Իկե Գյոկուրան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իկե Գյոկուրան
ճապ.՝ 池玉瀾
Ike no Taiga and Gyokuran.jpg
Ծնվել է1727
ԾննդավայրԿիոտո, Ճապոնիա
Վախճանվել է1784
Մասնագիտություննկարչուհի, բանաստեղծ և գեղագիր
ՈւսուցիչԿիեն Յանագիսավա
ԱմուսինԻկենո Տայգա
Ike Gyokuran Վիքիպահեստում

Իկե Գյոկուրան (ճապ.՝ 池玉瀾, 1727, Կիոտո, Ճապոնիա - 1784), հայտնի է նաև որպես Տոկույամա Գյոկուրան, բունձինգա ոճի (ճապ.՝ 文人画, «գիտնականների նկարչություն»)՝ ճապոնացի նկարչուհի, գեղագիր և բանաստեղծուհի[1]: Ճանաչում է ստացել կենդանության օրոք և համարվում է Ճապոնիայում առաջին խոշոր կին նկարիչներից մեկը[2][3]:

Ծնվելիս նրան տվել են Մատի (ճապ.՝ ) անունը: Գեղանկարչություն ուսանել է վաղ տարիքից և ստացել է Գյոկուրան կեղծանունը, ամենայն հավանականությամբ, իր ուսուցիչ Յանագիսա Կիենից (1707-1758)[4]: Գյոկուրանը ամուսնացել է նկարիչ Իկենո Տայգայի հետ: Նախքան ամուսնությունը նկարները ստորագրել է իր ազգանվամբ` «Տոկույամա Գյոկուրան»[3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իկե Գյոկուրանի հեղինակած հովհարը, թանք, ներկեր, թուղթ, Մետրոպոլիտեն թանգարան
Երկու աշնանային բանաստեղծություններ, 13-րդ դարի երկրորդ կեսեր

Գյոկուրանը գեղանկարչություն ուսանել է Նանգա դպրոցի ներկայացուցիչ Յանագիսա Կիէնի մոտ[5]: Ամենայն հավանականությամբ, նա ծանոթացրել է Իկեին Իկենո Տայգայի հետ, որը նույնպես իր աշակերտներից էր: Գյոկուրանի ամուսինը նրան սովորեցրել է Նանգա գեղանկարչության դպրոցի ոճը (Չինաստանի Հարավային դպրոցի արվեստի ճապոնական տարբերակը) և «գիտնականների գեղանկարչությանը»[5], իսկ Իկեն փոխարենը ամուսնուն սովորեցրել է վակա ժանրի բանաստեղծական արվեստ[4]:

Զույգը հայտնի էր իրենց էքսցենտրիկ վարքով: Միասին նրանք ստեղծել են արվեստի ստեղծագործություններ՝ ազդելով միմյանց ստեղծագործությունների և ոճի վրա և միասին ուսումնասիրել են երաժշտություն: Այդ ժամանակաշրջանում Ճապոնիային բնորոշ չէր, որ կինն իր կարգավիճակով ավելի ցածր լիներ տղամարդուց: Հայտնի է, որ Գյոկուրանն ամուսնությունից հետո չի հեռացրել իր հոնքերը, ինչպես ավանդույթն էր պահանջում[6]:

Ստեղծագործական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իկե Գյոկուրան 17-րդ դարի Ճապոնիայում ճանաչված մի քանի արվեստագետներից մեկն էր[5]: Ստեղծել է նկարազարդումներ շարժական դռների, ճապոնական շիրմաների, հորիզոնական և ուղղահայաց թղթագլաններ, նաև ստեղծել է փոքր գործեր, որոնց վրա գրել է իր սեփական բանաստեղծությունները[1]: Գյոկուրանն ու ամուսինն իրենց գրեթե ամբողջությամբ նվիրել են արվեստին, հաճախ ստեղծել են համատեղ գործեր, սակայն քիչ են վաստակել[2]: Զույգն ապրում է Կիոտոյի Գիոնի տաճարի հարևանությամբ գտնվող արվեստանոցում: 1910 թվականին Իկե Գյոկուրանի բանաստեղծությունները ներառվել են տաճարի կողմից հրատարակված «Գիոն սանձե կասյու» հավաքածուում (Գիոնի երեք կանանց բանաստեղծությունների ժողովածու):

Գյոկուրանի ստեղծագործություններից մի քանիսը ներառված են Ճապոնիայի ազգային գանձերի և կարևոր մշակութային արժեքների ցանկում[1]:

Գյոկուրանի կերպարը կանանց շրջանում տարածված է Կիոտոյի Ձիդայ մացուրի փառատոնի ժամանակ, երբ կանայք հագնվում են Գյոկուրանի ոճով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Philadelphia Museum of Art։ «Philadelphia Museum of Art – Exhibitions – Ike Taiga and Tokuyama Gyokuran: Japanese Masters of the Brush»։ www.philamuseum.org։ Վերցված է 2016-03-05 
  2. 2,0 2,1 Smith Roberta (2007-05-18)։ «Ike Taiga and Tokuyama Gyokuran: Japanese Masters of the Brush – Art – Review»։ The New York Times։ ISSN 0362-4331։ Վերցված է 2016-03-05 
  3. 3,0 3,1 Fischer Felice (2007)։ Ike Taiga and Tokuyama Gyokuran: Japanese Masters of the Brush։ Philadelphia, PA: Philadelphia Museum of Art։ էջ 33։ ISBN 978-0-87633-198-9 
  4. 4,0 4,1 Fister Patricia (1988)։ Japanese Women Artists, 1600–1900։ University of Kansas: Lawrence, Kansas: Spencer Museum of Art։ էջ 74։ ISBN 0-913689-25-4 
  5. 5,0 5,1 5,2 Villarreal Ignacio։ «Ike Taiga and Tokuyama Gyokuran»։ artdaily.com։ Վերցված է 2016-03-05 
  6. Fister Patricia (1990)։ Flowering in the Shadows: Women in the History of Chinese and Japanese Painting։ United States: University of Hawaii Press։ էջ 261։ ISBN 0-8248-1149-6