Իլյա Մեչնիկով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իլյա Մեչնիկով
Илья Мечников
Ilya Mechnikov nobel.jpg
Ծնվել էմայիսի 3 (15), 1845[1][2]
Իվանովկա, Q21640917?, Խարկովի նահանգ, Q7744610?, Ռուսական կայսրություն[2]
Մահացել էհուլիսի 2 (15), 1916[1] (71 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[2]
բնական մահով
ԳերեզմանՓարիզ
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Ֆրանսիա
Ազգությունուկրաինացի
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունկենսաբան, իմունաբան, կենդանաբան, քիմիկոս, գյուտարար, բժիշկ և ֆիզիոլոգ
Հաստատություն(ներ)Օդեսայի ազգային համալսարան, Նովոռոսիսկի կայսերական համալսարան, Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարան և Pasteur Institute
Գործունեության ոլորտԻմունոլոգիա, Մանրէաբանություն, gerontology, Ախտաֆիզիոլոգիա և Սաղմնաբանություն
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՄյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա և Գյոթինգենի համալսարան
Գիտական աստիճանDoctor rerum naturalium
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն[3]
Գիտական ղեկավարԼև Ցեկովսկի և Լուի Պաստյոր
Եղել է գիտական ղեկավարԺուլ Բորդե, Waldemar Haffkine, Alexandre Besredka, Eugène Wollman, Józef Nusbaum-Hilarowicz և Lev Tarassevitch
Հայտնի աշակերտներԴանիիլ Զաբոլոտնի, Nikolay Gamaleya, Waldemar Haffkine, Q16535549?, Lev Tarassevitch, Savchenko Ivan Grigorovich և Alexandre Besredka
Պարգևներ«Մոլորակ» մրցանակ[4][5] Կոպլիի մեդալ[6] Karl Ernst von Baer medal Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ Ալբերտի մեդալ և Foreign Member of the Royal Society
ՀայրԻլյա Մեչնիկով
ՄայրԷմիլիա Մեչնիկովա
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն)Metschn.
Ilya Ilyich Mechnikov Վիքիպահեստում

Իլյա Իլյիչ Մեչնիկով (ռուս.՝ Илья Ильич Мечников, մայիսի 3 (15), 1845[1][2], Իվանովկա, Q21640917?, Խարկովի նահանգ, Q7744610?, Ռուսական կայսրություն[2] - հուլիսի 2 (15), 1916[1], Փարիզ, Ֆրանսիա[2]), ռուս կենսաբան, ախտաբան, էվոլյուցիոն սաղմնաբանության, իմունոլոզիայի հիմնադիրներից։ Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1883 թվականից), պատվավոր անդամ (1902 թվականից)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1864 թվականին ավարտել է Խարկովի համալսարանը, մասնագիտացել Գերմանիայում, Իտալիայում ուսումնասիրել անողնաշարավոր կենդանիների սաղմնաբանությունը։ 1870-1882 թվականներին եղել է Օդեսայի Նովոռոսիյսկյան համալսարանի պրոֆեսոր։ 1887 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, աշխատել Լուի Պասայորի ինստիտուտում, 1905 թվականից ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ։ Նամակագրական կապի մեջ է եղել Կ․ Տիմիրյազևի, Ի․ Սեչենովի, Ի․ Պավլովի, Դ․ Մենդելեևի և ուրիշ խոշոր գիտնականների հետ։ 1866-1886 թվականներին մշակել է համեմատական և էվոլյուցիոն սաղմնաբանության հարցերը (Ա․ Կովալևսկու հետ)։ 1883 թվականին հայտնաբերել է ֆագոցիտոզի երևույթը, հետագայում տվել իմունիտետի ֆագոցիտային տեսությունը (1901), որի համար 1908 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի (Պ․ Էրլիխի հետ)։ Ն․ Գամալեայի հետ Ռուսաստանում կազմակերպել են բակտերիալոգիական առաջին կայանը (1886)։ Տվել է բազմաբջիջ օրգանիզմների ծագման մասին տեսությունը։ Աշխատանքներ է կատարել խոլերայի, որովայնային տիֆի, տուբերկուլոզի և այլ վարակիչ հիվանդությունների համաճարակագիտության բնագավառում։ Զբաղվել է նաև ծերացման հարցերով, գտնում էր, որ մարդ ծերանում և մահանում է բնականից վաղ, որի պատճառը օրգանիզմի ինքնաթունավորումն է մանրէային և այլ թույներով։ Նշված երևույթների կանխման համար առաջարկել է մի շարք միջոցներ (սննդի վարակազերծում, մսի օգտագործման սահմանափակում, կաթնամթերքների առատ օգտագործում)։ Ռուսաստանում Մեչնիկովը ստեղծել է մանրէաբանների, իմունոլոգների և ախտաբանների առաջին դպրոցը, ակտիվորեն մասնակցել մի շարք ԳՀԻ-ների հիմնադրմանը։ Եղել է արտասահմանյան շատ ԳԱ-ների, գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 466 CC-BY-SA-icon-80x15.png