Jump to content

Իգոր Գիրկին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իգոր Գիրկին
ռուս.՝ Игорь Иванович Стрелков
Դիմանկար
Ծնվել էդեկտեմբերի 17, 1970(1970-12-17)[1] (55 տարեկան)
ԾննդավայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
Քաղաքացիություն Ռուսաստան
Կրոնուղղափառություն և Eastern Orthodox fundamentalism?
ԿրթությունՄոսկվայի պատմա-արխիվային ինստիտուտ
Մասնագիտությունռազմական գործիչ, քաղաքական գործիչ, saboteur, intelligence agent, սպա, ռազմական պատմաբան, պատմաբան, գնդապետ և զինվոր
Զբաղեցրած պաշտոններMinister of Defence of the Donetsk People's Republic?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Անդամություն25 January Committee? և Angry Patriots Club?
Ստորագրություն
Изображение автографа
 Igor Girkin Վիքիպահեստում

Իգոր Վսևոլոդովիչ Գիրկին (ռուս.՝ Игорь Всеволодович Ги́ркин, դեկտեմբերի 17, 1970(1970-12-17)[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), հայտնի է նաև որպես Իգոր Իվանովիչ Ստրելկով[5], ռուս զինվորական և քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, ռազմական փորձագետ, ռազմական բլոգեր, Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության քննադատ։ 1996 թվականից մինչև 2013 թվականը աշխատել է Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայությունում։ Նա Մալայզիական «Boeing 777» ոչնչացման և դրանում գտնվող 298 մարդու մահվան մեղավորներից մեկն է, ինչի համար Նիդերլանդներում հեռակա կարգով դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման։

Ստրելկովը լայն ճանաչում է ձեռք բերել որպես Ուկրաինայի արևելքում զինված հակամարտության մասնակից[6], Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության ռազմական և քաղաքական գործիչ[7]։ Մի քանի ամսվա ընթացքում ղեկավարել է Սլովյանսկ քաղաքի մարտական գործողությունները, իսկ հետագայում գլխավորել է զինված կազմավորումները Դոնեցկում։ 2014 թվականի մայիսի 12-ից մինչև օգոստոսի 14-ը եղել է Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության զինված ուժերի հրամանատար[8][9], մայիսի 16-ից մինչև օգոստոսի 14-ը՝ Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության պաշտպանության նախարար[10], հուլիսի 6-ից իրեն հայտարարել է Դոնեցկի ռազմական կոմենդանտ[11]։ Իր սեփական գնահատականով, իր գործողությունները վճռորոշ դեր են խաղացել Դոնբասի զինված հակամարտության գործում։ Պաշտպանության նախարարի պաշտոնից հեռանալուց հետո լքել է Դոնբասի տարածքը։ Զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ՝ հաճախ հանդես գալով քննադատական մեկնաբանություններով Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության ղեկավարության, ինչպես նաև Ուկրաինայի նկատմամբ Ռուսաստանի քաղաքականության վերաբերյալ[12][13]։

Ուկրաինայի իշխանությունները և մի շարք իրավապաշտպան կազմակերպություններ Ստրելկովին մեղադրում են ռազմական հանցագործություններ կատարելու մեջ[14][15]։ 2022 թվականի նոյեմբերի 17-ին Հաագայի շրջանային դատարանը Իգոր Գիրկինին մեղավոր է ճանաչել Boeing 777 ինքնաթիռի կործանման մեջ և դատապարտել նրան ցմահ ազատազրկման[16]։

2014 թվականից «Նովոռոսիա» հասարակական շարժման ղեկավարն է։ Ռազմական թոշակառու է։ Հարում է ազգայնական, միապետական հայացքներին և Սպիտակ շարժուման գաղափարախոսությանը[7][17]։

2024 թվականի հունվարի 25-ին Ռուսաստանում դատապարտվել է 4 տարվա ազատազրկման՝ երկու հաղորդագրության համար, որոնք դատարանը ճանաչել է որպես ծայրահեղական։ Իրական պատճառը, ըստ լրատվամիջոցների ենթադրության, Գիրկինի կողմից ռազմական ղեկավարության և, մասնավորապես, ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի քննադատությունն էր[18]։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իգոր Վսևոլոդովիչ Գիրկինը ծնվել է 1970 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Մոսկվայում՝ Վսևոլոդ Իգնատևիչ Գիրկինի և Ալլա Իվանովնա Գիրկինայի (օրիորդական ազգանունը՝ Ռունովա) ընտանիքում։ Իգոր Գիրկինի երկու պապերն էլ մասնակցել են Հայրենական մեծ պատերազմին[19][20]։ Սովորել է Մոսկվայի թիվ 249 միջնակարգ դպրոցում։ Մանկուց հետաքրքրված է եղել պատմությամբ[21]։

Հետաքրքրություն պատմական վերակառուցաման հանդեպ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1989 թվականի սեպտեմբերից սկսել է հետաքրքրվել պատմական վերակառուցմամբ և Սպիտակ շարժման պատմությամբ։ Մինչ այդ զբաղվում էր հնագիտությամբ[22]։

1996 թվականի մայիսին նա՝ որպես կրտսեր սպա, ընդգրկվել է Դրոզդովյան միավորման կազմում[17]։

Իգոր Գիրկինը հայտնի է Մոսկվայի ռազմապատմական վերակառուցողների շրջանում։ Նա ղեկավարում էր «Հրետանային հրամանատարական ջոկատ» ակումբը (յոթ հոգուց բաղկացած վերակառուցողների խումբ)[17], որը ձևավորվել էր «Մոսկովյան դրագունյան գունդ»[17] ռազմապատմական ակումբի հիման վրա և մասնակցում էր ռազմապատմական ու ռազմահայրենասիրական փառատոնների։ Նա մասնակցել է այնպիսի վերակառուցումների, ինչպիսիք են՝ «1916 թվականի պատերազմը» (2009), «Քաղաքացիական պատերազմի հիշատակին» փառատոնը (2010), «Քաղաքացիական պատերազմը Հարավային Ռուսաստանում» և «Ռուսական գվարդիայի քաջությունը և մահը»[23][24]։ Նա նաև մասնակցել է Ուկրաինայում կազմակերպված վերակառուցմանը[25]։ Եղել է «Մարկովցի» ռազմապատմական ակումբի անդամ[26]։

Մասնակցություն Պրիդնեստրյանսկոեի և Բոսնիայի պատերազմներին

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Իգոր Գիրկինը պատմական վերակառուցման ժամանակ, 2013 թվական

1992 թվականի հունիսի 15-ին Իգոր Գիրկինն ավարտել է Մոսկվայի պետական պատմաարխիվային ինստիտուտը[27], սակայն պատմաբանի մասնագիտության փոխարեն նախընտրել է զինվորականի կարերիան։ Իր ընկերոջ՝ Անդրեյ Ցիգանովի հետ[28], նախապես անօրինական կերպով գնելով 1891 թվականի երկու հրացան, հունիսի 16-ի երեկոյան Մոսկվայից գնացքով մեկնել է կռվելու Պրիդնեստրյանսկոեում։ Հունիսի 18-ի առավոտյան նա ժամանել է Տիրասպոլի երկաթուղային կայարան[21]։

Կազակ-սևծովյանների շարքերում ծառայելիս Գիրկինը բազմիցս գնացել է հետախուզության։ Նրա նախաձեռնությամբ մարտիկները ստեղծել են իրենց առաջին «տանկը»՝ բուլդոզերին երեսպատելով պողպատե թիթեղներով։ Այդ բուլդոզերը կարողացել է շրջել մոլդովական զրահափոխադրիչը, որից հետո անձնակազմը փախել է, իսկ կազակ-սևծովյանների տրամադրության տակ է հայտնվել իրենց սեփական ԲՏՌ-70-ը։ Նա մասնակցել է նաև դիվերսանտների խմբի ձերբակալմանը, որոնք ռումինացի հրահանգչի գլխավորությամբ փորձում էին պայթեցնել Դուբոսսարի հիդրոէլեկտրակայանի պատնեշը[29]։

1992 թվականի նոյեմբերից մինչև 1993 թվականի մարտը նա կռվել է Բոսնիայում՝ Ռուսական կամավորական ջոկատի կազմում, և Սերբական Հանրապետության զինված ուժերում։ Այնտեղ նա սերբերից ստացել է «Արքայական սպա» մականունը՝ իր միապետական հայացքների և վարքի համար, որը բնորոշ էր Ռուսական կայսրության սպաներին։ Նա կռվել է Վիշեգրադ և Պրիբոյ քաղաքների մոտ։ 1990-ականների վերջին Գիրկինը հրապարակել է ինքնակենսագրական՝ «Բոսնիական օրագիրը»[21]։

Ծառայություն Ռուսաստանի զինված ուժերում և Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայությունում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1993 թվականից մինչև 1994 թվականը պարտադիր զինվորական ծառայության է անցել Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերում[30]։

Պարտադիր զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո՝ 1994 թվականին, պայմանագրային հիմունքներով շարունակել է ծառայել սկզբում՝ մոտոհրաձգային բրիգադի կազմում, այնուհետև՝ ականանետային դիվիզիոնի կառավարման դասակի հետախույզ-հեռաչափորդ[31]։

1995 թվականի մարտից մինչև հոկտեմբեր ծառայել է 166-րդ առանձին գվարդիական Վիտեբսկ-Նովգորոդյան կրկնակի Կարմիր դրոշի մոտոհրաձգային բրիգադում[21][30]՝ մասնակցելով Առաջին չեչենական պատերազմին[31]։ Այնուհետև մինչև 1998 թվականը ծառայել է Ռուսաստանի այլ շրջաններում[21][30]։ 1998 թվականից մինչև 2005 թվականը ծառայել է Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայության Հատուկ նշանակության զորքերում, 1998 թվականից՝ Դաղստանում, իսկ 1999 թվականից՝ Չեչնիայում[21][30]։ Մասնակցել է մարտական գործողություններին Դաղստանում, այնուհետև՝ Երկրորդ չեչենական պատերազմում։

1999 թվականի օգոստոսին «Զավտրա» թերթի հատուկ թղթակիցներ Ալեքսանդր Բորոդայը և Գիրկինը Դաղստանի Կադարի գոտուց ռեպորտաժ են պատրաստել այն մասին, թե ինչպես են Ռուսաստանի Դաշնության ներքին գործերի նախարարության հատուկ ջոկատները «մաքրում» վահաբականներով բնակեցված մի քանի գյուղեր[32]։

Ռուս իրավապաշտպան, «Մեմորիալ» իրավապաշտպան կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ալեքսանդր Չերկասովի խոսքերով՝ 2001 թվականին Իգոր Գիրկինը ծառայել է Օդադեսանտային զորքերի 45-րդ առանձին հետախուզական գնդում (այժմ՝ 45-րդ առանձին գվարդիական հատուկ նշանակության բրիգադ) Չեչնիայի Վեդենսկի շրջանի Խատտունի գյուղի շրջակայքում[33]։

2013 թվականին նա պաշտոնաթող է եղել Ռուսաստանի անվտանգության դաշնային ծառայությունից՝ գնդապետի կոչումով[34][35]։

Գործունեություն թոշակի անցնելուց հետո

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թոշակի անցնելուց հետո Գիրկինը մի քանի ամիս զբաղեցրել է «Մարշալ-Կապիտալ» ներդրումային հիմնադրամի անվտանգության ծառայության ղեկավարի պաշտոնը, որը սերտորեն համագործակցում էր «Զավտրա» թերթի և Աբխազիայի «ANNA-News» ինտերնետ-գործակալության հետ։ Հիմնադրամը պատկանում էր ռուս գործարար Կոնստանտին Մալոֆեևին։ Երկար ժամանակ այս ներդրումային հիմնադրամի ներկայացուցիչն էր Իգոր Գիրկինի ընկեր Ալեքսանդր Բորոդայը, ով հետագայում դարձավ Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության վարչապետ[36]։

2014 թվականի հունվարի վերջին, ըստ Ստրելկովի հայտարարությունների, նա, որպես Կոնստանտին Մալոֆեևի անվտանգության ծառայության ղեկավար, ապահովում էր Հունաստանից Կիև բերված Աթոսի սրբությունների՝ մոգերի երկրպագության անվտանգությունը։ Ասում էր, որ ինքը պատասխանատու էր այդ ողջ գործընթացի անվտանգության համար։ Միևնույն ժամանակ նա այցելել է նաև Եվրամայդան ՝ ճանաչողական նպատակներով[13][37][38]։

Ղրիմի գրավումը Ռուսաստանի կողմից

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի փետրվարին՝ Եվրամայդանի ժամանակ, Մալոֆեևը երկու անգամ Գիրկինին ուղարկել է Կիև։ Երկրորդ այցից հետո Գիրկինը մեկնել է Ղրիմ։ 2014 թվականին Ղրիմի բռնակցման ընթացքում նա ղեկավարել է Սերգեյ Ակսյոնովի կազմակերպած Ղրիմի ինքնապաշտպանական ջոկատը[37]։ Ստրելկովի խոսքերով, որոնք հայտնի են «Զավտրա» թերթի խմբագիր Ալեքսանդր Պրոխանովին տրված հարցազրույցից, նա հանդես է եկել որպես Ս.Վ. Ակսյոնովի խորհրդական։ Ջոկատը, որը նաև ներառում էր Ռուսաստանից կամավորների, շրջափակել և ռուս զինծառայողների հետ միասին առանց տարբերանշանների գրավել է Ուկրաինայի զինված ուժերի օբյեկտներ և զորամասեր։ Ջոկատը զինվել է ուկրաինական ռազմական պահեստներից գրավված զենքով։ 2014 թվականի մարտի 18-ին Իգոր Ստրելկովը ղեկավարել է Սիմֆերոպոլում գտնվող 13-րդ ֆոտոգրամմետրական կենտրոնի գրոհը։ Գրոհի ընթացքում զոհվել են Ուկրաինայի զինված ուժերի ենթասպա Ս.Վ. Կոկուրինը և Վոլգոգրադից կամավոր Ռ.Վ. Կազակովը[37][39][40]։

Դոնբասի մարտական գործողություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դոնբասի մարտական գործողությունների ժամանակ քաղաքագետներ Դոմինիկ Էյրելը և Ջեսի Դրիսկոլը, հիմնվելով 2015 թվականի հրապարակումների վրա, եզրակացնում են, որ Ղրիմի գրավումից հետո Սերգեյ Ակսյոնովը Գիրկինին առաջարկել է շարունակել իր գործունեությունը Ուկրաինայի արևելքում[37]։

Մասնակցություն Սլավյանսկուի մարտական գործողություններին

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապրիլի 11-ի լույս 12-ի գիշերը Ստրելկովը և նրա 52 մարտիկները հատել են Ուկրաինայի պետական սահմանը՝ Դոնեցկի մարզի շրջանում[41][42]։ Ապրիլի 12-ին Ստրելկովի խումբը, որը ներկայացել է որպես Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության[43] կողմնակից, գրավել է Սլավյանսկ քաղաքի վարչական շենքերը (ոստիկանություն, քաղաքային խորհուրդ), զենք է զավթել, տեղակայվել է քաղաքում՝ ստեղծելով անցակետեր, և հայտարարել է քաղաքի անցումը Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության իշխանությանը[44][45]։

Ապրիլի 14-ին համացանցում հայտնվել են ռադիոէլեկտրոնային հետախուզության ձայնագրություններ[46], որոնք Ուկրաինայի հարավ-արևելքում գործող անջատողականների խոսակցություններ էին, որոնցում «Ստրելոկ» կեղծանունով անձը պատմում է Սլավյանսկի շրջանում Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության աշխատակիցների հաջող ոչնչացման մասին։ Ստրելոկը եղել է անջատողականների ղեկավարներից մեկը՝ Իգոր Ստրելկովը[47], իսկ նրա զրուցակիցը՝ ռուս գործարար Կոնստանտին Մալոֆեևը[44]։

Ապրիլի 16-ին Սլավյանսկի շրջանում անջատողականների կողմից շրջափակվել են Ուկրաինայի զինված ուժերի 25-րդ Դնեպրոպետրովսկի օդադեսանտային բրիգադի ստորաբաժանումները։ Ըստ Ուկրաինայի անվտանգության ծառայության մամուլի կենտրոնի տեղեկությունների՝ Դնեպրոպետրովսկի դեսանտայիններից զենքի և վեց միավոր մարտական տեխնիկայի (ԲՏՌ-Դ և ԲՄԴ) առգրավումը կատարվել է Ստրելկովի ղեկավարությամբ։ Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը նաև պնդում է, որ Ստրելկովը մասնակցել է օդադեսանտային բրիգադի զինծառայողների հավաքագրմանը, ինչի արդյունքում նրանց մի մասը անցել է անջատողականների կողմը։

2014 թվականի ապրիլի 26-ին Ստրելկովը առաջին անգամ հարցազրույց է տվել «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» օրաթերթի թղթակիցներին, որում նկարագրել է իր ենթակայության տակ գտնվողների մասնակցությամբ վերջին իրադարձությունները, նրանց կազմը, մոտիվացիան, ինչպես նաև ներկայացրել է իր վերահսկողության տակ գտնվող ուժերի մոտակա նպատակներն ու խնդիրները[48][49]։

Իգոր Ստրելկովը Սլավյանսկում, 2014 թվականի ամառ

Լրատվամիջոցների տվյալներով՝ ապրիլի 26-ին Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության ժամանակավոր ղեկավարությունը Ստրելկովին է հանձնել անցակետերի ղեկավարությունը։ Ինքը՝ Ստրելկովը, անվանվել է Դոնբասի աշխարհազորի ղեկավար[6]։

Ապրիլի 29-ին Ստրելկովի նկատմամբ կիրառվել են պատժամիջոցներ, օրինակ՝ Եվրոպական միությունում մուտքի արգելք և ակտիվների սառեցում[50]։ Հունիսի 20-ին նա ներառվել է ԱՄՆ-ի նույն ցուցակում[51]։

Մայիսին Ստրելկովը գլխավորել է անջատողականներին, ովքեր պաշտպանում էին Սլավյանսկը։

Մահապատիժներ Սլավյանսկում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2020 թվականի մայիսին Ստրելկովը ուկրաինացի լրագրող Դմիտրի Գորդոնին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ անձամբ է հրամայել գնդակահարել Յուրի Պոպրավկոյին և Յուրի Դյակովսկուն, որոնք, ըստ Ստրելկովի, Աջ սեկտորի անդամներ էին և Սլավյանսկ էին եկել հինգ հոգուց բաղկացած դիվերսիոն խմբի կազմում։ Նրանց դիերը հայտնաբերվել են 2014 թվականի ապրիլին՝ Կազյոնի Տորեց գետում՝ Սլավյանսկի մոտ։

Ուկրաինայի ուժային կառույցները Վյաչեսլավ Պոնոմարյովի ղեկավարած խմբին, այդ թվում՝ Գիրկինին և Բեզլերին, մեղադրում են Գոռլովկայի պատգամավոր Ռիբակի և ուսանող Պոպրավկոյի սպանության մեջ[52][53][54]։ Ստրելկովը խոստովանել է, որ պատասխանատվություն է կրում Գոռլովկայի քաղաքային խորհրդի պատգամավոր Վլադիմիր Ռիբակի սպանության համար, ով փորձում էր Գոռլովկայի քաղաքապետարանի շենքի վրա հետ դնել Ուկրաինայի դրոշը[55][56]։

Ստրելկովին մեղադրում են ռազմական տրիբունալներ ստեղծելու մեջ, որոնք Սլավյանսկում մահապատիժներ էին իրականացնում առնվազն ինը օգնականների մասնակցությամբ։ Ազատություն ռադիոկայանի հետաքննությունը պարզել է Գիրկինի ռազմական տրիբունալներում ծառայող ինը մարդկանցից յոթի ինքնությունն ու տվյալները։ Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը պաշտոնապես մեղադրել է Գիրկինին ռազմական հանցագործությունների համար՝ ենթադրաբար 2014 թվականի ապրիլին Ռիբակի, Պոպրավկոյի և Դյակովսկու սպանության համար[57]։

Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության զինված ուժերի հրամանատար

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության ինքնորոշման մասին 2014 թվականի մայիսի 11-ին կայացած հանրաքվեից մեկ օր անց հռչակվել է նրա պետական ինքնիշխանությունը[58]։ Նույն օրը Իգոր Ստրելկովը հայտարարել է, որ ստանձնել է Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետությա զինված ուժերի հրամանատարի պաշտոնը։ Ստրելկովի կողմից հրապարակված հրամանում կոչ էր արվում Ռուսաստանի Դաշնությանը ձեռնարկել իրավիճակին համարժեք միջոցներ Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության բնակչությանը պաշտպանելու համար՝ ներառյալ արևելյան սահմանից խաղաղապահ զորքերի միջամտությունը։ Այնտեղ նաև հայտարարվում էր, որ ահաբեկչության դեմ գործողության ռեժիմի շրջանակներում ուկրաինական նեոնացիստական խմբավորումների («Ազգային գվարդիա», «Աջ սեկտոր», «Լյաշկոյի գումարտակ», «Դոնբասի գումարտակ» և այլն) բոլոր զինյալները ենթակա են ձերբակալման, զինաթափման, իսկ զինված դիմադրության դեպքում՝ ոչնչացվում են տեղում[8]։

Մայիսի 15-ին Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության Գերագույն խորհուրդը Իգոր Ստրելկովին նշանակել է Անվտանգության խորհրդի ղեկավար և պաշտպանության նախարար[59]։ Մայիսի 17-ին Իգոր Ստրելկովը տեսաուղերձ է ձայնագրել, որում դժգոհություն է հայտնել տեղի բնակչության պասիվությանը[60][61]։

2014 թվականի մայիսին Դոնեցկի մարզի տարածքում առանձնանում էին երեք խոշոր անջատողական ստորաբաժանումներ՝ «Օպլոտ» և նորաստեղծ «Վոստոկ» գումարտակը Դոնեցկում, և «Ռուսական ուղղափառ բանակը»՝ Սլավյանսկում[62]։ Միայն վերջին խումբն էր սերտորեն կապված Ստրելկովի հետ[63][64][65]։

Մի շարք աղբյուրների համաձայն՝ Ստրելկովը իր ստորաբաժանումներում պայքարում էր դիակապտություն դեմ[7]։ Այսպես, մայիսի 26-ին հրապարակվել է նրա հրամանը, որում նշվում էր, որ Սլավյանսկում աշխարհազորի երկու հրամանատարներ գնդակահարվել են թալանի, զինված կողոպուտի, առևանգման, մարտական դիրքերը թողնելու և կատարված հանցագործությունները թաքցնելու համար՝ հիմնվելով ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության՝ 1941 թվականի հունիսի 22-ի «Ռազմական դրության մասին» հրամանագրի վրա։ Փաստաթղթում նշված էր. «Աշխարհազորի հրամանատարությունը թույլ չի տա իր թիկունքը վերածել քրեական անօրինականության դաշտի։ Կատարված հանցագործությունների համար պատիժն անխուսափելի կլինի՝ անկախ հանցագործի կարգավիճակից և արժանիքներից»[66][67]։

Ստրելկովը փորձում էր բանակ ստեղծել՝ հիմնվելով Ռուսական կայսերական բանակի ավանդույթների և քրիստոնեական արժեքների վրա։ Այլ միջոցների հետ մեկտեղ, նա հրաման էր արձակել, որով արգելվում էր հայհոյախոսությունները զինվորների շրջանում[7]։ Հրամանում մասնավորապես ասվում էր.

Մենք մեզ անվանում ենք ուղղափառ բանակ և հպարտանում ենք նրանով, որ ծառայում ենք ոչ թե ոսկե հորթին, այլ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսին։ Հայհոյախոսությունը սրբապղծություն է, որը միշտ համարվել է ծանր մեղք։ Անհնար է, որ ռուս մարտիկը օգտագործի թշնամու լեզուն։ Դա նվաստացնում է մեզ և բանակին տանում պարտության։

Ստրելկովի օգնականները այն մարդիկ էին, ովքեր կիսում էին նրա պահպանողական հայացքները և Սպիտակ շարժման գաղափարախոսությունը։ Նրանք են Ի. Բ. Իվանովը՝ Ռուսական համազինվորական միության ղեկավարը, և Ի. Մ. Դրուզը՝ «Ժողովրդական խորհրդի»ուկրաինական բաժանմունքի ղեկավարը[7]։

Հեռացումը Սլավյանսկից և Դոնեցք վերատեղակայումը

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սլավյանսկի պաշտպանության ընթացքում Ռուսաստանի Դաշնության ղեկավարությունը չէր շտապում ռազմական օգնություն ցուցաբերել Ստրելկովի ջոկատին։ Կանադացի պրոֆեսոր Փոլ Ռոբինսոնը (անգլ.՝ Paul Robinson) 2014 թվականի օգոստոսին գրում էր, որ Ռուսաստանի ղեկավարության առանձին անձինք ակտիվորեն դիմադրում էին անջատողականներին և նույնիսկ խորհուրդ էին տալիս Ստրելկովին «փակել խանութը»[7]։

2014 թվականի հուլիսի 5-ի գիշերը անջատողականների ուժերը զրահատեխնիկայի շարասյունով և քաղաքացիական փախստականների ուղեկցությամբ դուրս են եկել ուկրաինական ուժերի կողմից շրջապատված Սլավյանսկից և տեղափոխվել են հարակից Կրամատորսկ, որտեղից էլ գրեթե անմիջապես շարժվել են դեպի Գոռլովկա և Դոնեցկ[68][69]։ Վերատեղակայումը ղեկավարող Ստրելկովը կիրառել է շեղող մանևր (կեղծ շարժում դեպի Իզյումի ուղղությամբ), ինչը թույլ է տվել անջատողականներին նահանջել համեմատաբար փոքր կորուստներով և դուրս բերել մոտ 80 միավոր ծանր տեխնիկա։ Արդյունքում Ուկրաինայի զինված ուժերը կարողացել են հուլիսի 5-6-ին գրավել Սլավյանսկը, Կրամատորսկը, Դրուժկովկան և Կոնստանտինովկան[70]։ Ստրելկովի խոսքով՝ Սլավյանսկը լքել են անջատողականների տեխնիկայի, սպառազինության և անձնակազմի 80-90%-ը, նրանց ընտանիքները, ինչպես նաև նրանց օգնող անձինք։ Նա ներողություն է խնդրել Սլավյանսկի բնակիչներից այն բանի համար, որ անջատողականները չեն կարողացել պաշտպանել քաղաքը[71][72]։

Փոլ Ռոբինսոնն իր հոդվածում գրում է իրեն հայտնի, բայց վստահելի աղբյուրներով չհաստատված ենթադրություն այն մասին, որ Սլավյանսկը լքվել է ոչ միայն ամբողջական շրջապատման պատճառով, այլ նաև այն բանի համար, որ Ռուսաստանի ղեկավարությունը գործարք է կնքել ուկրաինացի մեծահարուստ Ռինատ Ախմետովի հետ Դոնեցկը հանձնելու մասին, ինչի դիմաց Ախմետովը պետք է աջակցեր Ուկրաինայի կազմում ինքնավար Նովոռոսիայի ստեղծմանը, սակայն Ստրելկովի ջոկատների ժամանումը Դոնեցկ խանգարել է այդ ծրագրերին[7]։

Հուլիսի 16-ին Ստրելկովը, ով իրեն հայտարարել էր Դոնեցկի ռազմական կոմենդանտ, քաղաքը պաշարմանը նախապատրաստելու նպատակով ռազմական դրություն է մտցրել[73]։

Ստրելկովը այն երեք մարդկանցից մեկն է, որոնց Հաագայի Շրջանային դատարանը մեղավոր է ճանաչել 2014 թվականի հուլիսի 17-ին Ուկրաինայի արևելքում մարտերի ժամանակ Մալայզիական ավիաուղիների Boeing 777-ի վթարի համար, որի հետևանքով զոհվել են բոլոր 298 մարդիկ[57]։

Հրաժարական և վերադարձ Դոնբաս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Լեոնիդ Բերշիդսկու՝ Ստրելկովը չափազանց անզիջում և հակասական կերպար է Պուտինի համար, որն այլևս չէր կարող հանդուրժել նրա իշխանությունը Դոնբասում։ Նա Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության պաշտպանության նախարարի պաշտոնից հեռացվել է 2014 թվականի օգոստոսին, երբ Պուտինի օգնական Վլադիսլավ Սուրկովը դարձել է անջատողական ժողովրդական հանրապետությունների «հսկիչը»[74]։

2014 թվականի օգոստոսի 14-ին Ստրելկովը հրաժարական է տվել Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության պաշտպանության նախարարի պաշտոնից՝ «այլ աշխատանքի անցնելու կապակցությամբ»։ Նրա տեղը զբաղեցրել է Վլադիմիր Կոնոնովը[10]։ Օգոստոսի 15-ին Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության ղեկավար Ալեքսանդր Զախարչենկոն հայտնել է, որ Ստրելկովը մեկնում է մեկամսյա արձակուրդի, որից հետո նա Նովոռոսիայի տարածքում նոր առաջադրանքներ կունենա[75]։ Ինքը՝ Իգոր Ստրելկովը, իր հրաժարականի համար մեղադրում է Վլադիսլավ Սուրկովին։

Սեպտեմբերի 11-ին Ստրելկովը հարցազրույց է տվել, որում հայտարարել է, որ մտադիր չէ վերադառնալ Դոնբաս, ինչպես նաև կոչ է արել քաղաքական աջակցություն ցուցաբերել նախագահ Վլադիմիր Պուտինին և դիմակայել Ռուսաստանում հինգերորդ շարասյուն գործունեությանը[76][77]։

Նոյեմբերի 6-ին «Գովորիտ Մոսկվա» ռադիոկայանի եթերում Իգոր Ստրելկովը հայտարարել է, որ Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության և Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության գոյությունը իրենց ներկայիս տեսքով ձեռնտու է առաջին հերթին ԱՄՆ-ին[78][79]։

Դա այն խոցն է, որը քայքայում է Ռուսաստանն ու Ուկրաինան՝ շարունակելով իրար դեմ հանել ռուս և ուկրաինացի ժողովուրդներին, որպես ժամանակի միասնական ժողովրդի մի մաս։
- Իգոր Վսևոլոդովիչ Գիրկին

Նույն ժամանակ «Սվոբոդնայա պրեսսա» հրատարակությանը տված հարցազրույցում Ստրելկովն ասել է, որ հրաժարական է տվել, քանի որ իր գտնվելն աննպատակահարմար էր համարվել, իսկ հրաժարականին համաձայնությունը ստացվել էր շանտաժի և ուղղակի ճնշումների միջոցով, այն է՝ Ռուսաստանի տարածքից օգնության մատակարարումները դադարեցնելը[80]։

Նոյեմբերի 20-ին «Զավտրա» թերթին տված հարցազրույցում Իգոր Ստրելկովը հայտարարել է, որ առանց իր մասնակցության Դոնբասի անջատողականները չէին անցնի ակտիվ գործողությունների, և բողոքի շարժումները կճնշվեին[81][82]։

Պատերազմի ձգանը, այնուամենայնիվ, սեղմել եմ ես։ Եթե մեր ջոկատը չանցներ սահմանը, ի վերջո, ամեն ինչ կավարտվեր, ինչպես Խարկովում, այնպես էլ Օդեսայում։ Կլինեին մի քանի տասնյակ սպանվածներ, այրվածներ, ձերբակալվածներ։ Եվ դրանով ամեն ինչ կավարտվեր։
- Իգոր Վսևոլոդովիչ Գիրկին

Նոյեմբերի 20-ին հրապարակվել է Ալեքսանդր Բորոդայի հարցազրույցը, որում նա պնդում էր, որ Իգոր Ստրելկովը, իր հրաժարականից կարճ ժամանակ առաջ, պատրաստվում էր լքել Դոնեցկը և իրեն ենթարկվող ուժերը դուրս բերել Ռուսաստանի Դաշնություն, սակայն այդ հրամանը չեղարկվել էր Անտյուֆեևի կողմից[83]։ Ինքը՝ Ստրելկովը, հրամանի իսկությունը չի հաստատել, բայց խոստովանել էր, որ ուկրաինական ուժերի Շախտյորսկի մոտ ճնշման օրերին կորցրել էր հավատը, որ Ռուսաստանից օգնություն կգա, մտածել Դոնեցկը թողնելու մասին և հրաման էր տվել շտաբը տարհանելու նախապատրաստել, ինչպես նաև հրամայել էր պատրաստվել Գոռլովկա քաղաքի կայազորի տարհանմանը, որը պետք է ծածկեր Դոնեցկից նահանջը, սակայն Գոռլովկայի կոմենդանտը՝ Բոցման կեղծանունով, չէր ենթարկվել հրամանին։ Շախտյորսկում իրավիճակը ուսումնասիրելուց և մարդկանց հետ շփվելուց հետո Ստրելկովը որոշում է կայացրել չթողնել Դոնեցկը[84]։

Նովոռոսիա հասարակական շարժում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականից ի վեր Իգոր Գիրկինը ղեկավարում է «Նովոռոսիա» հասարակական շարժումը, որը մարդասիրական օգնություն է տրամադրում, ինչպես նաև Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության զինծառայողների համար զինամթերք և համազգեստ է մատակարարում։ Բացի այդ, շարժումը օգնություն է ցուցաբերում Դոնեցկի և Լուգանսկի ժողովրդական հանրապետությունների իշխանությունների գործողություններից տուժածներին[85]։ Նա ասել է.

Մարդկությունը քիչ փորձ ունի ժողովրդավարության, բայց մեծ փորձ՝ միապետության հարցում։ Ես ուղղափառ միապետության կողմնակից եմ։ Ցանկացած ավտորիտար կառավարման ձև արդյունավետ է Ռուսաստանի համար։ Այն համապատասխանում է մեր մշակույթին և տնտեսությանը[86]։

2015 թվականի հոկտեմբերի 28-ին լրատվամիջոցները հայտնել են, որ Իգոր Ստրելկովը չի բացառում իր կողմից ղեկավարվող քաղաքական կուսակցություն ստեղծելու հնարավորությունը։ «Կոմերսանտ» թերթի հոդվածի համաձայն՝ կառույցը պետք է լիներ ընդդիմադիր Վլադիմիր Պուտինի նկատմամբ և արձագանքեր միգրանտների հոսքին ու դրանից բխող նոր ֆաշիստական սպառնալիքին[87]։

2015 թվականի նոյեմբերի 14-15-ը Մոսկվայում տեղի ունեցած Հայրենիքի պաշտպանների համառուսաստանյան հակաահաբեկչական ֆորումի ժամանակ Ստրելկովը հայտարարել է, որ ներկայումս Ռուսաստանը կռվում է երկու ճակատով՝ Սիրիայում և Ուկրաինայում[88][89]։ Նա նաև չի բացառել Կենտրոնական Ասիայում իրավիճակի սրումը, որը կարող է ներքին անկարգություններ առաջացնել Ռուսաստանում[90]։

Իգոր Ստրելկովը Եկատերինբուրգում 2015 թվականի մարտի 14-ին
Բնական է, որ Ռուսաստանը այս կամ այն չափով կռվում է Դոնբասում և կշարունակի կռվել։ Ամբողջ աշխարհը գիտի այդ մասին։ Միայն ավելորդ լարվածություն չառաջացնելու համար են փորձում ժողովրդին բացատրել, որ պատերազմ չկա, և մենք չենք կռվում, այլ կռվում են ինչ-որ ժողովրդական հանրապետություններ, որոնք իբր նույնիսկ ինքնուրույն են։ Ժամանակն է, վերջապես, անկեղծորեն ասել, որ Ռուսաստանն այնտեղ պատերազմ է վարում, և որ մենք պետք է հաղթենք այդ պատերազմում։
- Իգոր Վսևոլոդովիչ Գիրկին[91]

Նա 2015 թվականին «Հունվարի 25-ի կոմիտեի» ստեղծման նախաձեռնողներից մեկն էր, որի կազմում ընդգրկված էին նաև «Ուրիշ Ռուսաստան»-ի ներկայացուցիչներ, ազգայնական գործիչներ և հայրենասեր բլոգերներ։ Ավելի ուշ այն վերակազմավորվել է «Համառուսական ազգային շարժման»։ Մինչև 2016 թվականի հոկտեմբեր ստեղծվել էր հռչակագիր, մշակվել էին կանոնադրությունը և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ հարցերը[85]։

2016 թվականի սեպտեմբերի 18-ի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ Ստրելկովը հանդես է եկել «Ռուսաստանի կոմունիստներ» կուսակցության համագումարում, սակայն ոչ մի կուսակցություն այդպես էլ նրան առաջադրվելու առաջարկ չի արել[85]։

2020 թվականի մայիսի 18-ին տեղի է ունեցել նրա հարցազրույցը Դմիտրի Գորդոնի հետ[92]։ Այս հարցազրույցը ուկրաինացի ազգայնականների մոտ բուռն արձագանք է առաջացրել։ Նրանք նույն երեկոյան վանդալիզմի ենթարկեցին Գորդոնի բնակարանի մուտքը՝ հարձակողական գրություններով։ Դրա հետևանքով Գորդոնը գիշերը արտակարգ տեսաուղերձ թողարկեց՝ հայտարարելով, որ հարցազրույցը կազմակերպվել էր Ուկրաինայի Անվտանգության ծառայության աջակցությամբ, և այդ հարցազրույցի կրիչը, ինչպես նաև Նատալյա Պոկլոնսկայաի հետ նախորդ հարցազրույցի նյութերը, որպես ռազմական հանցագործությունների ապացույց, ուղարկվել են Հաագայի դատարան[93]։ Հարցազրույցը լայն հասարակական արձագանք է գտել, չնայած այն բանին, որ Ստրելկովի անունի հիշատակումն արգելված է լրատվամիջոցներում[92][94][95], ինչպես նաև հանգեցրել է երկու մասնակիցների հետագա մի շարք հարցազրույցների պահանջին՝ շատ հաճախ սարկաստիկ ոճով[96][97][98][99][100][101][102][103]։ Ալեքսանդր Բորոդայը, ի պատասխան Ստրելկովի քննադատության, հակադարձ հարցազրույց է տվել՝ կտրուկ քննադատելով նրան և մեղադրելով, որ Ստրելկովը իր կնոջը և հաշմանդամ երեխաներին թողել է Ռոստովի մարզի մի գոմում, իսկ ինքը իր ապագա երիտասարդ կնոջ՝ Դոնեցկի գիշերային ակումբի նախկին պարուհու հետ բնակություն է հաստատել մոսկովյան բնակարաններից մեկում[104]։

2020 թվականի հունիսի 1-ին նրա Ինստագրամյան էջը արգելափակվել է։ Որպես պատճառ Ստրելկովը նշել է Սերգիի (Ռոմանով) պաշտպանությամբ արված իր մեկնաբանությունը, ով կտրուկ քննադատում էր COVID-19 համավարակի ժամանակ կարանտինային սահմանափակումները[105][106]։ 2022 թվականի մարտի 10-ին արգելափակվել է Իգոր Ստրելկովի ՅուԹյուբյան ալիքը, որն ուներ մոտ 160 հազար բաժանորդ։

Բարկացած հայրենասերների ակումբ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի ապրիլի 1-ին Իգոր Ստրելկովը հայտարարել է «Բարկացած հայրենասերների ակումբ» (ռուս.՝ Клуб рассерженных патриотов, КРП) ստեղծման մասին։ Ակումբի անդամներն են Պավել Գուբարևը, Վիկտոր Ալկսնիսը, Մաքսիմ Կալաշնիկովը և Եվգենի Միխայլովը։

Մասնակցություն 2022–2023 թվականների Ռուսաստանի ներխուժմանը Ուկրաինա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուկրաինայում պատերազմի ընթացքում Գիրկինը իր հրապարակումներում կոչ էր անում գոնե մասնակիորեն մոբիլիզացնել զինված ուժերը։ 2022 թվականի ապրիլին սոցիալական ցանցերում մոբիլիզացմանն ուղղված հաճախակի կոչերի պատճառով Իգոր Ստրելկովը դարձավ համացանցային մեմերի հերոս[107][108]։

Զեկույցներ ձերբակալման մասին

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2022 թվականի օգոստոսի 13-ին մի շարք տելեգրամյան էջերում հաղորդել են, որ Իգոր Ստրելկովը իբր ձերբակալվել է Ղրիմի Հանրապետության կողմից՝ մարտական գործողությունների գոտի մտնելու փորձ կատարելիու համար։ Հրապարակվել էր նաև Ստրելկովի առանց մորուքի լուսանկարն ու կեղծ անձնագիրը՝ «Սերգեյ Վիկտորովիչ Ռունով» անվամբ։ Ստրելկովի ձերբակալման մասին տեղեկացրել է նրա համախոհը՝ Ալեքսանդր Ժուչկովսկին։ Տելեգրամյան էջերում հրապարակված հայտարարությունում նա նշել է, որ Գիրկինը իրոք փորձել է մեկնել ռազմաճակատ, սակայն ձերբակալվել է Ղրիմում։ Ժուչկովսկու խոսքով Ստրելկովը որևէ քաղաքական նպատակ չէր հետապնդում, այլ պարզապես ցանկացել էր անձամբ մասնակցել մարտական գործողություններին։

Որոշ ժամանակ անց Գիրկինը հերքել է իր ձերբակալման մասին լուրերը՝ միաժամանակ նշելով, որ չի բացառում ապագայում ռազմաճակատում հայտնվելու հնարավորությունը։

Ոստիկանության բաժանմունքում չեմ եղել և չեմ էլ պատրաստվում լինել։ Ռազմաճակատում ես վաղ թե ուշ անպայման կլինեմ, բայց ոչ հիմա։ Այս պատերազմը, ինչպես նախապես զգուշացրել էի, լինելու է երկարատև և ծանր։
- Իգոր Վսևոլոդովիչ Գիրկին

Ուկրաինացի քաղաքական վերլուծաբան Ալեքսեյ Արեստովիչի տվյալներով՝ Ստրելկովին ձերբակալելուց կարճ ժամանակ անց ազատ են արձակել և թույլ տվել մեկնել Խերսոնի մարզ[109]։ Այս իրադարձությունից հետո Իգոր Ստրելկովը կրկին դարձել է համացանցային մեմերի հերոս[110][111]։

Պատերազմին մասնակցելու փորձ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2022 թվականի հոկտեմբերի 14-ին և 15-ին տեղեկություններ են հայտնվել այն մասին, որ Ստրելկովը ուղարկվել է մարտական գործողությունների գոտի՝ որպես շտաբի ղեկավար կամ գումարտակի հրամանատարի տեղակալ։ Հետագայում՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Ստրելկովը հաստատել է այս տեղեկությունը իր Տելեգրամյան էջում[112]։

2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Ուկրաինայի Գլխավոր հետախուզական վարչությունը 100 հազար դոլար պարգևատրում է հայտարարել Ստրելկովին գերեվարելու համար։ Այս մասին գրառումը հայտնվել է գերատեսչության պաշտոնական Տելեգրամյան էջում[113]։

2022 թվականի դեկտեմբերի 5-ին նա հայտնել է Մոսկվա վերադառնալու մասին, քանի որ պաշտոնապես գրանցված չէր գնդի անձնակազմում, թեև կրում էր զենք և զինամթերք, ինչպես նաև մեկնում էր ռազմաճակատ[114]։

Քրեական հետապնդում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուկրաինայի գլխավոր դատախազություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուկրաինական զանգվածային լրատվության միջոցների հաղորդմամբ՝ 2014 թվականի ապրիլի 15-ին Ուկրաինայի անվտանգության ծառայությունը քրեական գործ է հարուցել Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացի Իգոր Ստրելկովի նկատմամբ՝ դիտավորյալ սպանություն կազմակերպելու, Ուկրաինայի ինքնիշխանությանը, տարածքային ամբողջականությանը և անձեռնմխելիությանը վնաս հասցնելու, դիվերսիոն գործունեություն ծավալելու, ինչպես նաև պետության արևելյան շրջաններում զանգվածային անկարգություններ կազմակերպելու հիմքով[115]։

2014 թվականի մայիսի 21-ին Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը Իգոր Գիրկինի նկատմամբ հարուցել է քրեական գործ՝ ահաբեկչական խմբի կամ կազմակերպության ստեղծման (Ուկրաինայի քրեական օրենսգրքի 258-3 հոդված, մաս 1), զանգվածային անկարգությունների (294 հոդված, մաս 1) և ահաբեկչության (258 հոդված, մաս 1) կազմակերպման կասկածանքով[116][117]։

Ուկրաինայի գլխավոր դատախազությունը Ստրելկովին մեղադրում է այն բանում, որ նա 2014 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներին Ուկրաինայում ահաբեկչական գործողություններ իրականացնելու նպատակով ստեղծել է ահաբեկչական խումբ, ղեկավարել է դրա գործունեությունը, կազմակերպել է զանգվածային անկարգություններ Խարկովի, Լուգանսկի, Դոնեցկի մարզերում և Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Անկարգություններն ուղեկցվել են բռնություններով քաղաքացիների նկատմամբ, ջարդերով, հրկիզումներով, գույքի ոչնչացմամբ, շենքերի ու կառույցների զավթմամբ։ Բացի այդ, նա իրականացրել է ահաբեկչական գործողություն, որն ունեցել է մահացու ելքեր և այլ ծանր հետևանքներ[116][116]։

Boeing 777-ի ոչնչացում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իգոր Ստրելկովի դեմ խմբակային դատական հայց է ներկայացվել 25 զոհվածների հարազատների կողմից, ովքեր զոհվել էին 2014 թվականի հուլիսի 17-ին տեղի ունեցած Boeing 777 ինքնաթիռի կործանման հետևանքով[118]։ Հայցվորներից 10-ը Նիդերլանդների քաղաքացիներ էին։ Նրանք պնդել են, որ Ստրելկովը պատասխանատու է ինքնաթիռի ուղևորների և անձնակազմի մահվան համար[118]։

2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ԱՄՆ-ի Իլինոյս նահանգի Հյուսիսային շրջանի դատարանը բավարարել է հայցը՝ որոշելով, որ Իգոր Ստրելկովը պարտավոր է վճարել ընդհանուր 400 մլն դոլարի փոխհատուցում՝ յուրաքանչյուր հայցվորի՝ 20 մլն դոլարի չափով[118]։ Դատարանի վճիռը կայացվել է հեռակա կարգով[118]։

2019 թվականի հունիսի 19-ին Միացյալ քննչական խումբը (անգլ.՝ Joint Investigation Tea) կատարված միջազգային հետաքննության արդյունքում, Ստրելկովին պաշտոնապես ընդգրկել է օդանավի կործանման գործով կասկածյալների շարքում և հայտարարել է նրա նկատմամբ ձերբակալման միջազգային հրամանի առկայության մասին[119][120]։

2020 թվականի փետրվարի 3-ին Նիդերլանդների ազգային դատախազությունը Ստրելկովին պաշտոնապես մեղադրանք է ներկայացրել։ Ինքը՝ Ստրելկովը, չի ընդունել իր մեղքը և հայտարարել է, որ չի պատրաստվում ցուցմունք տալ այս գործով[121]։

2022 թվականի նոյեմբերի 17-ին Հաագայի շրջանային դատարանը Իգոր Գիրկինին ճանաչել է մեղավոր Boeing 777 ինքնաթիռի կործանման գործում և նրան դատապարտել է ցմահ ազատազրկման[16]։

Ձերբակալություն և դատավարություն Ռուսաստանում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի հուլիսի 21-ին, ժամը 11:30-ին, Իգոր Ստրելկովը ձերբակալվել է Ռուսաստանի իրավապահ մարմինների աշխատակիցների կողմից[122][123]։ Նրա մերձավորների փոխանցմամբ՝ նրա դեմ մեղադրանք է առաջադրվել Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսգրքի 280-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ էքստրեմիզմի կոչեր ինտերնետում[124]։

Փաստաբանի խոսքով՝ քրեական գործը կապված է Ստրելկովի կողմից տելեգրամյան ալիքում արված երկու հրապարակումների հետ. առաջինը՝ Ղրիմի հնարավոր հանձման մասին, երկրորդը՝ զինծառայողների չստացած վճարների վերաբերյալ։

BBC-ի ռուսական ծառայությունը ենթադրել է, որ Ստրելկովի ձերբակալության իրական պատճառը Ռուսաստանի իշխանությունների նկատմամբ նրա կոշտ քննադատությունն էր Ուկրաինա ներխուժման ժամանակ։ Ըստ լրատվամիջոցի՝ այդ ժամանակ Ստրելկովի նկատմամբ հանրային հետաքրքրությունը մեծացել էր, իսկ նրա տելեգրամյան ալիքի բաժանորդների թիվը ձերբակալության պահին հասել էր շուրջ 875 հազարի[125]։

Նախնական տեղեկություններով՝ Ստրելկովը պետք է մնար կալանքի տակ մինչև 2023 թվականի սեպտեմբերի 18-ը։ Սակայն սեպտեմբերի 12-ին Մոսկվայի Մեշչանսկի շրջանային դատարանը քննչական մարմնի միջնորդությամբ կալանքի ժամկետը երկարացրել է մինչև դեկտեմբերի 18-ը։ Ըստ Ռուսական լրատվական գործակալության (ռուս.՝ ТАСС) գործակալության՝ դեկտեմբերի 7-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը կալանքը կրկին երկարացրել է՝ այս անգամ կես տարով[126]։

2024 թվականի հունվարի 25-ին Մոսկվայի քաղաքային դատարանը Իգոր Ստրելկովին դատապարտել է 4 տարվա ազատազրկման՝ ընդհանուր ռեժիմի գաղութում՝ նախատեսված իրավապահ համակարգի նախկին աշխատակիցների համար։ Բացի այդ, նրան արգելվել է երեք տարի ժամկետով կառավարել կամ վարել ինտերնետային կայքեր[127]։

2024 թվականի մայիսի 29-ին Ընդհանուր իրավասության առաջին վերաքննիչ դատարանը թողել է նախորդ ատյանի դատավճիռը անփոփոխ[128]։

2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն դատարանը մերժել է պաշտպանական կողմի ներկայացրած բողոքը և ճանաչել դատավճիռը օրինական[129]։ 2025 թվականի հունվարի 22-ին Կիրովի մարզի Կիրովո-Չեպեցկի շրջանի դատարանը մերժել է Ստրելկովի՝ վաղաժամկետ ազատ արձակման վերաբերյալ միջնորդությունը[130]։

Պատժամիջոցներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի ապրիլի 29-ին Ստրելկովը ներառվել է Եվրամիության սահմանած պատժամիջոցների ենթարկված աձանց ցանկում, որտեղ նա նշված էր որպես Սլավյանսկում տեղի ունեցած միջադեպերին մասնակցած Ռուսաստանի Գլխավոր հետախուզական վարչության ակտիվ սպա[131][132][133]։ Իգոր Գիրկինը նաև ներառվել է ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ճապոնիայի[134], Ավստրալիայի[135], Շվեյցարիայի, Նոր Զելանդիայի[136], Լիխտենշտայնի և Նորվեգիայի[137] սահմանած նույն ցանկերում։

Պարգևներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսաստանի Դաշնության պարգևներ

  • Արիության շքանշան[138]
  • Սուվորովի մեդալ[5]
  • «Հակաահաբեկչական գործողությանը մասնակցության համար» մեդալ[5]
  • Սուրբ Բարսեղ Մեծի հիմնադրամի «Ղրիմի վերադարձի» մեդալ[139]
  • Էդուարդ Վոլոդինի անվան «Իմպերիալ մշակույթ» ազգային մրցանակ (2014 թվական)[140]

Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության պարգևներ

  • Դոնեցկի ժողովրդական հանրապետության հերոս[141] (2014 թվականի նոյեմբերի 4, «Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության կազմավորման, զարգացման և պաշտպանության գործում ունեցած մեծ ներդրման, ինչպես նաև դրանում ցուցաբերած քաջության և հերոսության համար»): Ինքը՝ Ստրելկովը, հերքել է, որ իրեն այս կոչումը շնորհել են[142]։
  • Սուրբ Նիկոլաս Հրաշագործի 2-րդ աստիճանի շքանշան[143] (2014 թվականի օգոստոսի 16-ին, ԴԺՀ պաշտպանության նախարար Վ.Պ. Կոնոնովի հրամանագրով՝ ի նշան ԴԺՀ զինված ուժերի ստեղծման և Սլավյանսկ ու Դոնեցկ քաղաքների պաշտպանության փայլուն կազմակերպման գործում ունեցած ծառայությունների[144][145]):

Գնահատականներ և կարծիքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես 2014 թվականին գրել է պատմաբան և քաղաքագետ, Օտտավայի համալսարանի պրոֆեսոր Փոլ Ռոբինսոնը, Ստրելկովի կերպարը դարձել էր կուլտային Ռուսաստանում, որտեղ շատերը նրան ընկալում էին որպես ռազմական հանճարի և խիզախ մարտիկի՝ կանխատեսելով նրան անկախ քաղաքական ապագա[7]։Ինքը՝ Ստրելկովը, Ուկրաինայից վերադառնալուց մոտ մեկ ամիս անց Մոսկվայում փակ հարցազրույցի ժամանակ հայտարարել էր, որ մտադրություն չունի մասնակցել ընտրություններին, սակայն նպատակ էլ չունի ռազմաճակատ վերադառնալու։ Նրա խոսքով՝ ինքը չի պատրաստվում դառնալ բողոքի շարժումների առաջնորդ և շարունակում է աջակցել նախագահ Պուտինին՝ չնայած առանձին տարաձայնություններին[146]։

Արևմուտքում Ստրելկովին հաճախ բնութագրում էին որպես ռուսական իշխանությունների և հատուկ ծառայությունների գործակալ։ Փոլ Ռոբինսոնի կարծիքով՝ այդ պնդումները եթե նույնիսկ համապատասխանում էին իրականությանը, հակասում էին այն հանգամանքին, որ Ստրելկովն ու իր շրջապատը գործում էին սեփական ծրագրով, որի բաղադրիչներից մեկը հակասովետական «հաշտություն չընդունող» գաղափարախոսությունն էր[7]։

Ռոյթերս լրատվական գործակալությունը գրել է. « Դոնեցկի մարզի բնակչության մեծ մասի համար Ստրելկովի բանակը պաշտպանություն է այն մարդկանցից, որոնց նրանք համարում են ուկրաինացի ազգայնականներ, ովքեր ուղարկվել են ռուսախոս բնակչությանը նվաճելու համար։ Մյուս կողմից, Ուկրաինայի համար նա կենդանի ապացույց է այն բանի, որ Ուկրաինայի արևելքում տեղի ունեցող ապստամբության հետևում կանգնած է Մոսկվան, որը փորձում է այնտեղ կրկնել Ղրիմի սցենարը»[131]։

«Լևադա-կենտրոնի» 2015 թվականի գարնանը անցկացված հարցման համաձայն՝ Իգոր Ստրելկովին ճանաչում էր ռուսաստանցիների 27 %-ը, որոնց վերաբերմունքը բաշխվել էր հետևյալ կերպ՝ 29 %՝ հիացմունք կամ համակրանք, 26 %՝ չեզոք կամ անտարբեր, 4 %՝ կասկածելի կամ սպասողական, 2 %՝ հակակրանք կամ զզվանք։ 26 %-ը նշել էր, որ «նրա մասին ոչինչ վատ ասել չի կարող», իսկ 3 %-ը՝ «ոչինչ լավ»[147]։

Ընտանիք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամուսնացած է Միրոսլավա Ռեգինսկայայի հետ[148]։ Իգոր Գիրկինի նախկին կինը Վերա Նիկիտինան է, որի հետ նրանք ունեն երկու երեխա[149][150]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 https://www.gov.uk/government/publications/the-uk-sanctions-list — P. 505.
  2. ↑ https://ria.ru/20140819/1020503868.html
  3. ↑ https://web.archive.org/web/20140819083502/http://ispomodnr.ru/info/str-ord.html
  4. ↑ https://regnum.ru/news/1837821
  5. 1 2 3 «„Я — Игорь Гиркин. Стрелковым я стал по документам прикрытия для работы. Я никогда не служил в ГРУ, я был сотрудником ФСБ. Сейчас в отставке“ — рассказывает о себе глава донецкой обороны.» — Виноградов Д. (2014 թ․ հունիսի 5). «Боевые заслуги: кто научил воевать Игоря Стрелкова». Свободная пресса. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 28-ին. Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 5-ին.
  6. 1 2 Командование силовым блоком в Донецке перешло к ополчению // Life News. — 2014, 26 апреля. Архивировано из первоисточника 26 ապրիլի 2014.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Robinson P. (2014 թ․ օգոստոսի 21). «Putin's Right Flank» (անգլերեն). The American Conservative. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
  8. 1 2 «Игорь Стрелков провозгласил себя командующим «армии ДНР»». Русская служба Би-би-си. 2014 թ․ մայիսի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 12-ին.
  9. ↑ Руководство Донецкой республики: Стрелков возглавил вооружённые силы ДНР // Взгляд.ру. — 2014, 12 мая 2014 года. Архивировано из первоисточника 21 սեպտեմբերի 2020.
  10. 1 2 В ДНР нашли замену министру обороны Стрелкову // Интерфакс. — 14.08.2014. Архивировано из первоисточника 15 օգոստոսի 2014.
  11. ↑ «Командующий армией» самопровозглашённой Донецкой Народной Республики Игорь Стрелков объявил себя «военным комендантом» Донецка Արխիվացված 2020-09-27 Wayback Machine // Эхо Москвы, 06.07.2014.
  12. ↑ ««На войне демократия не действует». Бывший министр обороны ДНР Игорь Стрелков — об отмене выборов в самопровозглашенных республиках // Коммерсантъ-FM, 20.08.2018». 2018 թ․ օգոստոսի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ մարտի 26-ին. Վերցված է 2019 թ․ մարտի 26-ին.
  13. 1 2 Андрей Камакин Игорь Стрелков: «Рано или поздно эта война перейдет в горячую стадию» // Московский комсомолец. — 2019. — № 178. — С. 12—13. Архивировано из первоисточника 16 օգոստոսի 2019.
  14. ↑ «Russian Donbas militant leader Girkin admits to using civilians as human shields & other war crimes». Kharkiv Human Rights Protection Group. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 2-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 2-ին.
  15. ↑ «Ukraine charges Russian militant Girkin with war crimes - KyivPost - Ukraine's Global Voice». KyivPost. 2020 թ․ հունիսի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 29-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 16-ին.
  16. 1 2 «Дело МН17: двое россиян и украинец заочно приговорены к пожизненному заключению, один оправдан». 2022 թ․ նոյեմբերի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 18-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
  17. 1 2 3 4 Семёнова Е. Стрелков и стрелковцы Արխիվացված 2016-08-18 Wayback Machine // «Русский дом», 23.06.2014.
  18. ↑ «10 лет назад российский «Бук» сбил «Боинг» MH17. Чего мы до сих пор не знаем об этой трагедии?». BBC News Русская служба (ռուսերեն). 2024 թ․ հուլիսի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2024 թ․ հուլիսի 17-ին.
  19. ↑ Владимир Марченко, Валерий Береснев (2017 թ․ հունվարի 17). «Игорь Стрелков: «Новый 1991 год для России в той или иной форме уже неизбежен»». «Бизнес Online». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
  20. ↑ «Игорь Стрелков». «Свободная пресса». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
  21. 1 2 3 4 5 6 Ирина Боброва (2014 թ․ մայիսի 28). «Игорь Стрелков: как книжный мальчик стал командующим ополчением Донбасса». Московский комсомолец. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 30-ին.
  22. ↑ «Игорь Стрелков о реконструкторах». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 13-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 13-ին.
  23. ↑ Кто такой лидер самообороны в Славянске: Полковник из России и любитель военной реконструкции (фото) Արխիվացված 2014-04-29 Wayback Machine // Подробности, 28.04.2014
  24. ↑ Богдана Евсеева (2014 թ․ ապրիլի 28). «Полковник из Славянска Гиркин воевал против Наполеона и за белогвардейцев». ВЕСТИ. Вести.ua. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 29-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 29-ին.
  25. ↑ «Стрелок Гиркин поссорил киевских реконструкторов. Российский главарь боевиков на востоке мечтает добраться до старого оружия в Солидаре | Киев | Вести». 2014 թ․ մայիսի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 9-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
  26. ↑ «Неуловимый москвич с тремя именами встал во главе сепаратистов на Украине». Reuters. 2014 թ․ մայիսի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 18-ին.
  27. ↑ Пономарёв А. Мыловары, эмэмэмщики, певцы. Кто возглавил ополченцев юго-востока Украины? Արխիվացված 2016-10-26 Wayback Machine // Slon.ru, 14.05.2014
  28. ↑ В бой за Донбасс идёт господин реконструктор Արխիվացված 2014-05-30 Wayback Machine // Комсомольская правда, 29.04.2014
  29. ↑ Алексей Архипов. Рождённый войной. Герой и лидер Сопротивления Донбасса — устами друга(ռուս.) // Аргументы и факты : газета. — 2014. — № 23 (1752) за 4 июня. — С. 8. Архивировано из первоисточника 22 հունիսի 2017. (Ստուգված է 27 հոկտեմբերի 2015)
  30. 1 2 3 4 Александр Гришин (2014 թ․ ապրիլի 29). «В бой за Донбасс идёт господин реконструктор!». Комсомольская правда. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 4-ին.
  31. 1 2 Командующий Сопротивлением Донецкой Народной Республики Игорь Стрелков Արխիվացված 2014-06-12 Wayback Machine // Московский комсомолец, 12.07.2014.
  32. ↑ «Кадарская зона». Газета «Завтра», номер 34 за 1999 год. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 18-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 18-ին.
  33. ↑ Александр Черкасов (2014 թ․ մայիսի 21). «"Игорь Стрелков" в Чечне. 2001 год, Веденский р-н». Эхо Москвы. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 22-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 22-ին. со ссылкой на: Здесь живут люди. Чечня: хроника насилия. Часть 3. Апрель-июнь 2001 года. — М.: «Звенья», 2006. — С. 49-51, 124—125, 303—304, 389—391.
  34. ↑ Угроза эскалации конфликта в Донбассе сохраняется / Воины и Армии Արխիվացված 2017-06-15 Wayback Machine Независимая газета
  35. ↑ Стрелков назвал Путина «заложником» украинского конфликта Արխիվացված 2017-07-14 Wayback Machine РБК
  36. ↑ «Премьером Донецкой республики избран Александр Бородай, бывший консультант «Маршал капитала»». Ведомости. 2014 թ․ մայիսի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 17-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 16-ին.
  37. 1 2 3 4 Dominique Arel, Jesse Driscoll Ukraine's Unnamed War: Before the Russian Invasion of 2022. — Cambridge University Press, 2023-01-05. — С. 148. — 287 с. — ISBN 978-1-316-51149-7
  38. ↑ Алексей Овчинников (2014 թ․ մայիսի 26). «Игорь Стрелков: «Меня приказано уничтожить во что бы то ни стало»». Комсомольская правда. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 27-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 28-ին.
  39. ↑ Игорь Стрелков: Если бы мы остались в Славянске, то через неделю, максимум через две, Донецк бы пал Արխիվացված 2015-05-11 Wayback Machine: «Но после боя за картографическую часть, когда двое погибло (а я этим боем командовал), рота была расформирована, люди разъезжались».
  40. ↑ Бородай: «Стрелков по факту уже воюет на стороне противника» Արխիվացված 4 մարտի 2015 թվականին.: «… Крым полковник Стрелков покинул „униженным и оскорблённым“. Игорёк под конец той короткой эпопеи ухитрился изрядно „накосячить“ и даже ожидал своего ареста российскими правоохранительными органами».
  41. ↑ ««Семнадцать километров мы шли маршем через границу»». 2014 թ․ նոյեմբերի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունվարի 20-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 10-ին.
  42. ↑ «Игорь Стрелков: в ночь с 11 на 12 апреля мы пересекли границу». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 23-ին.
  43. ↑ МК Արխիվացված 2014-04-13 Wayback Machine
  44. 1 2 Dominique Arel, Jesse Driscoll Ukraine's Unnamed War: Before the Russian Invasion of 2022. — Cambridge University Press, 2023-01-05. — С. 148, 149. — 287 с. — ISBN 978-1-316-51149-7
  45. ↑ «Мэр Славянска вначале поддержала смену власти». Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 10-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 10-ին.
  46. ↑ Аудио на YouTube: СЛАВЯНСК 13.04.2014 СБУ перехватила переговоры сепаратистов в Славянске Արխիվացված 2019-02-20 Wayback Machine.
  47. ↑ СБУ обнародовала перехваченные телефонные разговоры сепаратистов // Подробности. — 2014, 20 апреля. Архивировано из первоисточника 26 ապրիլի 2014.
  48. ↑ Командующий самообороной Славянска впервые дал интервью // Корреспондент. — 2014, 26 апреля. Архивировано из первоисточника 19 ապրիլի 2021.
  49. ↑ «Стрелок» из Славянска показал лицо и рассказал о своих «ополченцах» // Украинская правда. — 2014, 26 апреля. Архивировано из первоисточника 29 ապրիլի 2014.
  50. ↑ Артём Филипенок, Александра Федотова. ЕС обнародовал новый санкционный список против России. Արխիվացված 2014-05-01 Wayback Machine // РБК, 29.04.2014
  51. ↑ США ввели санкции против главарей террористов-сепаратистов на Донбассе и в Крыму // ТСН, 21.06.2014
  52. ↑ Redakcja Serwisu (2014 թ․ հուլիսի 10). «Похищение и убийство Владимира Рыбака: с депутатом Горловского городского совета жестоко расправились террористы». Фундация «Открытый Диалог» (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 20-ին.
  53. ↑ Oksana Grytsenko. «SBU blames Russian military intelligence officers for killing Horlivka deputy». Get the Latest Ukraine News Today - KyivPost (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 20-ին.
  54. ↑ Director of publications: Karim Lahidji Editor-in-Chief: Antoine Bernard Coordinator: Alexandra Koulaeva Eastern Ukraine: Civilians caught in the crossfire // FIDH. Архивировано из первоисточника 15 մարտի 2023.
  55. ↑ «Гиркин признался в убийстве трёх украинцев». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մայիսի 27-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 18-ին.
  56. ↑ ««Он выброшен, по сути, за борт». Эксперты из России и Украины объясняют, как интервью Игоря Гиркина будет использовано против него в судах». 2020 թ․ մայիսի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 2-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 21-ին.
  57. 1 2 By Christopher Miller, Contributing reporters: Sergei Dobrynin and Mark Krutov, 2020 July 23. «The Executioners Of Slovyansk: RFE/RL Puts Names, Faces To Death Squad». RadioFreeEurope/RadioLiberty (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 7-ին. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 8-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  58. ↑ «ДНР провозгласила себя суверенным государством» (ռուսերեն). РИА Новости. 2014 թ․ մայիսի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 8-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 12-ին.
  59. ↑ «Главой СБ и министром обороны ДНР назначили Игоря Стрелкова». Мир 24. 2014 թ․ մայիսի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 17-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 15-ին.
  60. ↑ Мы не видим толп добровольцев. Стрелков упрекнул дончан в неактивности // Korrespondent.net. — 2014, 17 мая. Архивировано из первоисточника 10 ապրիլի 2021.
  61. ↑ Лидер донецких сепаратистов жалуется на нехватку добровольцев Արխիվացված 2020-09-25 Wayback Machine // Эхо Москвы, 17.05.2014
  62. ↑ Salem, Harriet (2014 թ․ հունիսի 4). «Order from Chaos: Moscow's Men Raise a Rebel Army in Ukraine's East». VICE (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հունվարի 12-ին.
  63. ↑ «Meet the Russian Orthodox Army, Ukrainian Separatists' Shock Troops». NBC News. 2014 թ․ մայիսի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 13-ին.
  64. ↑ «Глава «Оплота» рассказал о лоббировании кандидатуры Захарченко на пост главы «ДНР»». Телеканал "Дождь". 2014 թ․ նոյեմբերի 4. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ նոյեմբերի 5-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 4-ին.
  65. ↑ Главарь батальона «Восток» поднял мятеж против террористов Стрелка Արխիվացված 2014-11-03 Wayback Machine. — Подробности.ua, 10 июля 2014
  66. ↑ Ангелина Шунина, Илья Барабанов. В «Донецкой Народной Республике» расстреляли двух командиров ополчения. Արխիվացված 2014-05-28 Wayback Machine // Коммерсантъ, 27.05.2014
  67. ↑ «В Славянске двух ополченцев расстреляли за мародерство, еще не менее 7 убиты во время обстрелов». NEWSru.com. 2014 թ․ մայիսի 27. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2014 թ․ մայիսի 29-ին.
  68. ↑ «Обстановка в Горловке, куда прибыли ополченцы из Славянска, спокойная». // Сетевое издание «РИА Новости». 2014 թ․ հուլիսի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ հուլիսի 7-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 7-ին. {{cite web}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (օգնություն)
  69. ↑ «Мэрия Донецка призвала горожан не выходить из дома без необходимости». // Сетевое издание «РИА Новости». 2014 թ․ հուլիսի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 7-ին. {{cite web}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (օգնություն)
  70. ↑ Екатерина Мирная, Сергей Осипов. Переломный момент. После Славянска стороны опять сядут за стол переговоров?(ռուս.) // Аргументы и факты : газета. — 2014. — № 28 (1757) за 9 июля. — С. 2, 6. Архивировано из первоисточника 3 օգոստոսի 2017. (Ստուգված է 7 նոյեմբերի 2015)
  71. ↑ «Стрелков сообщил, что приступил к организации обороны Донецка». // Сетевое издание «РИА Новости». 2014 թ․ հուլիսի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 6-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 7-ին. {{cite web}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (օգնություն)
  72. ↑ «Министр обороны ДНР Стрелков заявил о подготовке Донецка к обороне». // Информационное агентство «РБК». 2014 թ․ հուլիսի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 14-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 7-ին. {{cite web}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (օգնություն)
  73. ↑ «Введение военного положения и комендантского часа в Донецке». Пресс-центр ДНР. 2014 թ․ հուլիսի 16. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 26-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 29-ին.
  74. ↑ «Vladimir Putin's New Alter Ego Is Igor Strelkov». Bloomberg (անգլերեն). 2022 թ․ մարտի 30. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 1-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 4-ին. «Strelkov, however, was too uncompromisingly odious a figure for Putin to support or even tolerate. He was ousted as "minister" in Aug. 2014, as Putin's aide Vladislav Surkov became "curator" of the separatist "people's republics," ...»
  75. ↑ «Захарченко: Стрелков ушёл в месячный отпуск». Взгляд.ру. 2014 թ․ օգոստոսի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ սեպտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 10-ին.
  76. ↑ «Стрелков выступил против «пятой колонны» в России». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
  77. ↑ «Стрелков отказался возвращаться в Донецк». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
  78. ↑ Стрелков уверен, что США заинтересованы в существовании ДНР и ЛНР Արխիվացված 2020-10-21 Wayback Machine «Говорит Москва», 06.11.2014
  79. ↑ Стрелков считает конфликт на юго-востоке Украины выгодным для США Արխիվացված 2014-12-06 Wayback Machine «РБК», 06.11.2014
  80. ↑ Шаргунов С. А. «Семнадцать километров мы шли маршем через границу» // Свободная пресса, 11.11.2014
  81. ↑ «Стрелков сообщил, что это он начал войну на Украине». 2014 թ․ նոյեմբերի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ մարտի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 27-ին.
  82. ↑ «Стрелков признал ответственность за военные действия на Украине». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 27-ին.
  83. ↑ «Александр Бородай: я — русский империалист». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  84. ↑ Проханов А. А. «Кто ты, „Стрелок“?» // Завтра : газета. — 2014-11-20. — № 47 (1096). Архивировано из первоисточника 22 հոկտեմբերի 2015.
  85. 1 2 3 Илья Барабанов. Судьба добровольца Արխիվացված 2017-06-21 Wayback Machine Журнал «Коммерсантъ Власть» № 41 от 17.10.2016, стр. 11
  86. ↑ http://inosmi.ru/world/20150320/226993472.html#ixzz3YzwzMQl3 Արխիվացված 2017-06-16 Wayback Machine ИНОСМИ 20.03.2015 "Der Spiegel", Германия. Московский ополченец Игорь Стрелков со своими бойцами «принес» войну на восток Украины. Он считает, что Путин действует слишком вяло, он хотел бы, чтобы Россия «позаботилась о порядке на всей территории Украины». Беньямин Биддер (Benjamin Bidder)
  87. ↑ Андрей Перцев. Игорь Стрелков хотел бы сыграть свою партию Արխիվացված 2017-06-13 Wayback Machine «Коммерсантъ», 28.10.2015
  88. ↑ «Гиркин: Сейчас у России два фронта – в Сирии и в Украине». Интернет-издание ГОРДОН. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
  89. ↑ «Россия ведёт войну на Донбассе и надеется её выиграть, — Гиркин». Экономические Известия. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 19-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
  90. ↑ «Гиркин: Пора откровенно сказать, что Россия в той или иной степени воюет в Донбассе». Росбалт. Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
  91. ↑ «Гиркин: Россия воюет на два фронта». Росбалт. Росбалт. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2015 թ․ նոյեմբերի 17-ին.
  92. 1 2 Аля Пономарёва (2020 թ․ մայիսի 20). ««Поставил крест на карьере». Соцсети о беседе Гордона с Гиркиным». «Радио Свобода». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մայիսի 30-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 2-ին.
  93. ↑ Гордон: Экстренное заявление по поводу интервью с Гиркиным ՅուԹյուբում / Дмитрий Гордон, 18 мая.
  94. ↑ Иван Апулеев (2020 թ․ մայիսի 19). ««Его инициатива»: СБУ опровергла связь с Гордоном». gazeta.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 2-ին.
  95. ↑ «На Украине разразился скандал после интервью журналиста с одним из бывших лидеров сепаратистов Игорем Гиркиным». «Эхо Москвы». 2020 թ․ մայիսի 19. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ մայիսի 31-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 2-ին.
  96. ↑ ПОЧЕМУ Гордон проиграл Стрелкову? ПОЗОР Украинского журналиста? ՅուԹյուբում / История Оружия, 19 мая.
  97. ↑ Гордон у Влащенко. Интервью с Гиркиным, флешки в Гааге, сотрудничество со спецслужбами ՅուԹյուբում / Наталья Влащенко, 19 мая 2020. (Копия Արխիվացված 2022-05-20 Wayback Machine на канале Гордона)
  98. ↑ Гаагская флешка Гордона ՅուԹյուբում / Анатолий Шарий, 19 мая 2020; Подтверждение слов Гордона ՅուԹյուբում / Анатолий Шарий, 19 мая 2020; Как флешка вытолкнула пирамидку ՅուԹյուբում / Анатолий Шарий, 22 мая 2020.
  99. ↑ Интервью Гордона с Поклонской и Гиркиным: всё о скандале ՅուԹյուբում(ուկր.) / Вікна-новини, 19 мая 2020.
  100. ↑ Игорь Стрелков о Гордоне, Зеленском и крахе Украины/РФ ՅուԹյուբում / «Рой ТВ», 20 мая 2020.
  101. ↑ Игорь Стрелков: Как всё было на самом деле ՅուԹյուբում / интервью Денису Солдатову, Момент истины, 23 мая 2020.
  102. ↑ Дмитрий Гордон об интервью Стрелкова и Поклонской, флешках, Гааге, Кашпировском и Соловьеве ՅուԹյուբում / «Дождь», 25 мая 2020.
  103. ↑ Strelkov about Gordon ՅուԹյուբում / интервью Александру Сладкову, 29 мая 2020. (копия Արխիվացված 2020-06-08 Wayback Machine на канале Стрелкова)
  104. ↑ Бородай заявил: Стрелков бросил жену в сарае с детьми-инвалидами. Бывший глава ДНР снова «обменялся любезностями» с бывшим министром обороны Донецкой республики Արխիվացված 2021-02-04 Wayback Machine, «Московский комсомолец», 28.05.2020.
  105. ↑ Забавно: выступление в поддержку игумена о. Сергия (Романова) мгновенно «стоило мне» блокирования в «Инстаграме»… Արխիվացված 2022-05-14 Wayback Machine / запись во ВКонтакте, 31 мая 2020.;
    Комментарий в отношении планируемого церковного суда над схиигуменом Сергием(Романовым). / видео ВКонтакте, 31 мая 2020.
  106. ↑ Виталий Мягкий (2020 թ․ հունիսի 2). «Стрелков сравнил экс-духовника Поклонской с Иисусом Христом». Ура.ру. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 2-ին.
  107. ↑ «Мем: Игорь Стрелков ждёт мобилизацию». TJ. 2022 թ․ ապրիլի 28. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  108. ↑ Анна Дмитриева (2022 թ․ ապրիլի 7). «Игорь Стрелков со своими призывами к мобилизации попал в мемы. В пикчах мечтал, нежась в кровати». Medialeaks. Medialeaks. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  109. ↑ Ольга Лебедева (2022 թ․ օգոստոսի 14). «Гиркин отреагировал на сообщения о своём задержании в Крыму». Deutsche Welle. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  110. ↑ «Игорь Гиркин сбрил усы и взял новый псевдоним, чтобы попасть на фронт — но вместо этого попал в мемы». TJ. 2022 թ․ օգոստոսի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  111. ↑ Татьяна Кондратьева (2022 թ․ օգոստոսի 14). «Игорь Стрелков без усов пытался попасть на фронт, но очутился в мемах. Его якобы задержали в Крыму». Medialeaks. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  112. ↑ «Игорь Стрелков подтвердил, что ушёл на фронт». Коммерсантъ. 2022 թ․ հոկտեմբերի 19.
  113. ↑ «Награда за поимку Гиркина и другие события 235-го дня войны». Deutsche Welle. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 4-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 4-ին.
  114. ↑ «Гиркин вернулся в Москву, так как его отправили на войну в Украину неофициально». The Insider (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
  115. ↑ Руководителем диверсантов в Славянске оказался офицер российского спецназа Стрелков - СБУ // УНИАН. — 2014, 15 апреля. Архивировано из первоисточника 18 ապրիլի 2014.
  116. 1 2 3 Правоохоронці тісно взялися за Стрєлкова та його поплічників Արխիվացված 2014-05-25 Wayback Machine // Украинская правда. Среда, 21 мая 2014, 20:47
  117. ↑ Генпрокуратура расследует террористическую деятельность Стрелкова и Губарева Արխիվացված 2014-05-22 Wayback Machine // «Зеркало недели. Украина», 21 мая
  118. 1 2 3 4 «Родственники погибших при катастрофе МН17 выиграли суд против Стрелкова». Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 30-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունվարի 30-ին.
  119. ↑ «Нидерланды объявили об уголовном преследовании Стрелкова по делу MH17». РБК. 2019 թ․ հունիսի 19. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հունիսի 20-ին. Վերցված է 2019 թ․ հունիսի 19-ին.
  120. ↑ https://www.washingtonpost.com/business/vladimir-putins-new-alter-ego-is-igor-strelkov/2022/03/30/3cc1c7a0-b000-11ec-9dbd-0d4609d44c1c_story.html Արխիվացված 2022-04-01 Wayback Machine Strelkov is wanted by the Dutch authorities for his alleged role in the 2014 downing of a Malaysian passenger airliner over eastern Ukraine
  121. ↑ «Стрелков отреагировал на обвинения по делу о крушении MH17». Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 9-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 9-ին.
  122. ↑ «Силовики задержали бывшего министра обороны ДНР Игоря Стрелкова». 2023 թ․ հուլիսի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21-ին.
  123. ↑ «Игоря Стрелкова задержали по заявлению бывшего сотрудника ЧВК Вагнера». Meduza (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21-ին.
  124. ↑ «За что задержан Игорь Стрелков // Экс-министр обороны ДНР Игорь Стрелков задержан по делу об экстремизме». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21-ին.
  125. ↑ «10 лет назад российский «Бук» сбил «Боинг» MH17. Чего мы до сих пор не знаем об этой трагедии?». BBC News Русская служба (ռուսերեն). 2024 թ․ հուլիսի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հուլիսի 18-ին. Վերցված է 2024 թ․ հուլիսի 19-ին.
  126. ↑ «Суд на полгода продлил арест Стрелкова, обвиняемого в призывах к экстремизму». Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 12-ին.
  127. ↑ «Мосгорсуд приговорил Стрелкова к четырем годам колонии за призывы к экстремизму». Forbes.ru (ռուսերեն). 2024 թ․ հունվարի 25. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հունվարի 25-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 25-ին.
  128. ↑ «Суд отклонил апелляцию на приговор Стрелкову». РБК (ռուսերեն). 2024 թ․ մայիսի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ սեպտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2024 թ․ սեպտեմբերի 17-ին.
  129. ↑ «Верховный суд РФ признал законным приговор Стрелкову». РЕН ТВ (ռուսերեն). 2024 թ․ նոյեմբերի 6. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 6-ին.
  130. ↑ «Mash: осужденный Игорь Стрелков просится на свободу». ura.news (ռուսերեն). 2025 թ․ հունվարի 22. Վերցված է 2025 թ․ փետրվարի 21-ին.
  131. 1 2 «ОЧЕРК-Неуловимый москвич с тремя именами встал во главе сепаратистов на Украине». Рейтерс. 2014 թ․ մայիսի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ մայիսի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 8-ին.
  132. ↑ Евросоюз обнародовал фамилии россиян, внесенных в новый чёрный список Արխիվացված 2014-07-16 Wayback Machine NEWSru, 29 апреля 2014.
  133. ↑ «COUNCIL IMPLEMENTING DECISION 2014/238/CFSP of 28 April 2014». L 126/55 (անգլերեն). Official Journal of the European Union. 2014 թ․ ապրիլի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 10-ին.
  134. ↑ «Япония ужесточила санкции против России :: Экономика :: Top.rbc.ru». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 16-ին.
  135. ↑ Alan M. Dunn and Jennifer M. Smith (2014 թ․ հունիսի 23). «Comparison Chart of Persons Subject to Sanctions Imposed by the United States, EU, Canada, and Australia Regarding Ukraine and Russia» (անգլերեն). Stewart and Stewart. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2014 թ․ հուլիսի 10-ին.
  136. ↑ «Гиркин Игорь Всеволодович, Российские наемники-боевики, воюющие с Украиной, начальник штаба батальона». Rupep (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 7-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 7-ին.
  137. ↑ «Архивированная копия» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2014 թ․ ապրիլի 28-ին. Վերցված է 2014 թ․ ապրիլի 28-ին.
  138. ↑ Игорь Стрелков Արխիվացված 2020-09-19 Wayback Machine // Свободная пресса, 8.04.2016
  139. ↑ «Не жалко. Гиркин продает медаль «за Крым»». Крым.Реалии (ռուսերեն). 2019 թ․ մարտի 12. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 24-ին.
  140. ↑ Лауреаты премии имени Эдуарда Володина 2014 года
  141. ↑ «Бородай и Стрелков стали Героями ДНР». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ դեկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2014 թ․ նոյեմբերի 9-ին.
  142. ↑ «Игорь Стрелков: Приказ о присвоении мне звания Героя ДНР — подделка». АгитПРО. 2014 թ․ նոյեմբերի 9. Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ նոյեմբերի 16-ին.
  143. ↑ Министр обороны ДНР наградил Игоря Стрелкова орденом Արխիվացված 2017-08-03 Wayback Machine // РИА Новости, 19.08.2014
  144. ↑ Пресс-центр ИСПО МО ДНР. «Сообщение Главного штаба МО ДНР о награждении И. И. Стрелкова». Информационная служба политотдела Министерства обороны ДНР. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 18-ին.
  145. ↑ Игорь Стрелков награждён орденом за оборону Славянска и Донецка Արխիվացված 2017-08-03 Wayback Machine // ИА REGNUM, 19.08.2014
  146. ↑ Полковник ничего не скажет. Игорь Стрелков дал пресс-конференцию в Москве // Газета.ру. — 2014, 11 сентября. Архивировано из первоисточника 6 հոկտեմբերի 2014.
  147. ↑ Максим Иванов. Игоря Стрелкова могут призвать на выборы Արխիվացված 2017-04-07 Wayback Machine Газета «Коммерсантъ» № 94 от 01.06.2015, стр. 3
  148. ↑ «СМИ: в Москве задержан бывший полевой командир ДНР Игорь Стрелков». BBC News Русская служба (ռուսերեն). 2023 թ․ հուլիսի 21. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 21-ին. Վերցված է 2023 թ․ հուլիսի 21-ին.
  149. ↑ «Мирослава Регинская подала иск против бывшей жены Стрелкова». SibRu.com (ռուսերեն). 2019 թ․ ապրիլի 2. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 17-ին.
  150. ↑ «Новая жена Игоря Гиркина лишила квартиры его бывшую супругу и детей, вынужденных бежать в Ростовскую область». DonDay (ռուսերեն). 2019 թ․ մայիսի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ մայիսի 21-ին.

Հարցազրույցներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Իգոր_Գիրկին&oldid=10554690» էջից