Ժան Պիեռ Սովաժ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ժան Պիեռ Սովաժ
ֆր.՝ Jean-Pierre Sauvage
Jean-Pierre Sauvage.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 21, 1944(1944-10-21)[1] (74 տարեկան)
Փարիզ, Ֆրանսիա
ՔաղաքացիությունFlag of France.svg Ֆրանսիա
Մասնագիտությունքիմիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Ստրասբուրգի համալսարան և Ուտրեխտի համալսարան
Գործունեության ոլորտԳերմոլեկուլային քիմիա
ԱնդամակցությունՖրանսիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՍտրասբուրգի համալսարան և Louis Pasteur University?
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[2]
Գիտական ղեկավարԺան-Մարի Լեն[3]
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ CNRS bronze medal? Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[4][5] CNRS արծաթե մեդալ Նեսիմ Հաբիֆի մրցանակ Prelog Medal? Հարյուրամյակի մրցանակ և Երախտիքի շքանշանի Մեծ կոմանդոր
Jean-Pierre Sauvage Վիքիպահեստում
Կտենանի բյուրեղային կառուցվածքը
Երկու պղնձի մոլեկուլային երեքնուկի բյուրեդային կառուցվածքը (I)

Ժան Պիեռ Սովաժ (ֆր.՝ Jean-Pierre Sauvage; հոկտեմբերի 21, 1944(1944-10-21)[1], Փարիզ, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի գիտնական, ով ուսումնասիրում է կոորդինացիոն քիմիան: Նա մասնագիտացել է սուպրամոլեկուլային քիմիայում, որի համար 2016 թվականին Ջեյմս Ֆրեյզերի և Բերնարդ Ֆերինգի հետ ստացել է Նոբելյան մրցանակ:

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովաժը ծնվել է 1944 թվականին, Փարիզում և Ժան Մարի Լենի ղեկավարության տակ գտնվող Ստրասբուրգյան համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում: Թեկնածուական աշխատանքներ գրելու ժամանակ մասնակցել է կրիպտանդների առաջին սինթեզներին[6]: Դոկտորական ուսումնասիրություններից հետո վերադարձել է Ստրասբուրգ, որտեղ ներկայումս էլ համարվում է պատվավոր պրոֆեսոր:

Նա աշխատել է մի քանի բնագավառներում, այդ թվում СО2-ի և ֆոտոսինթեզի ընթացքում մոդելի ռեակցիոն կենտրոնի էլեկտրոքիմիական վերականգմանը: Նրա աշխատանքներում մեծ ուշադրություն է դարձվել մոլեկուլային տոպոլոգիային, հիմնականում մեխանիկորեն կապված մոլեկուլային ֆրագմենտներին: Նա նկարագրել է կատենանի սինթեզը և կորդինացիոն կոմպլեքսների վրա հիմնված մոլեկուլային հանգույցները[7]:

Մրցանակներ և կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990 թվականի մարտի 26-ից Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ է, իսկ 1997 թվականի նոյեմբերի 24-ից արդեն ակադեմիկ: Ներկայումս Ստրասբուրգյան համալսարանում պրոֆեսոր է:

Մրցանակներ
  • Գիտական ուսումնասիրությունների ազգային կենտրոնի բրոնզե մեդալ (1978)
  • Գիտական ուսումնասիրությունների ազգային կենտրոնի արծաթե մեդալ (1988)
  • Հարյուրամյակի պարգև (1999)
  • Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ (Ջեյմս Ֆրեյզերի և Բերնարդ Ֆերինգի հետ) (2016)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. https://www.lemonde.fr/prix-nobel/article/2016/10/05/le-prix-nobel-de-chimie-attribue-a-jean-pierre-sauvage-j-fraser-stoddart-et-bernard-l-feringa_5008540_1772031.html
  4. The Nobel Prize in Chemistry 2016 — 2016.
  5. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  6. Dietrich, J. M. Lehn, J. P. Sauvage, «Les Cryptates» Tetrahedron Letters, 1969, Volume 10, Issue 34, Pages 2889—2892.doi:10.1016/S0040-4039(01)88300-3
  7. Дитрих-Buchecker, С.; Хименес-Молеро, М. С.; Сартор, В. и Соваж, Ж.-П., «Ротаксаны и катенаны как прототипы молекулярных машин и двигателей», теоретической и прикладной химии, 2003, том 75, стр. 1383—1393.