Ժելեզնովի առանձնատուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Ժելեզնովի առանձնատուն
Усадьба Железнова (вход).jpg
Տեսակմշակութային ժառանգության օբյեկտ, կալվածք և ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսաստան
ՏեղագրությունԵկատերինբուրգ
Ժառանգության կարգավիճակՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
Կոորդինատներ: 56°49′34.000000099589″ հս․ լ. 60°36′46.000000100799″ ավ. ե. / 56.82611111113877200° հս․. լ. 60.61277777780577480° ավ. ե. / 56.82611111113877200; 60.61277777780577480
Պաշտոնական կայք

Ժելեզնովի առանձնատուն (ռուս.՝ Усадьба Железнова), 19-րդ դարի վերջում (1892-1895) ռուսական վերածննդի ճարտարապետության ոճով եկատերինբուրգցի ճարտարապետ Դյուտելի կառուցած առանձնատուն (ըստ այլ աղբյուրների` Ա. Բ. Տուրչևիչի կառուցած[1]): Պատվիրատուի անունն անհայտ է: Ալեքսեյ Անֆինոգենովիչ Ժելեզնովը առանձնատունն ավելի ուշ է ձեռք բերել. ոչ մի փաստ չկա, որ նա Զլատոուստովսկի փողոց է տեղափոխվել 1907 թվականից առաջ: Առանձնատան որոշ մասեր կառուցված են աղյուսից և փայտե փորագրության տպավորություն են թողնում: Տունը նման է ռուսական կարմիր աղյուսե աշտարակատան, հիշեցնում է Ն. Գ. Իգումովի առևտրական տունը՝ յարոսլավցի ճարտարապետ Նիկոլայ Պոզդեևի աշխատանքները:

Կառույցը համարվում է տարածաշրջանային նշանակության ճարտարապետության հուշարձան:

Առանձնատան համալիրը բաղկացած է կողաշենքով գլխավոր տնից, բակից և դարպասներով լայն պարսպից: 19-րդ դարի վերջում այստեղ եղել է մարմարե շատրվանով հարուստ պարտեզ, որն իջել է դեպի գետը: Այժմ այգին ընդարձակվել է, շատրվանը չի աշխատում: Առանձնատունն ընդգրկված է «Եկատերինբուրգ քաղաք» մունիցիպալ ձևավորման տարածքում գտնվող մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում[2]:

Մինչ հեղափոխությունը, տունը պատկանել է հարուստ գործարար Ա. Ա. Ժելեզնովին, որը զբաղվում էր ոսկու հանքարդյունաբերությամբ, ինչպես նաև վառոդի և դինամիտի վաճառքով: Ժելեզնովը ձիերի և հրաձգության սիրահար էր, ղեկավարում էր Եկատերինբուրգի ձիավարողների միությունը, անձամբ մասնակցում էր Եկատերինբուրգում, Տյումենում և նույնիսկ Պետերբուրգում անցկացվող ձիարշավներին:

Հեղափոխությունից հետո տանը սեփականատերերը բազմիցս փոխվել են. սկզբում այն զբաղեցրել են անարխիստները, հետո այնտեղ կազմավորվել է զորամաս, այնուհետև շենքն անցել է Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատի իրավասության ներքո, այնտեղ գործել է հենաշարժիչ համակարգի և լսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների համար նախատեսված թիվ 93 դպրոցը: Հայրենական պատերազմի տարիներին Ժելեզնովի տուն Մոսկվայից տարհանվել է Պ. Շտերնբերգի անվան պետական աստղագիտական ինստիտուտը:

Ժելեզնովի առանձնատուն, մարտ, 2014

Շենքի նկուղում, հինգ մետրանոց բարձր աղյուսային պատերի ետևում, երթևեկության ճառագայթներից հեռու տեղավորել են Ճշգրիտ ժամանակի ծառայության ժամանակաչափերը, որն այն ժամանակ ղեկավարել է Մ. Ս. Զվերևը: Հետպատերազմյան շրջանում շենքը նորից անցել է հանրային կրթությանը` մինչև Պատմության և հնագիտության ինստիտուտի ստեղծումը:

1988-2013 թվականներին այս շենքում է գտնվել Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Ուրալի մասնաճյուղի պատմության և հնագիտության ինստիտուտը[3]:

2018 թվականի հունվարի 17-ին հրամանագիր է ստորագրել հուշարձանը կոնցեսիայով տարածքային նշանակության ճարտարապետության հուշարձանի հանձնման մասին` վերանորոգման և բուտիկ-հյուրանոց ստեղծելու նպատակով: Որպես կոնցեսիոներ հանդես է գալիս «ՍտրոյԻնվեստ» ընկերությունը: Սվերդլովսկի մարզում նախագծի զարգացումը և կոնցեսիոն պայմանագրի նախապատրաստումը իրականացվել է «Կենտրոնական Ուրալի զարգացման կենտրոնի» կողմից[4]:

Ա. Ա. Ժելեզնովի առանձնատունը գտնվում է Ռոզա Լյուքսեմբուրգի (մինչև 1919 թվականը՝ Զլատոուստովսկայա) 56 հասցեում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]