Իլյա Մեչնիկով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իլյա Մեչնիկով
Илья Мечников
Ilya Mechnikov nobel.jpg
Ծնվել էմայիսի 3 (15), 1845[1][2]
Իվանովկա, Կուպյանսկի գավառ, Խարկովի նահանգ, Մալոռուսական գեներալ-նահանգապետություն, Ռուսական կայսրություն[2] կամ Խարկով, Ռուսական կայսրություն[3]
Մահացել էհուլիսի 2 (15), 1916[1] (71 տարեկան) կամ հուլիսի 16, 1916(1916-07-16)[4][5][6][…] (71 տարեկան)
Փարիզ, Ֆրանսիա[2]
բնական մահով
ԳերեզմանՓարիզ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Ֆրանսիա
Ազգությունուկրաինացի
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունկենսաբան, իմունաբան, կենդանաբան, քիմիկոս, գյուտարար, բժիշկ, ֆիզիոլոգ, մանրէաբան և միջատաբան
Հաստատություն(ներ)Օդեսայի ազգային համալսարան, Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարան, Պաստերի ինստիտուտ և Imperial Novorossiysk University?
Գործունեության ոլորտԻմունոլոգիա, Մանրէաբանություն, gerontology?, Ախտաֆիզիոլոգիա և Սաղմնաբանություն
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[3]
Ալմա մատերԳյոթինգենի համալսարան և Q106947038?
Գիտական աստիճանբնական գիտությունների դոկտոր և գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն[7]
Գիտական ղեկավարԼև Ցեկովսկի և Լուի Պաստյոր
Եղել է գիտական ղեկավարԺուլ Բորդե, Waldemar Haffkine?, Ալեքսանդր Բեզրեդկա, Eugène Wollman?, Józef Nusbaum-Hilarowicz? և Լև Տարասևիչ
Հայտնի աշակերտներԴանիիլ Զաբոլոտնի, Նիկոլայ Գամալեյա, Waldemar Haffkine?, Q16535549?, Լև Տարասևիչ, Savchenko Ivan Grigorovich? և Ալեքսանդր Բեզրեդկա
ՊարգևներԲժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[8][9] Կոպլիի մեդալ[10] Կարլ Էռնստ ֆոն Բերի մեդալ Ալբերտի մեդալ և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
ՀայրԻլյա Մեչնիկով
ՄայրԷմիլիա Մեչնիկովա
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն)Metschn.
Ilya Ilyich Mechnikov Վիքիպահեստում

Իլյա Իլյիչ Մեչնիկով (ռուս.՝ Илья Ильич Мечников, մայիսի 3 (15), 1845[1][2], Իվանովկա, Կուպյանսկի գավառ, Խարկովի նահանգ, Մալոռուսական գեներալ-նահանգապետություն, Ռուսական կայսրություն[2] և Խարկով, Ռուսական կայսրություն[3] - հուլիսի 2 (15), 1916[1] կամ հուլիսի 16, 1916(1916-07-16)[4][5][6][…], Փարիզ, Ֆրանսիա[2]), ռուս կենսաբան, ախտաբան, էվոլյուցիոն սաղմնաբանության, իմունոլոզիայի հիմնադիրներից։ Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1883 թվականից), պատվավոր անդամ (1902 թվականից)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1864 թվականին ավարտել է Խարկովի համալսարանը, մասնագիտացել Գերմանիայում, Իտալիայում ուսումնասիրել անողնաշարավոր կենդանիների սաղմնաբանությունը։ 1870-1882 թվականներին եղել է Օդեսայի Նովոռոսիյսկյան համալսարանի պրոֆեսոր։ 1887 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, աշխատել Լուի Պասայորի ինստիտուտում, 1905 թվականից ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ։ Նամակագրական կապի մեջ է եղել Կ․ Տիմիրյազևի, Ի․ Սեչենովի, Ի․ Պավլովի, Դ․ Մենդելեևի և ուրիշ խոշոր գիտնականների հետ։ 1866-1886 թվականներին մշակել է համեմատական և էվոլյուցիոն սաղմնաբանության հարցերը (Ա․ Կովալևսկու հետ)։ 1883 թվականին հայտնաբերել է ֆագոցիտոզի երևույթը, հետագայում տվել իմունիտետի ֆագոցիտային տեսությունը (1901), որի համար 1908 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի (Պ․ Էրլիխի հետ)։ Ն․ Գամալեայի հետ Ռուսաստանում կազմակերպել են բակտերիալոգիական առաջին կայանը (1886)։ Տվել է բազմաբջիջ օրգանիզմների ծագման մասին տեսությունը։ Աշխատանքներ է կատարել խոլերայի, որովայնային տիֆի, տուբերկուլոզի և այլ վարակիչ հիվանդությունների համաճարակագիտության բնագավառում։ Զբաղվել է նաև ծերացման հարցերով, գտնում էր, որ մարդ ծերանում և մահանում է բնականից վաղ, որի պատճառը օրգանիզմի ինքնաթունավորումն է մանրէային և այլ թույներով։ Նշված երևույթների կանխման համար առաջարկել է մի շարք միջոցներ (սննդի վարակազերծում, մսի օգտագործման սահմանափակում, կաթնամթերքների առատ օգտագործում)։ Ռուսաստանում Մեչնիկովը ստեղծել է մանրէաբանների, իմունոլոգների և ախտաբանների առաջին դպրոցը, ակտիվորեն մասնակցել մի շարք ԳՀԻ-ների հիմնադրմանը։ Եղել է արտասահմանյան շատ ԳԱ-ների, գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Կրուգոսվետ (ռուս.) — 2000.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Мечников Илья Ильич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Թուրինի գիտությունների ակադեմիա — 1757.
  4. 4,0 4,1 4,2 International Plant Names Index — 1999.
  5. 5,0 5,1 5,2 Encyclopædia Britannica
  6. 6,0 6,1 6,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1908Nobel Foundation.
  9. Table showing prize amountsNobel Foundation, 2019.
  10. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 466 CC-BY-SA-icon-80x15.png