Ժոզե դե Ալենկար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ժոզե դե Ալենկար
բրազ.-պորտ.՝ José Martiniano de Alencar
José de Alencar.jpg
Ծնվել էմայիսի 1, 1829(1829-05-01)[1][2][3][4][5]
ԾննդավայրՖորտալեզա, Սեարա[2]
Վախճանվել էդեկտեմբերի 12, 1877(1877-12-12)[1][2][3][4][5] (48 տարեկանում)
Վախճանի վայրՌիո դե Ժանեյրո, Empire of Brazil[2]
ԳերեզմանCemitério São João Batista
Գրական անունErasmo
Մասնագիտությունլրագրող, քաղաքական գործիչ, փաստաբան, գրական քննադատ և գրող
Լեզուպորտուգալերեն[1][2]
ՔաղաքացիությունԲրազիլիա
ԿրթությունLaw School, University of São Paulo? և Սան Պաուլուի համալսարան
Ժանրերվեպ, Դրամատուրգիա, ժամանակագրություն և ինքնակենսագրություն
Գրական ուղղություններռոմանտիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներThe Guarani?, Iracema? և Ubirajara?
ԱնդամակցությունԲրազիլական գրականության ակադեմիա
ԿուսակցությունConservative Party?
ԱմուսինGeorgiana Augusta Cochrane?
ԶավակներMário de Alencar? և Augusto Cochrane de Alencar?
José de Alencar signature.svg
José de Alencar Վիքիպահեստում

Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկար (պորտ.՝ José Martiniano de Alencar, մայիսի 1, 1829(1829-05-01)[1][2][3][4][5], Ֆորտալեզա, Սեարա[2] - դեկտեմբերի 12, 1877(1877-12-12)[1][2][3][4][5], Ռիո դե Ժանեյրո, Empire of Brazil[2]), բրազիլացի գրող և քաղաքական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը ծնվել է 1829 թվականի մայիսի 1-ին, Սեարա նահանգի Մեսեժանա քաղաքում, հյուսիսարևելյան Բրազիլիայի հարուստ և ազդեցիկ կրեոլական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ քաղաքական գործիչ Ժոզե Մարտինիանո Պերեյրա դե Ալենկարը, ամուսնացել է իր զարմուհի Անա Ժոզեֆինա դե Ալենկարի հետ: Տատը եղել է հայտնի պլանտատորուհի Բարբարա Պերեյրա դե Ալենկարը, որը մասնակցել է Պերնամբուկանայի հեղափոխությանը:

1844 թվականին Ժոզե դե Ալենկարը տեղափոխվել է Սան Պաուլո` Սան Պաուլոյի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում սովորելու համար։ Ավարտելով ուսումը՝ 1850 թվականին աշխատանքի է անցել Ռիո դե Ժանեյրոյում՝ իրավաբանական ոլորտում։ Իր ընկերոջ՝ Ֆրանսիսկո Օտավիանոյի հրավերով սկսել է համագործակցել «Correio Mercantil» թերթի հետ։ Գրել է նաև տարեգրություններ «Diário do Rio de Janeiro» և «Jornal do Commercio» պարբերականների համար` Ao Correr da Pena կեղծանվամբ։

Դասավանդել է իրավունք, ապա ընտրվել է պատգամավոր։ 1868-1870 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը, պատկանել է պահպանողականների կուսակցությանը, սակայն հիասթափվելով քաղաքական գործունեությունից՝ իրեն ամբողջությամբ նվիրել է բացառապես գրականությանը։

Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը մահացել է 1877 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, Ռիո դե Ժանեյրոյում:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իր ստեղծագործություններում լայնորեն օգտագործել է հնդկացիների բանահյուսությունը՝ հանդիսանալով այսպես կոչված «ինդիանիստական» դպրոցի հիմնադիրներից մեկը՝ իր «Գուարանի» (Guarany, 1857 թվականին թարգմանվել անգլերեն և իտալերեն), «Իրասեմա» (Iracema, 1865) և «Ubirajara» (1875) եռագրության շնորհիվ։ Դրանցում գեղեցիկ են արևադարձային բնության նկարագրությունները, հիմնական հերոսը հնդիկն է, որը հասարակության ուշադրությունը գրավել է բնիկների կյանքի վրա: Ալենկարի մյուս ստեղծագործություններից հայտնի են «Արծաթե կոպեր» (As Minas de Prata, 1862), «Իպե փող» (O Tronco do Ipé, 1871) վեպերը, «Կանացի պրոֆիլներ» հոգեբանական վեպերի շարքը: «Գաուչո» (O Gaúcho, 1870) վեպը նկարագրում է գրողին ժամանակակից Բրազիլիան, իսկ «Սերտանեժո» (O Sertanejo, 1876) վեպը նվիրված է անասնապահների կյանքին: Ուշ շրջանի «Pata de Gazela», «Luciole», «Diva» ստեղծագործություններում Ալենկարը ընդօրինակում է ֆրանսիացի վիպասաններին: Գրել է նաև բեմի համար, որպես դրամատուրգ։

Ժոզե դե Ալենկարը՝ որպես 19-րդ դարի բրազիլական գրականության ակնառու ներկայացուցիչ, Բրազիլիայի գրականության ակադեմիայի հիերարխիայում հանդիսանում է թիվ 23 բազկաթոռի հովանավորը (պորտ.՝ patrono), որի հիմնադիրը (պորտ.՝ fundador) Մաչադու դե Ասիսն էր, և որի հաջորդներից մեկը եղել է Ժորժի Ամադուն[6]:

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1856՝ Հինգ րոպե / Cinco Minutos
  • 1857՝ Այրին / A Viuvinha
  • 1857՝ Գուարանի / O Guarani
  • 1862՝ Լուսիոլա / Lucíola
  • 1864՝ Կին / Diva
  • 1865՝ Իրասեմա / Iracema
  • 1865-1866 — Արծաթե կոպեր / As Minas de Prata
  • 1870՝ Գաուչո / O Gaúcho
  • 1870՝ Գազելի թաթը / A Pata da Gazela
  • 1871՝ Իպե փող / O Tronco do Ipê
  • 1871-1873 — Թափառական առևտրականների պատերազմը / Guerra dos Mascates
  • 1871՝ Թիլ / Til
  • 1872՝ Ոսկե երազներ / Sonhos d’Ouro
  • 1873՝ Նամակներ / Alfarrábios
  • 1874՝ Ուբիրաժարա / Ubirajara
  • 1875՝ Սերտանեժո / O Sertanejo
  • 1875՝ Սենյորա / Senhora
  • 1893՝ Ռոմանտիկա / Encarnação

Պիեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1857 — Ապառիկ / O Crédito
  • 1857 — Verso e Reverso
  • 1857 — Ընտանեկան դև / O Demônio Familiar
  • 1858 — Հրեշտակի թևերը / As Asas de um Anjo
  • 1860 — Մայր / Mãe
  • 1867 — Քավություն / A Expiação
  • 1875 — Ճիզվիտ / O Jesuíta

Տարեգրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ao Correr da Pena (1874)

Ինքնակենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ինչպես և ինչու եմ ես վիպագիր / Como e Por Que sou Romancista (1873)

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1856 — Cartas sobre A Confederação dos Tamoios
  • 1865—1866 — Cartas Políticas de Erasmo[7]
  • 1866 — O Sistema Representativo

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Roux P. d. Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — Vol. 1. — P. 57. — ISBN 978-2-221-06888-5
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  6. Biografia
  7. «Ao imperador: cartas políticas de Erasmo»։ Wayback Machine։ web.archive.org։ 2015-11-19։ Վերցված է 2019-11-29 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Жозе де Аленкар Гуарани / ред. Л. Бреверн, Н. Поляк. — М.: Художественная литература, 1966. — (Библиотека исторического романа).
  • Жозе де Аленкар Ирасема. Гуарани / Перевод: И. Тынянова, А. Шадрин. — М.: Художественная литература, 1989. — 463 с. с.
  • Жозе де Аленкар Ирасема. Убиражара / Перевод: И. Тынянова, Е. Любимова. — М.: Художественная литература, 1979. — 256 с. — 50 000 экз.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]