Ինկերի ճանապարհներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ինկերի ճանապարհներ

The Inka coastal road at Pachacamac DSC 0318.jpg
ԵրկիրFlag of Peru (state).svg Պերու, Flag of Chile.svg Չիլի, Flag of Bolivia.svg Բոլիվիա, Flag of Colombia.svg Կոլումբիա, Flag of Ecuador.svg Էկվադոր և Flag of Argentina.svg Արգենտինա
Երկարություն40 000±150 կիլոմետր[1]
Inca road system.jpg
Կոորդինատներ: 18°15′1e-07″ հվ. լ. 69°35′30.000012099982″ ամ. ե. / 18.250000000028° հս․. լ. 69.59166667002777729° ավ. ե. / 18.250000000028; 69.59166667002777729
WorldHeritageBlanc.svg
Ինկերի ճանապարհներ
Inca road*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Inca road system.jpg
Երկիր Արգենտինա, Բոլիվիա, Չիլի, Կոլումբիա, Էկվադոր, Պերու
Տիպ մշակութային
Չափանիշներ ii, iii, iv, vi
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Լատինական Ամերիկա, Կարիբյան ծով
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 2014  (38 նստաշրջան)
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo.svg ժառանգություն

Ինկերի ճանապարհներ (կեչուա՝ Qhapaq Ñan« «թագավորական ճանապարհ»), բազմաթիվ սալարկված ճանապարհների ցանց, որը կառուցվել է հնդկացիական քաղաքակրթությունների կողմից մի քանի հազարամյակների ընթացքում Հարավային Ամերիկայում, Անդյան տարածաշրջանում` Կոլումբիայում, Էկվադորում, Պերուում, Բոլիվիայում, Չիլիում, Արգենտինայում, ինչպես մերձափնյա դաշտավայրերում, անապատներում, այնպես էլ լեռներում, ժայռերի և կիրճերի միջով, կախովի կամուրջների և աստիճանների միջոցով[2][3][4]:

Հիմնական մայրուղիների գլխավոր շինարարները համարվում էին ինկերը, դրանց շինարարությունը դադարեցվեց 16-րդ դարում զավթիչ-իսպանացիների գալով, որոնք չէին տիրապետում տեղական տեխնոլոգիաներին և այլևս ի վիճակի չէին պահպանելու այդ ճանապարհները պատշաճ վիճակում: Գլխավոր էին համարվում ինկերի կայսրության տարածքով խաչաձև հատվող չորս ճանապարհները (կենտրոնը` Կուսկո քաղաքում): Ամենաերկար ճանապարհի երկարությունը կազմում է 6600 կիլոմետրից ոչ պակաս (1200 լիգ): Ճանապարհները միացնում էին բոլոր գավառների մայրաքաղաքները, որոնցից յուրաքանչյուրից դուրս էր գալիս մի քանի ուղի: Յուրաքանչյուր ճանապարհի վրա, որոշակի հաստատուն տարածությունների վրա կային իջևանատներ, տարածությունները նշված էին սահմանագծման սյուներով և կոչվում էին տոպո կամ տիպու: Ճանապարհային ցանցի ընդհանուր երկարությունը գնահատվում էր 30 000 կմ: Մյուսներից լավ պահպանված տեղամասերը 6000 կմ երկարությամբ գտնվում են վերը թվարկված վեց երկրների տարածքներում և 2014 թվականից ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Rostworowski de Diez Canseco Maria, Harry B. Iceland (1999)։ History of the Inca realm։ Cambridge, UK: Cambridge University Press։ ISBN 0-521-63759-7 
  • Incas: lords of gold and glory։ New York, New York: Time-Life Books։ 1992։ ISBN 0-8094-9870-7 
  • D'Altroy Terence N (1992)։ Provincial Power in the Inka Empire։ Smithsonian Institution։ ISBN 1-56098-115-6 
  • Vergara Teresa (201)։ Historia del Peru, Tahuantinsuyu։ Spain: Lexus Editores։ էջ 301։ ISBN 9972-625-35-4 
  • Cameron Ian (1990)։ Kingdom of the Sun God: a history of the Andes and their people։ New York: Facts on File։ էջ 65։ ISBN 0-8160-2581-9 
  • «Main Andean Road – Qhapaq Nan»։ UNESCO։ 10 July 2009 
  • Salazar Lucy C., Richard L. Burger (2004)։ Lifestyles of the Rich and Famous: Luxury and Daily Life in the Households of Machu Picchu's Elite։ Dumbarton Oaks 
  • Fellman Bruce (2002)։ «Rediscovering Mach Picchu»։ Yale Alumni Magazine 
  • Thompson Donald E., John V. Murra (July 1966)։ «The Inca Bridges in the Huanuco Region»։ Society for American Archaeology։ 5 31 (1): 632–639 
  • Vitry Christian (2007)։ «Roads for Rituals and Sacred Mountains. A study of the Inka Road Systems in High Altitude Shrines in the North»։ Bulletin of the Chilean Museum of Pre-Columbian Art 
  • Jenkins David (2001)։ «Network Analysis of Inka Roads, Administrative Centers, and Storage Facilities» (Volume 48 ed.)։ Duke University Press։ էջեր 655–687 
  • Rugeles Ernesto F (1979)։ Indian Traditions Series: The chasqui : an Inca tradition։ ISBN 0832502634 
  • Moseley, Michael 1992. The Incas and their Ancestors: The archaeology of Peru. Thames and Hudson, New York.
  • Hyslop, John, 1984. Inka Road System. Academic Press, New York.
  • Inca: Lords of Gold and Glory. Virginia: Time-Life Books, 1992.
  • Andean World: Indigenous History: Culture and Consciousness by Kenneth Adrien.
  • Footprints Cusco and The Inca Trail Handbook by Peter Frost and Ben Box
  • Jenkins, David "A Network Analysis of Inka Roads, Administrative Centers and Storage Facilities." Ethnohistory, 48:655–685 (Fall, 2001).
Q'eswachaca կախովի կամուրջ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Terence N D'Altroy The IncasISBN 0-631-17677-2
  2. Incas: lords of gold and glory։ New York: Time-Life Books։ 1992։ էջեր 94–97։ ISBN 0-8094-9870-7 
  3. D'Altroy Terence N. (2002)։ The Incas։ Blackwell Publishers Inc։ ISBN 0-631-17677-2 
  4. Thompson Donald E., John V. Murra (July 1966)։ «The Inca Bridges in the Huanuco Region»։ Society for American Archaeology։ 5 31 (1) 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]