունը պետք է հարգվի[166]:
  • Ֆրանսիա Ֆրանսիա, Նախագահ Էմանուել Մակրոնը կոչ է արել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստ հրավիրել[167]։
  • Գերմանիա Գերմանիա, կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի հետ համատեղ հայտարարության մեջ նշել է, որ ինքը նախապես տեղեկացված է եղել, և որ քննարկումները ընթացքի մեջ են[168]։
  • Հնդկաստան Հնդկաստան, Հնդկաստանի դեսպանատունը զգուշացրել է Հնդկաստանի քաղաքացիներին չմեկնել Իրան, իսկ երկրի ներսում գտնվող քաղաքացիներին՝ անհապաղ ապաստան փնտրել[169]։ Արտաքին գործերի նախարարությունը հայտնեց իր մտահոգությունները և խնդրեց բոլոր երեք երկրներին դադարեցնել կրակը[170]։ NORKA-ն նաև օգնության գծեր ստեղծեց բոլոր տուժած երկրներում մնացած քաղաքացիների համար։  Ընդդիմադիր Հնդկաստանի ազգային կոնգրեսը քննադատեց Հնդկաստանի կառավարության կողմից Իսրայելին ցուցաբերած լուռ աջակցությունը հակամարտությունից առաջ և դրա ընթացքում[171]։
  • Իրաք Իրաք, Իրաքի քաղաքացիական ավիացիայի վարչությունը դադարեցրել է Իրաքի վրայով օդային բոլոր չվերթները[172]։
  • Իռլանդիա . Թաոիզեյխ Միխաել Մարտինը նշեց, որ խորապես մտահոգված է Իրանում տեղի ունեցող զարգացումներով և կոչ արեց բոլոր կողմերին զսպվածություն ցուցաբերել՝ համաձայն ՄԱԿ-ի կանոնադրության և միջազգային իրավունքի սկզբունքների: Նա հայտարարեց, որ քաղաքացիական բնակչության պաշտպանությունը Իրանում, Իսրայելում և բոլոր հարևան երկրներում պետք է լինի հրադադարի ջանքերի գերակա խնդիրը:
  • Լիբանան Լիբանան, վարչապետ Նավաֆ Սալամը կոչ է արել զսպվածության Իրանի վրա Իսրայելի հարվածներից հետո՝ ընդգծելով, որ Լիբանանը չպետք է ներքաշվի ավելի լայն տարածաշրջանային պատերազմի մեջ և պետք է առաջնահերթություն տա իր սեփական անվտանգությանն ու կայունությանը[173][174]։
  • Մարոկկո Մարոկկո, արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարություն է տարածել, որով դատապարտել է Իրանի կողմից մի քանի արաբական պետությունների վրա կատարված պատասխան հարվածները և վերահաստատել է Մարոկկոյի «համերաշխությունը եղբայրական արաբական պետությունների հետ՝ այս հարձակմանը արձագանքելու և իրենց անվտանգությունը պաշտպանելու համար ձեռնարկվող բոլոր օրինական միջոցներում»[175]։
  • Օման Օման, արտաքին գործերի նախարար Բադր Ալբուսաիդին «հիասթափություն» է հայտնել բռնության բռնկման կապակցությամբ՝ չնայած 2026 թվականին Իրան-ԱՄՆ բանակցություններին կոչ անելով Միացյալ Նահանգներին «չխառնվել» հակամարտությանը և հավելել. «սա ձեր պատերազմը չէ»[176]: Արտաքին գործերի նախարարի խոսնակը դատապարտել է հարվածները՝ դրանք անվանելով անօրինական ագրեսիա: Օմանը նաև կոչ է արել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստ գումարել[177][178]:
  • Պակիստան Պակիստան, արտաքին գործերի նախարար Իսհակ Դարը դատապարտել է Իրանի վրա հարձակումը և կոչ արել անհապաղ դադարեցնել լարվածության սրումը[179]։
  • Ֆիլիպիններ Ֆիլիպիններ, նախագահ Բոնգբոնգ Մարկոսը հանձնարարել է արտաքին գործերի և միգրանտ աշխատողների նախարարություններին ձեռնարկել արտակարգ միջոցառումներ և պարզել ֆիլիպինցիների գտնվելու վայրը Իրանում, Իսրայելում և Մերձավոր Արևելքի այլ մասերում: Արտաքին գործերի նախարար Թես Լազարոն կոչ է արել բոլոր կողմերին շարունակել երկխոսությունը, մինչդեռ Թեհրանում և Թել Ավիվում գտնվող Ֆիլիպինների դեսպանատները բերվել են լիակատար պատրաստության վիճակի և խորհուրդ են տվել քաղաքացիներին մնալ տանը և հետևել անվտանգության հրահանգներին[180][181]:
  • Ռուսաստան Ռուսաստան, արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը դատապարտել է Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի հարձակումները՝ դրանք անվանելով «անխոհեմ քայլ» և «կանխամտածված, նախապես միջնորդված և չհրահրված զինված ագրեսիայի ակտ», մեղադրելով նրանց տարածաշրջանը «մարդասիրական, տնտեսական և հնարավոր է՝ նույնիսկ ռադիոլոգիական աղետի» մեջ մղելու մեջ
  • Սաուդյան Արաբիա Սաուդյան Արաբիա, արտաքին գործերի նախարարությունը դատապարտել է այն, ինչն անվանել է «Իրանի բացահայտ և վախկոտ հարձակումներ» Ռիադի և Արևելյան նահանգի վրա՝ ընդգծելով, որ հարձակումները տեղի են ունեցել իր օդային տարածքի բացահայտ փակման ֆոնին[182]։ Պաշտոնական լրատվական գործակալության կողմից տարածված հայտարարության մեջ Սաուդյան Արաբիան դատապարտել է «Իրանի դաժան ագրեսիան» իր արաբական պետությունների՝ ԱՄԷ-ի, Բահրեյնի, Կատարի, Քուվեյթի և Հորդանանի նկատմամբ՝ նշելով, որ դա իրենց ինքնիշխանության «բացահայտ խախտում» է[183][184]։ Սաուդյան Արաբիան հայտարարել է, որ կասեցրել է իր տարածքին ուղղված բոլոր իրանական հարձակումները և հայտարարել է, որ «ձեռնարկելու է բոլոր անհրաժեշտ միջոցները» ինքնապաշտպանվելու համար, «ներառյալ ագրեսիային արձագանքելու տարբերակը»[185]։
  • Իսպանիա Իսպանիա, վարչապետ Պեդրո Սանչեսը մերժել է Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի կողմից կիրառված ռազմական գործողությունները՝ նշելով, որ դրանք ավելի թշնամական միջազգային կարգ են ստեղծում: Նա նաև մերժել է Իրանի կառավարության և Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի գործողությունները և կոչ արեց անհապաղ թուլացնել լարվածությունը[186]:
  • Սիրիա Սիրիա, արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ «խստորեն դատապարտում է իրանական հարձակումները», որոնք ուղղված էին Սաուդյան Արաբիայի, Միացյալ Արաբական Էմիրությունների, Բահրեյնի, Կատարի, Քուվեյթի և Հորդանանի դեմ[187]:
  • Թայվան Թայվան, նախագահ Լայ Չինգ-Տեն հայտարարել է, որ իր ազգային անվտանգության թիմը իրեն տեղեկացրել է վերջին իրավիճակի մասին, կառավարությունը ուշադիր հետևում է իրավիճակին, և Թայվանը միջոցներ է ձեռնարկել տարածաշրջանում թայվանցի քաղաքացիների անվտանգությունն ապահովելու համար՝ միաժամանակ պահպանելով սերտ կապ իր համաշխարհային դաշնակիցների հետ[188][189]։
  • Թուրքիա Թուրքիա, արտաքին գործերի նախարարությունը կոչ է արել բոլոր կողմերին դադարեցնել բռնությունը տարածաշրջանում։
  • Ուկրաինա Ուկրաինա, նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին աջակցել է Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներին՝ նշելով, որ «կարևոր է, որ Միացյալ Նահանգները վճռականորեն գործի։ Երբ կա ամերիկյան վճռականություն, համաշխարհային հանցագործները թուլանում են։ Այս հասկացողությունը պետք է հասնի նաև ռուսներին», հավելելով, որ «վերջիվերջո Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանը կդառնա ավելի անվտանգ և կայուն»[190]։
  • Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն, կառավարությունը հայտարարություն է տարածել , որում նշվում է, որ Մեծ Բրիտանիան «չի ցանկանում տեսնել հետագա սրացում՝ վերածվելով ավելի լայն տարածաշրջանային հակամարտության»: Կառավարությունը նաև հայտարարել է, որ ամրապնդել է «պաշտպանական հնարավորությունները» տարածաշրջանում, և որ հյուպատոսական աջակցություն է առաջարկվում տարածաշրջանում գտնվող բրիտանացի քաղաքացիներին[191]: Վարչապետ Քիր Սթարմերը հաստատել է, որ բրիտանական ինքնաթիռները «երկնքում» են պաշտպանական նպատակներով, բայց «որևէ դեր չեն խաղացել» Իսրայել-ԱՄՆ հարվածներում՝ կոչ անելով Իրանին զերծ մնալ Մերձավոր Արևելքում հետագա հարվածներից և դադարեցնել «իրանցի ժողովրդի դեմ սարսափելի բռնությունն ու ճնշումները»[192]։ Հետագայում նա նախագահել է COBRA-ի արտակարգ նիստ՝ Մեծ Բրիտանիայի արձագանքը քննարկելու համար[193]:

Ոչ պետական ​​​​գործիչներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Հուսիտներ, Եմենի շարժումը սպառնացել է սրել նրանց հակամարտությունը Կարմիր ծովում[194][195]: Նրանք որոշել են վերսկսել հրթիռային և անօդաչու թռչող սարքերի հարձակումները Կարմիր ծովում գտնվող ԱՄՆ-ի և Իսրայելի դրոշի ներքո նավարկող նավերի վրա[66]:
  • Իրաքի Բաբիլ նահանգի Ջուրֆ ան-Նասր շրջանում տեղի ունեցած հարվածից հետո, որի հետևանքով զոհվել էր երկու և վիրավորվել երեք մարդ, Իրաքում գտնվող «Քաթաիբ Հեզբոլլահը» սպառնացել է «շուտով սկսել հարձակվել ամերիկյան բազաների վրա ՝ ի պատասխան նրանց ագրեսիայի»[196]։

Միջկառավարական կազմակերպություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • ՄԱԿ ՄԱԿ, գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը դատապարտել է հարձակումները՝ նշելով, որ «Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ ուժի կիրառումը և հետագա հակահարվածները Իրանի կողմից տարածաշրջանում խաթարում են միջազգային խաղաղությունն ու անվտանգությունը»[197]։
  • Եվրամիություն Եվրամիություն, հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը և Խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան հակամարտությունը անվանել են «խիստ մտահոգիչ» և կոչ արեցին զսպվածության[198]:
  • Կարմիր խաչ և Կարմիր մահիկի նախագահ Միրյանա Սպոլյարիչ Էգգերը կոչ է արել երկրներին հարգել պատերազմի կանոնները և կոչ արել նրանց քաղաքական կամք դրսևորել՝ կանխելու «հետագա մահերն ու ավերածությունները»[199]։

Նշումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Իրանի կողմից հարձակման է ենթարկվել:
  2. ↑ Տարբեր օբյեկտներ հարձակման են ենթարկվել երկու պատերազմող կողմերի կողմից:
  3. ↑ Իրանական հրթիռների հարվածներ, թեև միտումնավոր չեն թիրախավորվել։
  4. ↑ Ուկրաինան և ուկրաինացի փորձագետները առաջարկել են հետախուզական աջակցություն հրթիռները որսալու համար։[5][6]
  5. ↑ Իրանի հարվածել է Միացյալ Արաբական Էմիրություններին
  6. ↑ Բրիտանական ինքնաթիռները մասնակցել են «պաշտպանական գործողություններին» ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից։
  7. ↑ Հարձակվել են անօդաչու թռչող սարքով։
  8. ↑ Ինը զինծառայողի ինքնությունը հաղորդվել է ABC News-ի, CBS-ի և Reuters-ի կողմից. «35-ամյա կապիտան Քոդի Ա. Խորքը Ֆլորիդա նահանգի Վինթեր Հեյվեն քաղաքից, 1-ին դասի սերժանտ Նոա Լ. Տիտջենսը, 42 տարեկան, Բելվյու քաղաքից, Նեբրասկա քաղաք, 1-ին դասի սերժանտ Նիկոլ Մ. Ամորը, 39 տարեկան, Ուայթ Բեար Լեյք քաղաքից, Մինեսոտա քաղաք, և 20-ամյա սերժանտ Դեկլան Ջ. Քոուդին Այովայի նահանգի Արևմտյան Դե Մոյն քաղաքից մահացել են [փետրվարի 28-ին] Քուվեյթում՝ իրանական անօդաչու թռչող սարքի հարձակման հետևանքով»: «Մայոր Ջեֆրի Ռ. Օ'Բրայեն, 45 տարեկան, Ինդիանոլա, Այովա-ից, և գլխավոր ենթասպա 3, 54 տարեկան, Սակրամենտո, Կալիֆոռնիա-ից»։... ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի կապրալ Քևին Մելենդեսը մահացել է 2026 թվականի մարտի 4-ին Ջիդդայում, Սաուդյան Արաբիա»։... ԱՄՆ Ազգային գվարդիայի մայոր Սորֆլի Դեյվիուսը մահացել է Քուվեյթում»։ ... «26-ամյա Բենջամին Ն. Փենինգթոնը Կենտուկիից մահացել է 2026 թվականի մարտի 1-ին ստացած վերքերից»։[13][14]
  9. ↑ Ներառյալ ՊՆ 2 աշխատակիցներ:[18][19][20][21]
  10. ↑ [30]Ներառյալ առնվազն 180 քաղաքացիական անձ Մինաբ դպրոցի ավիահարվածի),[31][32][33][34] և Չինաստանի քաղաքացի[35]
  11. ↑ Մեկ բանգլադեշցի, մեկ պակիստանցի և մեկ նեպալցի։[40][41][42][43]
  12. ↑ Այդ թվում՝ Բանգլադեշի քաղաքացի[46]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 Conflicto en Medio Oriente: guerra abierta entre Irán, Estados Unidos e Israel
  2. ↑ Pala, Melike (2026 թ․ մարտի 1). «UK, France, Germany vow defensive action against Iran's missile, drone capabilities». AA.com.tr. Brussels. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  3. ↑ «Bundeswehr in Jordanien und Irak beschossen». Bild (գերմաներեն). 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  4. ↑ «Bundeswehr-ում beschossen». Bild (գերմաներեն). 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  5. ↑ «Վարչապետի հայտարարություն Իրանի վերաբերյալ. մարտի 1 2026». GOV.UK. 2026 թ․ մարտի 1.
  6. ↑ «Ուկրաինայի ՀՕՊ փորձագիտությունը «անփոխարինելի է», ասում է Զելենսկին, քանի որ Մերձավոր Արևելքում պատերազմի սրումը ներգրավում է Եվրոպայում». Kyiv Independent. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 2-ին.
  7. ↑ {{cite news |last1=Planas |first1=Roque |last2=Dunbar |first2=Marina |last3=Lowe |first3=Yohannes |last4=Datoo |first4=Siraj |last5=Ellis-Petersen |first5=Hannah |title=Մերձավոր Արևելքի ճգնաժամը ուղիղ եթերում. Իսրայելը զգուշացնում է, որ հետապնդելու է Իրանի հաջորդ գերագույն առաջնորդին։ Սև ծուխը խեղդում է Թեհրանը նավթի պահեստների վրա հրթիռային հարվածներից հետո |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/08/middle-east-crisis-live-china-warns-world-cannot-return-to-law-of-the-jungle-trump-says-iran-being-decimated |access-date=8 մարտ 2026 |work=the Guardian |date=8 մարտ 2026}
  8. ↑ Կաղապար:Ցիտել նորությունները
  9. ↑ Կաղապար:Ցիտել նորությունները
  10. ↑ Zanger-Nadis, Maya; Bob, Yonah Jeremy; Sela-Eitam, Miriam (2026 թ․ մարտի 9). «Երկու մարդ զոհվել է, երկուսը՝ ծանր վիրավորվել են կասետային զինամթերքի պատճառով, երբ իրանական հարձակումը թիրախավորել է կենտրոնական Իսրայելը». The Jerusalem Post. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 10-ին.
  11. ↑ «Իրանական հարվածներից Իսրայելի վիրավորների թիվը հասել է 2,745-ի, 14 մարդ զոհվել է 2026 թվականից ի վեր Փետրվարի 28».
  12. ↑ Հոլման, Թոբիաս; Բոբ, Յոնա Ջերեմի (2026 թ․ մարտի 7). «Հարավային Լիբանանում գործողությունների ժամանակ հակատանկային հրթիռային կրակից վիրավորվել են Իսրայելի պաշտպանության բանակի երկու զինվորներ». Jerusalem Post. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 7-ին. «Սա վերջին օրերին չորրորդ նմանատիպ միջադեպն է, որի արդյունքում հարավային Լիբանանում վիրավորված Իսրայելի պաշտպանության բանակի զինվորների թիվը հասել է 14-ի։»
  13. ↑ Բրիցկի, Հեյլի (2026 թ․ մարտի 10). «Իրանի պատերազմում զոհված յոթերորդ ամերիկացի զինծառայողը տուն է բերվել արժանապատիվ տեղափոխմամբ». CNN.
  14. ↑ {{Cite news |title=Իրանի ուղիղ թարմացումներ. ԱՄՆ դեսպանատները «ուղղակի հարձակման տակ են», - ասում է Ռուբիոն |url=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |work=ABC News |language=en}
  15. ↑ Ֆաբիան, Էմանուել (2026 թ․ մարտի 8). «Ամերիկացի զինվորը մահանում է ստացած վերքերից՝ Իրանի պատերազմի յոթերորդ ամերիկյան զոհի ժամանակ». Times of Israel. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 9-ին.
  16. ↑ Կաղապար:Cite վեբ
  17. ↑ {{cite վեբ|url=https://www.reutersconnect.com/item/a-dignified-transfer-of-the-remains-of-us-marine-corps-lance-corporal-kevin-melendez-in-dover/dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1JDMldYSkFaNVNORw?previouslyViewed=dGFnOnJldXRlcnMuY29tLDIwMjY6bmV3c21sX1JDMldYSkFBMUJJSA&position=2%7Ctitle=ԱՄՆ ծովային հետևակի կորպուսի կապրալ Քևին Մելենդեսի աճյունների արժանապատիվ տեղափոխումը Դովերում|work=Reuters Connect|date=4 մարտի 2026թ.}
  18. ↑ «Բացառիկ. Մինչև 150 ԱՄՆ զինվորական Իրանի պատերազմում մինչ այժմ վիրավորներ կան, հայտնում են աղբյուրները». Reuters. 2026 թ․ մարտի 10.
  19. ↑ {{Cite news |last1=Watson |first1=Eleanor |date=2 մարտ 2026}
  20. ↑ «Իրանի հարվածներից մահացել է ԱՄՆ չորրորդ զինծառայողը». News Nation. 2 մարտ 2026. Վերցված է 2 մարտ 2026-ին.
  21. ↑ «Ուղիղ թարմացումներ. Թրամփը զգուշացնում է Իրանին ավելի մեծ հարվածների մասին, քանի որ պատերազմը Մերձավոր Արևելքում սրվում է». CNN. 2 մարտի 2026.
  22. ↑ «Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ Իրանի հետ պատերազմի ժամանակ վնասվել է առնվազն 17 ամերիկյան օբյեկտ». The New York Times (անգլերեն). 2026 թ․ մարտի 11. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 11-ին.
  23. ↑ Stein, Amichai (2026 թ․ մարտի 2). «Over 1,000 IRGC and Iranian security officials killed since start of war, source tells 'Post'». The Jerusalem Post. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 2-ին.
  24. ↑ «Trump says 48 leaders killed in strikes on Iran, in Fox News interview». Reuters. 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  25. ↑ @CENTCOM (March 2, 2026). «Two days ago, the Iranian regime had 11 ships in the Gulf of Oman, today they have ZERO. The Iranian regime has harassed and attacked international shipping in the Gulf of Oman for decades. Those days are over. Freedom of maritime navigation has underpinned American and global economic prosperity for more than 80 years. U.S. forces will continue to defend it» (Թվիթ). Վերցված է 2 March 2026-ին – via Թվիթթեր.
  26. ↑ Sleiman, Nadia (2026 թ․ մարտի 2). «Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026».
  27. ↑ «U.S. Forces destroy Iranian Su-22 combat aircraft». Defence Blog – Military and Defense News. 2026 թ․ մարտի 2.
  28. ↑ Gambrell, Jon; Lidman, Melanie (2026 թ․ մարտի 2). «War widens as Israel and US pound Iran and Tehran and its allies hit back». AP News.
  29. ↑ Osgood, Brian; Sabah, Zaid; Regencia, Ted. «Israel bombs Iran, Lebanon; Trump says war to last 4 weeks or longer». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  30. ↑ «At least 787 killed in US-Israeli attacks: Report». Middle East Eye. 2026 թ․ մարտի 3. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  31. ↑ «Death toll from Israeli strike on Iran girls school rises to 180». Middle East Eye (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 2-ին.
  32. ↑ El Damanhoury, Kareem (2026 թ․ մարտի 1). «Death toll at girls' school hit in strike rises to 148». CNN. Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  33. ↑ «Israel strikes two schools in Iran, killing more than 50 people». Al Jazeera. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  34. ↑ Lizzie Porter [@lcmporter] (March 2, 2026). «555 people have been killed in US and Israeli attacks across Iran, the country's Red Crescent Society said» (Թվիթ). Վերցված է 2 March 2026-ին – via Թվիթթեր.
  35. ↑ 35,0 35,1 «China says one citizen dead in Iran conflict, more than 3,000 evacuated». Reuters. 2026 թ․ մարտի 2. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 2-ին.
  36. ↑ «The Third Day of the U.S.–Israel War on Iran: Rising Casualties and Intensified Strikes in Tehran and Western Provinces». HRANA.
  37. ↑ «Iran-Backed Iraqi Militia Says Four Fighters Killed in US-Israeli Airstrike as Protests Erupt Across Iraq». Kurdistan 24. 2026 թ․ մարտի 1.
  38. ↑ «En direct, Iran: au troisième jour des attaques des Etats-Unis et d'Israël, et des ripostes de Téhéran au Moyen-Orient, les dernières informations en direct». Le Monde.
  39. ↑ «Israeli air attacks on Lebanon kill at least 31, wound dozens more: Health Ministry». Al Jazeera English.
  40. ↑ «One Bangladeshi killed in UAE after Iranian attacks: Defence Ministry». The Daily Star. 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 2-ին.
  41. ↑ «Pakistani citizen dies as UAE intercepts Iranian missile amid US, Israel strikes». The Express Tribune. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 2-ին.
  42. ↑ «One Nepali among three killed in Iranian attack in UAE». The Kathmandu Post. 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 2-ին.
  43. ↑ «UAE successfully intercepts Iranian missiles, one civilian dead». Khaleej Times (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  44. ↑ «UAE says it intercepted 15 missiles, 148 drones from Iran». Anadolu Agency.
  45. ↑ «3 killed, 68 injured as UAE intercepts 186 Iranian missiles, 812 drones». The Daily Observer. 2026 թ․ մարտի 3. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  46. ↑ «Iran attack kills Bangladeshi expat in Bahrain». Prothom Alo. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  47. ↑ «One killed, two severely injured after missile interception in Bahrain». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ մարտի 2. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  48. ↑ «الصحة: حالة وفاة واحدة و32 إصابة على خلفية التطورات الراهنة في المنطقة» [Health Ministry: One death and 32 injuries reported due to current developments in the region]. Kuwait News. 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  49. ↑ «Oman's commercial port hit by two drones, one injured, says state news agency». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ մարտի 1. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  50. ↑ Akour, Omar. «Jordanian police say 5 people injured by falling shrapnel after Iranian projectiles were intercepted in the kingdom's airspace». AP News (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  51. ↑ Moaje, Maritas; Austria, Hilda (2026 թ․ մարտի 2). «Israel embassy mourns 'selfless' OFW killed in missile strike». Philippine News Agency. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 3-ին.
  52. ↑ «Three Indian seafarers killed, one injured in West Asia conflict, says Centre». Scroll. 2026 թ․ մարտի 3. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 3-ին.
  53. ↑ «Israel launches surprise attack on Iran | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post | JPost.com (անգլերեն). 2026-02-28. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  54. ↑ 54,0 54,1 Liptak, Nadeen Ebrahim, Oren Liebermann, Tal Shalev, Eugenia Yosef, Jeremy Diamond, Kevin (2026-02-28). «US carrying out strikes against Iran, three US officials say». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  55. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (2026-02-28). «Israel names operation against Iran "Roaring Lion"». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  56. ↑ «Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran». Yahoo News (ամերիկյան անգլերեն). 2026-02-28. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  57. ↑ «Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran - The Boston Globe». BostonGlobe.com (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  58. ↑ «Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran». Free Press Journal (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  59. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (2026-02-28). «Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  60. ↑ 60,0 60,1 «Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran». Free Press Journal (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  61. ↑ India, Today News (2026-02-28). «Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran». India Today (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  62. ↑ «Israel, US attacking Iran; explosions seen in Tehran; Israelis told to stay near safe rooms after sirens wail». The Times of Israel. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  63. ↑ Liebermann, Oren (2026-02-28). «Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  64. ↑ Marsi, Edna Mohamed,Federica. «ISRAEL ATTACKS IRAN». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  65. ↑ Liptak, Nadeen Ebrahim, Oren Liebermann, Tal Shalev, Eugenia Yosef, Jeremy Diamond, Kevin (2026-02-28). «US carrying out strikes against Iran, two US officials say». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  66. ↑ 66,0 66,1 «Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest». Le Monde (անգլերեն). 2026-01-13. Վերցված է 2026-01-25-ին.
  67. ↑ «Trump Threatens Iran With 'Massive Armada' and Presses a Set of Demands». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 28.
  68. ↑ India, Today News (2026-02-28). «Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran». India Today (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  69. ↑ Liebermann, Oren (2026-02-28). «Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  70. ↑ null (2026-02-28). «Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  71. ↑ «Live Updates: Israel Says It has Launched an Attack on Iran». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  72. ↑ Liptak, Nadeen Ebrahim, Oren Liebermann, Tal Shalev, Eugenia Yosef, Jeremy Diamond, Kevin (2026-02-28). «Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  73. ↑ null (2026-02-28). «Update from Eric Schmitt». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  74. ↑ null (2026 թ․ փետրվարի 28). «Update from Erika Solomon». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  75. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (2026 թ․ փետրվարի 28). «Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  76. ↑ Staff, Al Jazeera. «US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran». Al Jazeera English (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  77. ↑ Marsi, Edna Mohamed,Federica. «ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  78. ↑ Edna Mohamed; Federica Marsi. «ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES». Al Jazeera English (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  79. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (2026 թ․ փետրվարի 28). «Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  80. ↑ Stewart, Phil; Hafezi, Parisa; Rose, Emily; Mills, Andrew (2026 թ․ փետրվարի 28). «Iranian leader Khamenei killed in strikes, Israel says». Reuters. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  81. ↑ «Netanyahu says there are signs Khamenei was killed in Israeli attacks». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  82. ↑ «Iran foreign ministry says several military commanders killed in airstrikes». Iran International. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  83. ↑ «Iran's Supreme Leader Ali Khamenei is dead». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  84. ↑ «Iran's supreme leader found dead in rubble, says Israel». The Telegraph. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  85. ↑ Rahman, Rema (2026 թ․ փետրվարի 28). «Iranian president, supreme leader believed to be alive after US attack».
  86. ↑ «Iran's Supreme Leader Ali Khamenei is dead». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  87. ↑ «Live: Khamenei's body has been found and he is confirmed dead, Israeli official says». Reuters. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  88. ↑ Lotz, Barak Ravid (2026 թ․ փետրվարի 28). «Israel says Iran supreme leader Khamenei is dead». Axios (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  89. ↑ «Israel's Netanyahu says 'signs' point to Khamenei being dead». Deutsche Welle (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  90. ↑ Adler, Nils; Stepansky, Joseph; Milisic, Alma (2026 թ․ փետրվարի 28). «Israel Claims Iran's Kamenei Killed, Iran Denies, Attacks Continue». Al Jazeera English (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  91. ↑ Fassihi, Farnaz (2026 թ․ փետրվարի 28). «Who Could Take Over for Ayatollah Ali Khamenei?». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  92. ↑ Banco, Erin (2026 թ․ փետրվարի 28). «Exclusive: Prior to Iran, CIA assessed». Reuters.
  93. ↑ Habibiazad, Ghoncheh (2026 թ․ մարտի 1). «Khamenei's daughter and grandchild killed in attacks, state media says». BBC News (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  94. ↑ «Khamenei's relatives killed in the attacks too». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  95. ↑ Magdy, Sam (2026 թ․ մարտի 1). «Khamenei family members killed in attacks, Fars news agency reports». Associated Press (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  96. ↑ «اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی» [Announcement of the martyrdom of His Highness Grand Ayatollah Seyyed Ali Hosseini Khamenei, Leader of the Islamic Revolution]. Supreme National Security Council (Press release) (պարսկերեն). 2026 թ․ մարտի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ մարտի 1-ին. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին – via KHAMENEI.ir.
  97. ↑ «Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  98. ↑ «US and Israel launch strikes on Iran, targeting its leadership». Reuters. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  99. ↑ «Iran defence minister, Guards commander killed in Israeli attacks, three sources say». Reuters. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  100. ↑ «Iran's FM says loss of commanders 'not such a big problem'». Iran International. Volant Media UK Ltd. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  101. ↑ «Iran Defense Council Secretary Ali Shamkhani killed». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  102. ↑ «Four senior intelligence ministry officials killed in airstrikes on Iran». Iran International. Volant Media UK Ltd. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  103. ↑ «IDF confirms killing top Iranian leaders, including top defense official Ali Shamkhani». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  104. ↑ «Live - Iran's Supreme Leader Ali Khamenei killed in Saturday airstrikes». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  105. ↑ Sharma, Sheenu (2026 թ․ մարտի 1). «Abdolrahim Mousavi, Iran's Armed Forces Chief of Staff, killed in US-Israel attack». India TV. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  106. ↑ «Two killed in Israeli strike on PMF base in Iraq». Shafaq News (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  107. ↑ «US military says 'minimal' damage but no casualties from Iranian attacks». Al Jazeera English. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  108. ↑ LaPorta, James (2026 թ․ փետրվարի 28). «About 40 Iranian officials killed in strikes, sources say». CBS News (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  109. ↑ «CBS reports 40 Iranian officials killed in strikes». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  110. ↑ «Over 50 killed in strike on girls' elementary school in Iran». Al Jazeera English (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  111. ↑ Mohamad El Chamaa (2026 թ․ փետրվարի 28). «U.S. military investigating reports of fatal strike on Iranian girls' school». Washington Post (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին. «The semiofficial Mehr News Agency reported that at least 63 students were killed and another 60 were injured, adding that 170 pupils were at the school at the time of the attack. There was no independent confirmation of that report.»
  112. ↑ «Live Blog: Iran's Ayatollah Khamenei Dies In US-Israeli Strikes». RadioFreeEurope/RadioLiberty (անգլերեն). 2026-03-01. Վերցված է 2026-03-01-ին.
  113. ↑ «بقائی: حمله به دانش‌آموزان مدرسه در میناب یک جنایت آشکار است» [Baghai: The attack on school students in Minab is an obvious crime]. IRNA (պարսկերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  114. ↑ Liebermann, Oren (2026 թ․ փետրվարի 28). «Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  115. ↑ «Israeli army says air raids on Iran largest ever in air forces history». LBCIV7 (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  116. ↑ «Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration». Kurdistan24 (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  117. ↑ Liebermann, Oren (2026-02-28). «Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  118. ↑ Liptak, Nadeen Ebrahim, Oren Liebermann, Tal Shalev, Eugenia Yosef, Jeremy Diamond, Kevin (2026-02-28). «Israel closes airspace after strikes on Iran». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  119. ↑ Boxerman, Aaron; Fassihi, Farnaz; Bergman, Ronen; Cooper, Helene (2026 թ․ փետրվարի 28). «U.S. and Israel Strike Iran: Live Updates». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  120. ↑ «US and Israel launch attack on Iran, as Trump says 'major combat operations' under way». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  121. ↑ «NetBlocks (@netblocks@mastodon.social)». Mastodon. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  122. ↑ «نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد» [NetBlocks reported an internet blackout in Iran]. Iran International. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  123. ↑ «Iran's skies empty after strikes as regional states close airspace». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  124. ↑ «Iran Shutters Airspace After Israel Strikes, Trackers Show Planes Rerouting». NDTV World. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  125. ↑ Yosef, Eugenia (2026 թ․ փետրվարի 28). «Israel closes airspace after strikes on Iran». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  126. ↑ «Syria shutters airspace». The Times of Israel (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. ISSN 0040-7909. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  127. ↑ «Iran-Israel war: Air India, IndiGo and multiple other airlines suspend flights. Check full list». The Economic Times. 2026 թ․ փետրվարի 28. ISSN 0013-0389. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  128. ↑ «Biman suspends Middle East flights amid conflict». Prothom Alo. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  129. ↑ Khalil, Hafsa; Gritten, David (2026 թ․ փետրվարի 28). «What we know about the joint US-Israel attack on Iran». BBC (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  130. ↑ Maccioni, Frederico; Plucinska, Joanna (2026 թ․ փետրվարի 28). «Travel in chaos as airlines cancel flights after US, Israel strikes on Iran». Reuters.
  131. ↑ «IRGC says 'no ship allowed to pass Strait of Hormuz', according to EU official». Middle East Eye. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  132. ↑ «'No ship allowed to pass Strait of Hormuz,' Iran warns vessels – Reuters». Iran International. Volant Media UK Ltd. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  133. ↑ «Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  134. ↑ «Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council». Iran International. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  135. ↑ Marsi, Federica; Mohamed, Edna. «US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran». Al Jazeera English (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  136. ↑ Khalil, Hafsa; Gritten, David (2026 թ․ փետրվարի 28). «What we know about the joint US-Israel attack on Iran». BBC (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  137. ↑ Madadi, Afshin (2026 թ․ փետրվարի 28). «Iranians cheer US strikes in street». The Daily Telegraph. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  138. ↑ «مردم فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند» [People shouted 'Death to Khamenei.']. Iran International (պարսկերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28.
  139. ↑ «Video: Iranians laugh as they witness airstrikes». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  140. ↑ «دانش‌آموزان دختر یک مدرسه در تهران: «مرگ بر این ولایت»» [Female students from a school in Tehran: 'Death to this rule.']. Iran International (պարսկերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28.
  141. ↑ «Watch Video: Celebrations and fireworks seen after report of Khamenei's dead body being found». Business Upturn (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ մարտի 1. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  142. ↑ «Iranian students cheer US strikes, chant 'I love Trump'». Iran International (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  143. ↑ Boxerman, Aaron; Pager, Tyler; Fassihi, Farnaz; Bergman, Ronen (2026 թ․ փետրվարի 28). «Iran Live Updates: Trump Calls for Overthrow of Tehran's Government After Strikes». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  144. ↑ «Gas Lines, Protests, And Heavy Traffic In Tehran After US And Israeli Strikes». RadioFreeEurope/RadioLiberty (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28.
  145. ↑ «Photos: Anti-US protest in Tehran». Al Jazeera English. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  146. ↑ 146,0 146,1 «Streets empty and shops close as US strikes confirm Iranian fears». France24. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  147. ↑ «Panic in the streets, but relief for some: The mood in Iran». BBC. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  148. ↑ 148,0 148,1 Sinaiee, Maryam (2026 թ․ մարտի 1). «Iranians react with joy and disbelief to Khamenei's death». Iran International (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ մարտի 1-ին.
  149. ↑ «Video: Karaj residents pour into streets to celebrate Khamenei's death». Iran International. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  150. ↑ «حضور نیروهای یگان ویژه در جنت‌آباد تهران» [The presence of special forces in Jannat Abad, Tehran]. Iran International. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  151. ↑ «نت‌بلاکس از خاموشی اینترنت در ایران خبر داد» [NetBlocks reported an internet blackout in Iran]. Iran International. 2026 թ․ փետրվարի 28.
  152. ↑ «تیراندازی و جولان سرکوبگران در سبزوار؛ شادی مردم پس از انتشار خبر مرگ علی خامنه‌ای» [Shooting and the rampage of suppressors in Sabzevar; the joy of people after the news of Ali Khamenei's death was released]. ایندیپندنت فارسی (պարսկերեն). Վերցված է 2026-03-01-ին.
  153. ↑ «Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets». Iran International. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  154. ↑ null (2026 թ․ փետրվարի 28). «Update from Tyler Pager». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  155. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (2026 թ․ փետրվարի 28). «Trump says military campaign is "massive and ongoing"». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  156. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (2026 թ․ փետրվարի 28). «Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  157. ↑ «Sulmet e SHBA dhe Izraelit në Iran: Rama, Garda Revolucionare Iraniane të shpallet organizatë terroriste». Gazeta Tema. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  158. ↑ «Angriffe in Nahost sorgen international für Beunruhigung». unsertirol24.com (գերմաներեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  159. ↑ «Albanese says Australia supports US action against Iran and stands with the Iranian people's 'struggle against oppression'». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. ISSN 0261-3077. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  160. ↑ «No:053/26, Statement on regional military escalation». Ministry of Foreign Affairs of Azerbaijan (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  161. ↑ «Multiple Arab states that host US assets targeted in Iran retaliation». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  162. ↑ «Dhaka deeply concerned over safety of Bangladeshis in Middle East». United News of Bangladesh (English). Վերցված է 2026-02-28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  163. ↑ «Statement by Prime Minister Carney and Minister Anand on the situation in the Middle East». Prime Minister of Canada (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  164. ↑ Cancillería de Chile (2026 թ․ փետրվարի 28). «Chile expresa su preocupación por escalada militar en Medio Oriente» [Chile expresses its concern regarding the military escalation in the Middle East] (իսպաներեն). Ministerio de Relaciones Exteriores. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  165. ↑ Michel Nahas Miranda (2026 թ․ փետրվարի 28). «Chile condena ataques de EE.UU. e Israel contra Irán y llama a detener la escalada militar en Medio Oriente» [Chile condemns the US and Israeli attacks against Iran and calls for an end to the military escalation in the Middle East] (իսպաներեն). CNN Chile. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  166. ↑ «Foreign Ministry Spokesperson's Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China». FMPRC. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  167. ↑ Vidalon, Dominique; Rose, Michel. «France's Macron calls for urgent meeting of U.N. security council on Iran». Reuters (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  168. ↑ «How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran». www.bbc.com (բրիտանական անգլերեն). 2026-02-28. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  169. ↑ «'Remain near shelters, avoid non-essential travel': India warns citizens in Israel after Tehran attack». The Indian Express (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  170. ↑ «Exercise restraint, prioritise civilians: India urges de-escalation in Middle East». India Today (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  171. ↑ «'Moral cowardice': PM Modi's Israel visit under fire as US-Israel launch strikes on Iran». Hindustan Times (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  172. ↑ Al-Samarraie, Jawad (2026 թ․ փետրվարի 28). «URGENT: Iraqi aiarspace closed following joint U.S.-Israeli strikes on Iran». Iraqi News (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  173. ↑ «Lebanon PM says Beirut won't let anyone drag country into war». Apa.az (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  174. ↑ «PM Nawaf Salam calls for unity, warns against escalation». LBCIV7 (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  175. ↑ El Masaiti, Amira (2026-02-28). «Morocco condemns abject Iranian attack "violating brotherly Arab States' integrity, security"». Hespress (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  176. ↑ «Multiple Arab states that host US assets targeted in Iran retaliation». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  177. ↑ «Oman voices profound concern and condemns escalation following US airstrikes on Iran». Foreign Ministry of the Sultanate of Oman. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  178. ↑ Mohamed, Edna; Marsi, Federica; Siddiqui, Usaid; Adler, Nils; Stepansky, Joseph; Pietromarchi, Virginia (2026 թ․ փետրվարի 28). «US, Israel attack Iran live: Trump announces 'major combat operations'». Al Jazeera. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  179. ↑ «Pakistan condemns unwarranted attacks against Iran, calls for halt to escalation». 2026 թ․ փետրվարի 28.
  180. ↑ Kabagani, Lade Jean (2026 թ․ փետրվարի 28). «Marcos orders full alert for Filipinos as Iran-Israel tensions escalate». Daily Tribune. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  181. ↑ Del Callar, Michaela (2026 թ․ փետրվարի 28). «Pinoys in Israel told: Prepare to seek shelter amid US-Israel attack on Iran». GMA News Online. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  182. ↑ «Update from Ismaeel Naar». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  183. ↑ Abdi Latif Dahir (2026 թ․ փետրվարի 28). «Iran Hits Back Across the Mideast, Targeting U.S. Bases and Allies». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  184. ↑ «Saudi condemns 'Iranian aggression' against UAE, Bahrain, Qatar, Kuwait, Jordan». Business Recorder (անգլերեն). 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  185. ↑ «Update from Edward Wong». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). 2026-02-28. ISSN 0362-4331. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  186. ↑ «Spain's PM rejects US, Israel military action in Iran». Middle East Online. 2026 թ․ փետրվարի 28. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  187. ↑ «Syria condemns Iranian strikes on several Arab countries» (ամերիկյան անգլերեն). 2026-02-28. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  188. ↑ 經濟日報. «美以空襲伊朗 賴總統：密切關注局勢與友盟保持聯繫 | 政經焦點 | 要聞». 經濟日報 (չինարեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  189. ↑ 中央通訊社 (2026-02-28). «美以空襲伊朗 賴總統：密切關注局勢與友盟保持聯繫 | 政治». 中央社 CNA (չինարեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  190. ↑ Nicholls, Catherine (2026 թ․ փետրվարի 28). «Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  191. ↑ Beale, Jonathan (2026 թ․ փետրվարի 28). «'We do not want to see wider regional conflict' – UK government». BBC News. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  192. ↑ Edwards, Christian (2026 թ․ փետրվարի 28). «British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  193. ↑ Sabbagh, Dan (2026 թ․ փետրվարի 28). «Starmer chairs Cobra meeting after strikes by US and Israel on Iran». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  194. ↑ «Iraqi armed group, Yemen's Houthis threaten to target US bases as Iran-Israel confrontation widens». www.aa.com.tr. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  195. ↑ «Houthi plans for a US-Iran war worry a weary Yemen». dw.com (անգլերեն). Վերցված է 2026-02-28-ին.
  196. ↑ «Iraqi armed group, Yemen's Houthis threaten to target US bases as Iran-Israel confrontation widens». www.aa.com.tr. Վերցված է 2026-02-28-ին.
  197. ↑ Alsharif, Mirna (2026 թ․ փետրվարի 28). «U.N. secretary-general condemns military escalation in Iran». NBC News (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  198. ↑ «World reacts to US, Israel attack on Iran, Tehran retaliation». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
  199. ↑ «World reacts to US, Israel attack on Iran, Tehran retaliation». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ փետրվարի 28-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Իսրայելա-ամերիկյան_հարվածներ_Իրանին_(2026)&oldid=10704491» էջից