Jump to content

Ժան-Պիեռ Մահե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ժան-Պիեռ Մահե
Jean-Pierre Mahé
Ծնվել էմարտի 21, 1944(1944-03-21)[1] (82 տարեկան)
Փարիզ
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Մասնագիտությունպատմաբան, արևելագետ, բանասեր և թարգմանիչ
Հաստատություն(ներ)Լավալի համալսարան և Բարձրագույն հետազոտությունների գործնական դպրոց
Գործունեության ոլորտհայագիտություն, Կովկաս և Մերձավոր Արևելք
Պաշտոն(ներ)նախագահ, նախագահ և Արևելյան դպրոցների հայոց լեզվի ամբիոն
ԱնդամակցությունԱրձանագրությունների և բելետրիստիկայի ակադեմիա[2][3], Ասիական ընկերություն, Բրիտանական ակադեմիա[4], ՀՀ ԳԱԱ[5] և Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[6]
Ալմա մատերԱրևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների ազգային ինստիտուտ (1975) և Փարիզի կաթոլիկ ինստիտուտ (1975)
Գիտական աստիճանգիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[7]
Եղել է գիտական ղեկավարAram Mardirossian?, Մարատ Խարազյան[8], Nana Mirachvili-Springer?[9], Léon Ketcheyan?[10], Igor Dorfmann-Lazarev?[11], Anna Leyloyan-Yekmalyan?[12], Gohar Haroutiounian?[13] և Coralie Zermatten?[14]
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Annie Mahé?
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
 Jean-Pierre Mahé Վիքիպահեստում

Ժան-Պիեռ Մահե (ֆրանսերեն՝ Jean-Pierre Mahé, մարտի 21, 1944(1944-03-21)[1], Փարիզ), ֆրանսիացի կովկասագետ, հայագետ, Ֆրանսիայի Ասիական ընկերության (ֆրանսերեն՝ Société asiatique) նախագահ: Հայ միջնադարյան հեղինակներին նվիրված բազմաթիվ ուսումնասիրությունների հեղինակ։ Ֆրանսերեն է թարգմանել Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունը»։ Թարգմանության հիմքում Վիկտոր Լանգլուայի կատարած աշխատանքն է՝ վերախմբագրված և կատարելագործված Մահեի կողմից։ Հայերեն է հրատարակվել Մահեի՝ Գրիգոր Նարեկացուն նվիրված աշխատությունը[16]։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1965 թվականին Ժան-Պիեռ Մահեն Սորբոնից ստացել է փիլիսոփայության, 1966 թվականին՝ դասական լեզուների բակալավրի աստիճան[17]: 1971 թվականին դարձել է լատինագիտության դոկտոր: 1975 թվականին հայոց լեզվի մասնագետի դիպլոմ է ստացել Արևելյան լեզուների և մշակույթների ազգային ինստիտուտից և միաժամանակ՝ հին արևելյան լեզուների (ղպտիերեն, հայերեն և վրացերեն) մասնագետի դիպլոմ՝ Փարիզի կաթոլիկ ինստիտուտից[18]: 1981 թվականին դոկտորական ատենախոսություն է պաշտպանել՝ նվիրված նախկինում չուսումնասիրված ղպտիերեն և հայերեն հերմետիստական փաստաթղթերին[18]: Հետազոտությունների մի մասը կատարել է Խորհրդային Հայաստանում, որտեղ ապրել է 1975-1977 թվականներին[17]:

Մահեն՝ որպես մշտական կամ հրավիրված մասնագետ, դասավանդել է տարբեր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում՝ Սորբոնում, Հարվարդի համալսարանում, Ստրասբուրգի համալսարանում, Արևելյան լեզուների և մշակույթների ազգային ինստիտուտում (որտեղ 1977-1991 թվականներին ղեկավարել է հայոց լեզվի ամբիոնը), Լավալի համալսարանում, Երևանի պետական համալսարանում[18]։ 1988 թվականից մինչև 2013 թվականին թոշակի անցնելը նա եղել է École Pratique des Hautes Études-ի պրոֆեսոր։ 2001 թվականից Ֆրանսիայի ինստիտուտի անդամ է (այդտեղ 2012 թվականին եղել է Académie des Inscriptions et Belles Lettres-ի նախագահ), իսկ 2002 թվականից՝ Ֆրանսիայի Ասիական ընկերության նախագահ[18]։ Մահեն նաև Հայաստանի և Վրաստանի գիտությունների ակադեմիաների արտասահմանյան անդամ է[19][20], Լավալի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, 2012 թվականից էլ՝ Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից-անդամ[18]։

Մահեի հիմնական հետազոտությունները նվիրված են կրոնների պատմությանը (հայրաբանություն, գնոսիս և հերմետիզմ, Կովկասում քրիստոնեության պատմություն), ինչպես նաև հին և միջնադարյան հայ և վրացական բանասիրության և պատմության հարցերին: 1990-ական թվականներից ի վեր նա սերտորեն համագործակցել է կովկասագետներ Յոսթ Գիպերտի, Վոլֆգանգ Շուլցեի և Զազա Ալեքսիձեի հետ՝ 1996 թվականին Սինայի թերակղզում հայտնաբերված աղվանական նամակի աղվաներեն գիրը վերծանելու գործում: Այդ աշխատանքի արդյունքը եղավ 2008 թվականին «Սինայ լեռան աղվանական պալիմսեստները» երկհատոր աշխատության հրատարակումը: Իր աշխատանքների զգալի մասը Մահեն հրատարակել է կնոջ՝ հայագետ Աննի Մահեի հետ համատեղ:

2015 թ. ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Բարեկամության շքանշանով[21]։

Այլ պարգևներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Tertullien, La chair du Christ, 2 vol., Sources chrétiennes 216-217, Paris (Cerf), 1975
  • Hermès en Haute-Égypte, t. 1 : Les textes hermétiques de Nag Hammadi et leurs parallèles grecs et latins (Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 3), Québec (PUL), 1978, 171 p. in 8°
  • Hermès en Haute-Égypte, t. 2 : Le fragment du Discours parfait et les Définitions hermétiques arméniennes (Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 7), Québec-Louvain (PUL, Peeters), 1982, L + 565 p. in 8°
  • Tertullien, La résurrection des morts (traduction par Madeleine Moreau ; introduction et notes par Jean-Pierre Mahé), Paris (DDB), 1982.
  • La Caverne des trésors (introduction, traduction du géorgien et notes), CSCO 527, Louvain (Peeters), 1992, XL + 120 p. in 8°
  • La sagesse de Balahvar, une vie christianisée du Bouddha (introduction, traduction du géorgien et notes ; avec A. Mahé), Paris (Gallimard, Connaissance de l’Orient 60), 1993, 156 p. in 16°
  • Moïse de Khorène, Histoire de l’Arménie (introduction, traduction de l’arménien et notes ; avec A. Mahé), Paris (Gallimard, L’Aube des peuples), 1993, 455 p. in 8°
  • Histoire du Christianisme, T. IV, Évêques, moines et empereurs, Desclée de Brouwer, 1993
  • Le Témoignage véritable (introduction, texte copte, traduction et notes ; avec A. Mahé), Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 23, Québec-Louvain (Peeters), 1996, XVIII + 250 p. in 8°
  • Des Parthes au Califat : quatre leçons sur la formation de l'identité arménienne, avec Nina G. Garsoyan, De Boccard, 1997.
  • From Byzantium to Iran. Armenian Studies in Honour of Nina G. Garsoïan (avec R.W. Thomson), Atlanta (Scholars Press), 1997, 523 p. in 8°
  • The Way of Hermes (avec C. Salaman et D. van Oyen), Londres (Duckworth), 1999 ; 4e|édition en livre de poche aux États-Unis, Rochester, Vermont, 2004, 124 p. in 16°
  • Grégoire de Narek, Tragédie (introduction, traduction de l’arménien et notes, avec A. Mahé), CSCO 584, Louvain (Peeters), 2000, 838 p. in 8°
  • Le nouveau manuscrit sinaïtique N Sin 50 (facsimilé et introduction par Z. Aleksidzé ; traduction française et notes complémentaires par J.-P. Mahé), CSCO 586, Louvain (Peeters), 2001, 286 p. in 8°
  • Melchisédek (introduction et traduction de J.-P. Mahé ; texte copte établi par W.P. Funk ; commentaire de Cl. Gianotto), Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 28, Québec-Louvain (Peeters), 2001, XX + 190 p. in 8°
  • Le couvent de Horomos (avec A. Baladian et J.-M. Thierry), 223 p. in 4° (Monuments Piot 81), Paris, 2002
  • Grégoire de Narek et le Livre de lamentation (avec A. Mahé), Erevan (éditions Naïri), 2004, VIII + 326 p. in 16° / «Գրիգոր Նարեկացին և իր «Մատեան ողբերգութեան» երկը» (Աննի Մահեի հեղինակակցությամբ), Երևան, Նաիրի հրատարակչություն, 2004.
  • Jean-Pierre Mahé; Annie Mahé (2005). Gallimard (ed.). L’Arménie à l’épreuve des siècles (ֆրանսերեն). Paris. ISBN 978-2-07-031409-6. {{cite book}}: Unknown parameter |collection= ignored (օգնություն); Unknown parameter |numéro dans collection= ignored (օգնություն); Unknown parameter |pages totales= ignored (օգնություն); Unknown parameter |série= ignored (|series= suggested) (օգնություն)CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
  • Saint Grégoire de Narek, théologien et mystique (avec B.L. Zekiyan), Actes du colloque international, 20-date-|22 janvier 2005 (ACO 275), Rome (Pontificio Istituto Orientale), 2006, 390 p. in 8°
  • Paroles à Dieu de Grégoire de Narek (introduction, traduction et commentaire ; avec A. Mahé), Paris (Peeters, La Procure), 2007, 486 p. in 16°
  • Jean-Pierre Mahé; P.-H. Poirier (2007). Gallimard (ed.). Écrits gnostiques. La Bibliothèque de Nag Hammadi (ֆրանսերեն). Paris. ISBN 978-2-07-011333-0. {{cite book}}: Unknown parameter |collection= ignored (օգնություն); Unknown parameter |directeur1= ignored (օգնություն); Unknown parameter |directeur2= ignored (օգնություն); Unknown parameter |pages totales= ignored (օգնություն); Unknown parameter |traducteur= ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
  • Gippert (Jost), Schulze (Wolfgang), Aleksidze (Zaza), Mahé (Jean-Pierre) [edd.], The Caucasian Albanian Palimpsests of Mt. Sinai, MPMA (Monumenta Palaeographica Medii Aevi, Series Ibero-Caucasica), Turnhout (Brepols) 2008, vol. 1 (XXIV + 260 p.) in folio, 2008
  • Jean-Pierre Mahé; Annie Mahé (2012). Perrin (ed.). Histoire de l'Arménie des origines à nos jours (ֆրանսերեն). Paris. ISBN 978-2-262-02675-2. {{cite book}}: Unknown parameter |collection= ignored (օգնություն); Unknown parameter |pages totales= ignored (օգնություն)CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
  • Trésor des fêtes. Hymnes et odes de Grégoire de Narek (introduction, traduction et notes, avec Annie Mahé), Paris (Peeters), 2014, 295 p.
  • Łewond vardapet, Discours historique (traduit et commenté par B. Martin-Hisard), avec en annexe (p. 345-460), la Correspondance d’Omar et de Léon (traduite et commentée par J.-P. Mahé), Paris (ACHCByz), 2015
  • Exposé du mythe valentinien et textes liturgiques NH XI, 2 (introduction, traduction et commentaire de J.-P. Mahé ; texte copte établi par W.P. Funk), Bibliothèque copte de Nag Hammadi, textes 36, Québec-Louvain (Peeters), 2016
  • Deux frères caucasiens de Prométhée, Amiran et Abrsk’il (avec le concours de Zaza Aleksidze), Bibliothèque de l’Orient Chrétien (BOC) 2, Paris (Les Belles Lettres), 264 p. in 12°, 2017
  • Les Belles Lettres, ed. (2018). L'Alphabet arménien dans l'histoire et dans la mémoire. {{cite book}}: Unknown parameter |pages totales= ignored (օգնություն)
  • Hermès Trismégiste, tome V. Paralipomènes (grec, copte, arménien). Textes édités et traduits par Jean-Pierre Mahé, Collection des Universités de France, série grecque, Paris (Les Belles Lettres), 2019
  • Gabriel de Chinon, Relations du Levant, Perses, Arméniens et Gaures, une aventure missionnaire au XVIIe siècle, Cravant, Histoire à la Carte, 2020
  • Le monastère de Bagnayr (Xe-XIVe s.), archives de Toros Toramanian et inscriptions lapidaires (avec Ani Baladian et Philippe Dangles), Journal des Savants, Paris 2021
  • La Conversion du Kartli, 2 vol. (texte, avec Zaza Aleksidze ; traduction par J.-P. Mahé), CSCO, 2022

Ընտրված հոդվածներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • « Entre Moïse et Mahomet : réflexions sur l'historiographie arménienne », Revue des études arméniennes 23 (1992), p. 121-153
  • « Structures sociales et vocabulaire de la parenté et de la collectivité en arménien contemporain », Revue des études arméniennes 18, p. 327-345, 1984
  • « Un dieu guerrier à la campagne : l’exemple du Vahagn arménien », Comptes rendus de l’Académie des Inscriptions et Belles-Lettres (CRAI), p. 779-804, 1994
  • « Le défi des gnoses », dans Jean-Robert Armogathe, Pascal Montaubin, Michel-Yves Perrin [dir.], Histoire générale du christianisme, t. 1 (des origines au XVe s.), Paris (PUF) 2010, p. 104-123 in 8° ; 2010. « L’Arménie et la Géorgie », ibidem, p. 652-674, 2010
  • « Magie caucasienne : la secte albanienne des Coupeurs de pouces », dans Jean-Marie Durand et Antoine Jacquet [dir.], Magie et divination dans les cultures de l’Orient, Cahiers de l’Institut du Proche-Orient ancien du Collège de France 3, Paris (Jean Maisonneuve), 2010, p. 185-199 in 8°, 2010
  • « Du temple de la nature au sanctuaire du cœur » (séance publique annuelle, 25 novembre 2016), CRAI 2016, p. 1539-1557, 2016
  • « La tunique sans couture et la Conversion de la Géorgie », dans M. D. Findikyan, D. Galadze, A. Lossky [dir.], Sion, Mère des Églises, Mélanges offerts au Père Charles Athanase Renoux, Semaines d’études liturgiques Saint-Serge, Münster i. W. (Aschendorff), 2016, p. 205-216, 2016
  • « Les tapis à dragons et le mythe arménien de l’orage », dans P. S. Filliozat, M. Zink [dir.], Tempus et tempestas, Paris (AIBL), 2016, p. 101-116, 2016
  • « La mission en Arménie de Mâr Gabryab, disciple de Mani : histoire et fiction », dans Éric Crégheur, Julio Cesar Dias Chaves, Steve Johnston [dir.], Christianisme des origines. Mélanges en l’honneur du Professeur Paul-Hubert Poirier, JAOC (Judaïsme ancien et origines du christianisme) 11, Turnhout (Brepols) 2018, p. 387-392, 2018
  • « L’évêque arménien Israyēl, missionnaire chez les Huns (681-682) : Pastorale et géopolitique dans le Nord-Est caucasien à la fin du VIIe siècle », Mélanges Bernard Flusin, Travaux et Mémoires 23/1, 2019.

Աղբյուրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Պետրոս Հովհաննիսյան, Մովսես Խորենացին օտար թարգմանություններով, «Էջմիածին» ամսագիր, Զ, 2010։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #1059888351 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
  2. ↑ www.aibl.fr (ֆր.)
  3. ↑ https://aibl.fr/academiciens-depuis-1663/
  4. ↑ Professor Jean-Pierre Mahé FBA
  5. ↑ ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիա (հայ.)
  6. ↑ Foreign Members
  7. ↑ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. ↑ https://www.theses.fr/2004EPHE4036
  9. ↑ https://www.theses.fr/2008EPHE4007
  10. ↑ https://www.theses.fr/2002EPHE4012
  11. ↑ https://www.theses.fr/2002EPHE4025
  12. ↑ https://www.theses.fr/2003EPHE4038
  13. ↑ https://www.theses.fr/2007PA040230
  14. ↑ https://www.theses.fr/2009EPHE4026
  15. ↑ https://www.ulaval.ca/notre-universite/prix-et-distinctions/doctorats-honoris-causa-de-luniversite-laval/recipiendaires-doctorat-honoris-causa-2007-2008/jean-pierre-mahe.html
  16. ↑ Գրիգոր Նարեկացին և իր «Մատեան ողբերգութեան» երկը = Gregoire de Narek et le livre de lamentation / Ա. Մահե, Ժան-Պիեռ Մահե. - Gregoire de Narek et le livre de lamentation - Երևան։ Նաիրի, 2004. - 328 էջ։
  17. 1 2 Կաղապար:Hy icon Х. Караделян, «Մահե, Ժան-Պիեր Հանրի Մարի» («Маэ, Жан-Пьер Анри Мари»), Армянская советская энциклопедия, т. VII, АН Армянской ССР, Ереван, 1981, с. 185
  18. 1 2 3 4 5 MAHÉ Jean-Pierre, Henri, Marie Արխիվացված 2021-01-09 Wayback Machine.
  19. ↑ «Иностранные члены Академии наук Армении». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հունիսի 4-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 4-ին.
  20. ↑ Иностранные члены Академии наук Грузии
  21. ↑ Ժ. Պ. ՄԱՀԵԻՆ ԲԱՐԵԿԱՄՈՒԹՅԱՆ ՇՔԱՆՇԱՆՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
  22. ↑ http://www.vatican.va/archive/aas/documents/2016/acta-gennaio2016.pdf

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժան-Պիեռ Մահե» հոդվածին։
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժան-Պիեռ Մահե» հոդվածին։
{{{alt}}} Սա անձի մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ժան-Պիեռ_Մահե&oldid=10853245» էջից