Ինքնաթիռային սպորտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ինքնաթիռային սպորտ
Տեսակսպորտ
Air sports Վիքիպահեստում
Յակ-18 ինքնաթիռը

Ինքնաթիռային սպորտ, ռազմատեխնիկական սպորտի ձև. օրգանապես կապված է ավիացիայի զարգացման, ընդհանուր և սպորտային ինքնաթիռաշինության հետ։ Ընդգրկում է.

  • թռիչքներ տարբեր քաշային կատեգորիաների մխոցային, տուրբինապտուտակավոր և ռեակտիվ շարժիչներ ունեցող ինքնաթիռներով։ Նախատեսված են թռիչքի արագության, բարձրության, հեռավորության, տևողության, արագամբարձության և բեռնամբարձության ռեկորդների սահմանման համար։
  • Մրցումներ մեկ տեղանոց սպորտային և երկտեղանոց ուսումնական՝ մխոցային շարժիչներ ունեցող ինքնաթիռներով՝ ինքնաթիռավարման բարձրագույն հմտության, ուղիղ, ետադարձ, շրջանաձև թռիչքաձևեր կատարելու համար, ինչպես նաե երթուղիներում, բաց և փակ խցիկներում, գիշերը և ցերեկը, սովորական օդերևութաբանական պայմաններում ինքնաթիռավարման համար։

Աշխարհի առաջնություններն անցկացվում են միայն ինքնաթիռավարման բարձրագույն հմտության թռիչքաձևերից։ Ինքնաթիռային սպորտը սկիզբ է առել XX դարի սկզբին։ 1905 թ.-ին Փարիզում հիմնվել է Ավիացիայի միջազգային ֆեդերացիա։ ԽՍՀՄ-ում Ինքնաթիռային սպորտով զբաղվել են 20-30-ական թվականներից։ 1959 թ.-ին ստեղծվել է Ավիացիոն սպորտի ԽՍՀՄ ֆեդերացիա։ Ինքնաթիռային սպորտի հետագա զարգացումը ԽՍՀՄ-ում կապված է սպորտային ավիացիայի կամավոր ընկերությունների և ԽՍՀՄ կենտրոնական աերոակումբի գործունեության հետ։ Հայաստանում առաշին աերոակումբը կազմակերպվել է 1933 թ.-ին, ինքնաթիռի առաջին թռիչքը կատարվել է 1935 թ.-ին։ 1935 թ.-ին «Ու-2» ինքնաթիռով թռիչք է կատարել հայ առաջին կին օդաչու Ն. Մ. Ղարաջյանը։ 1969 թ.-ին Հայաստանի ԴՕՍԱԱՖ-ի կենտրոնական կոմիտեում ստեղծվել է Ինքնաթիռային սպորտի հանրապետական ակումբ (ներկայումս՝ Ս. Ա. Բուռնազյանի անվ.)։ 1970 թ.-ից Հայաստանի Ինքնաթիռային սպորտի պատվիրակությունը մասնակցում է Համամիութենական սպարտակիադաներին, 1973 թ.-ից՝ ՍՍՀՄ առաջնության մրցումներին։ 1972 թ.-ին Հայաստանում կազմակերպվել են Ինքնաթիռային սպորտի անդրկովկասյան առաջնության մրցումներ։ 1976 թ.-ին Ս. Համբարձումյանը «ՅԱԿ-18» ինքնաթիռով նվաճել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը։

Սպարտային ինքնաթիռների տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 364 CC-BY-SA-icon-80x15.png