Իդա Բելլ Ուելս Բարնեթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իդա Բելլ Ուելս Բարնեթ
Mary Garrity - Ida B. Wells-Barnett - Google Art Project crop.jpg
Ծնվել է հուլիսի 16, 1862({{padleft:1862|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Հոլի Սփրինգս, Մարշալ շրջան, Միսսիսիպի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մահացել է մարտի 25, 1931({{padleft:1931|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3] (68 տարեկանում)
Մահվան վայր Չիկագո, Իլինոյս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ազգություն աֆրոամերիկացի
Կրթություն Ֆիսկի համալսարան և Rust College
Մասնագիտություն լրագրող, սոցիոլոգ և սուֆրաժիստ
Ամուսին Ֆերդինանտ Լի Բարնեթ
Ծնողներ հայր՝ James Madison Wells
Քաղաքական կուսակցություն ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Կանանց փառքի ազգային սրահ[4] Chicago Women's Hall of Fame և National Association of Black Journalists Hall of Fame
Անդամություն Գունավոր բնակչության աջակցման ազգային ասոցիացիա, National Association of Colored Women's Clubs և National Afro-American Council
Ida B. Wells Վիքիպահեստում

Իդա Բելլ Ուելս Բարնեթ (անգլ.՝ Ida Bell Wells-Barnett, հուլիսի 16, 1862({{padleft:1862|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3], Հոլի Սփրինգս, Մարշալ շրջան, Միսսիսիպի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ - մարտի 25, 1931({{padleft:1931|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3], Չիկագո, Իլինոյս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, առավել հայտնի է որպես Իդա Բ. Ուելս), աֆրոամերիկացի լրագրող, թերթի խմբագիր, սուֆրաժիստ, սոցիոլոգ, ֆեմինիստ[5] Ջորջիզմի կողմնակից,[6], Աֆրոամերիկյան քաղաքացիական իրավունքի շարժման (1896-1954) ռահվիրաներից: 1909 թվականին Սևամորթ բնակչության առաջխաղացման ազգային ընկերակցության հիմնադիրներից (NAACP):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Միսսիսիպի նահանգի Հոլի Սփրինգս քաղաքում: Ծնողները մահացել են 1878 թվականի դեղին տենդի համաճարակից երիտասարդ տարիքում: Աշխատել սկսել է վաղ տարիքից և տատիկի հետ խնամել ընտանիքի մյուս անդամներին: Այնուհետև տեղափոխվել է Թենեսի նահանգի Մեմֆիս քաղաք, որտեղ ուսուցիչներին ավելի լավ են վճարել:

Հետագայում որպես ակտիվիստ՝ 1890-ական թվականներին վավերագրել է «Լինչինգը Միացյալ Նահանգներում», ցույց տալով, որ հարավում այն կիրառվում էր իբրև սպիտակների հետ մրցող սևամորթներին վերհսկելու կամ պատժելու միջոց և ոչ թե սևամորթի քրեական արարքի պատիժ, ինչպես պնդում էին սպիտակները[7]: Իդա Ուելսն ակտիվ գործունեություն է ծավալել կանանց իրավունքների, կանանց ընտրական իրավունքների համար՝ հիմնադրելով մի շարք ուշագրավ կազմակերպություններ: Եղել է հմուտ ու համոզիչ հռետոր, շրջագայել է և հանդես եկել դասախոսություններով[8]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. https://www.womenofthehall.org/inductee/ida-b-wellsbarnett/
  5. Lengermann Patricia Madoo, Niebrugge Gillian (2006)։ «5. Anna Julia Cooper (1858–1964) and Ida B. Wells-Barnett (1862–1931) – The foundations of black feminist sociology»։ The Women Founders: Sociology and Social Theory 1830–1930, A Text/Reader։ Waveland Press։ էջեր 149–92։ ISBN 9781478609360 
  6. Candeloro Dominic (April 1979)։ «The Single Tax Movement and Progressivism, 1880–1920»։ American Journal of Economics and Sociology 38 (2): 125։ Վերցված է July 16, 2015 
  7. "Ida B. Wells Speaks Out Against Lynching", in Susan Ware, ed. Modern American Women: a Documentary History
  8. «Guide to the Ida B. Wells Papers 1884–1976»։ University of Chicago Library։ Վերցված է March 21, 2015 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]