Ինչու Հայաստանը պետք է անկախ լինի. Հայաստանի դերն այս պատերազմում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ինչու Հայաստանը պետք է անկախ լինի. Հայաստանի դերն այս պատերազմում
Why Armenia should be free: Armenia’s role in the present war
Why Armenia should be free.JPG
ՀեղինակԳարեգին Փաստրմաճյան
Տեսակգրական ստեղծագործություն
ԹեմաՀայոց ցեղասպանություն
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
Էջեր111 և 46
Հրատարակման վայրԲոստոն
ՀրատարակիչHayrenik Publishing Company
Հրատարակման տարեթիվ1918
OCLC462176584
Թվային տարբերակarchive.org կայքում (անգլ.)]

Ինչու Հայաստանը պետք է անկախ լինի. Հայաստանի դերն այս պատերազմում (անգլ.՝ Why Armenia should be free: Armenia’s role in the present war), Արամայիսի 1916 թվականին Ժնևում հրատարակված գիրքն է։

Գրքի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքի հրատարակությունը մեծապես պայմանավորված էր Փարիզի Խաղաղության առաջիկա վեհաժողովից առաջ ամերիկյան հանրությանը պատերազմի ընթացքում հայ ժողովրդի դերի, նրա կրած կորուստների, զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների մասին իրազեկելու և ներկայացնելու անհրաժեշտությամբ։ Ցույց են տրվում և փաստարկվում բոլոր այն հիմնական կռվանները, որոնք ապացուցում են Արևմտյան Հայաստանի՝ Օսմանյան կայսրությունից անկախ լինելու անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքը կազմված է ներածությունից, թարգմանչի առաջաբանից, վեց գլխից և ամփոփումից[1]:

Հեղինակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գարեգին Փաստրմաճյանը (Արմեն Գարո) (1872-1923) դաշնակցական նշանավոր գործիչ էր, 1896 թվականին Բանկ Օտոմանի գրավումը կազմակերպողներից մեկը։ Երիտթուրքական հեղաշրջումից հետո Oսմանյան պառլամենտում Էրզրումից երեսփոխան էր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասնակցել է ինքնապաշտպանական մարտերին։ Հայաստանի առաջին հանրապետության դեսպանը ԱՄՆ-ում։ 1918 թվականի դեկտեմբերին Միացյալ նահանգներում հրատարակում է «Ինչու Հայաստանը պետք է անկախ լինի. Հայաստանի դերն այս պատերազմում» գրքույկը։

Քաղվածքներ գրքից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Միայն Վանի շրջանում 1915 թ. փետրվար և մարտ ամիսներին քսանչորս գյուղեր հիմնահատակ կործանվեցին, իսկ դրանց բնակիչները սրի քաշվեցին … Տեղահանված մեկ ու կես միլիոն հայերից հազիվ 400.000-500.000-ը հասավ Սիրայի և Միջագետքի անապատները։ Նրանց մեծամասնությունը կանայք էին, ծերեր և երեխաներ, որոնք այդ անապատային շրջաններում ենթարկվեցին սովի մահացու տանջանքներին։ Ավելի քան մեկ միլիոն անպաշտպան հայեր սպանվեցին թուրքական զինվորների և ամբոխի կողմից։ Թալանչիների հրոսակախումբը Թալեաթի և էնվերի գլխավորությամբ դիմել են այդ հրեշավոր միջոցին` Հայկական հարցը մեկընդմիշտ վերջ տալու նպատակով, որովհետև հայերը քաջություն են ունեցել ընդդիմանալու նրանց պանթուրքական քաղաքականությանը։ Չինգիզխանի և Թամերլանի վայրագությունները գունատվում են` համեմատելով այն գազանությունների հետ, որոնք կատարվեցին արևմտահայերի հետ 1915 թ. ամռանը թուրքական կառավարության կողմից կազմակերպված ամբողջական ջարդերի ժամանակ։ Aquote2.png
Aquote1.png Թուրք սպայի օրագրում կարդում ենք հետևյալ տողերը. «Մեզ հարցրին, թե ինչու ենք սպանում հայերին։ Ինձ համար պատճառը բավական պարզ էր։ Եթե հայերը չկռվեին մեր դեմ, մենք վաղուց հասած կլինեինք Թիֆլիս և Բաքու։ Aquote2.png


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. G.Pasdermadjian, Why Armenia should be free: Armenia’s role in the present war, Boston: Hayrenik Publishing Company, 1918, 45 p.