Jump to content

Ժաիր Բոլսանարուի քաղաքական իրավունքների սահմանափակում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

2023 թվականի հունիսի 22-30-ը Բրազիլիայի Գերագույն ընտրական դատարանը (TSE) քննել է Բոլսոնարո-Բրագա Նետտոյի թեկնածության չեղարկման վերաբերյալ հայցը։ Այն տեղի է ունեցել քաղաքական իշխանության չարաշահման և լրատվամիջոցների չարաշահման մեղադրանքով և կայացել է 2022 թվականի հուլիսի 18-ին Բրազիլիայի պետական հեռուստաընկերության՝ TV Brasil-ով հեռարձակված օտարերկրյա դեսպանների հետ հանդիպումից հետո։ Դատավարության ընթացքում այն ժամանակվա նախագահ Ժաիր Բոլսոնարուն քննադատել է Բրազիլիայի ընտրական համակարգը։ Հայցը ներկայացվել է Դեմոկրատական աշխատանքային կուսակցության (PDT) կողմից 2022 թվականի օգոստոսի 19-ին[1][2][3]։ Բոլսոնարոն հունիսի 30-ին 5 ձայնի դեմ 2 ձայնի հարաբերակցությամբ հեռացվել է պաշտոնից մինչև 2030 թվականը։ 2023 թվականի հոկտեմբերի 31-ին նախկին փոխնախագահի թեկնածու Վալտեր Բրագա Նետտոն նույնպես հեռացվել է պաշտոնից՝ տոնակատարությունների ժամանակ քաղաքական և տնտեսական իշխանության չարաշահման համար[4][5]։

Նախապատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերընտրվելու համար առաջադրում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժաիր Բոլսոնարոյի 2022 թվականի նախագահական քարոզարշավի մեկնարկը պաշտոնապես հայտարարվել է 2022 թվականի հուլիսի 24-ին Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքի «Խինասիո դու Մարականացինո» մարզադաշտում[6][7]։ Փոխնախագահի թեկնածուն է եղել Վալտեր Բրագա Նետտոն[8]Լ Հոկտեմբերի 2-ին, առաջին փուլում քվեարկելիս, նրա մրցակից Լուլան առաջ է անցել նրանից՝ հավաքելով ընտրողների ձայների 48.43%-ը[9]։ Բոլսոնարոն հասել է երկրորդ փուլ՝ ստանալով ձայների 43.20%-ը: Հոկտեմբերի 30-ին՝ երկրորդ փուլում, Բոլսոնարոն պարտվել է Լուլային՝ հավաքելով ձայների 49.10%-ը, մինչդեռ նրա մրցակիցը ստացել է 50.90%[10][11]։ Բոլսոնարոն դարձել է առաջին նախագահը, որը չի կարողացել վերընտրվել 1997 թվականին վերընտրության ինստիտուտի ներդրումից ի վեր, իսկ Լուլան առաջին նախագահն է, որը երեք անգամ ընտրվել է ուղղակի քվեարկությամբ[12][13]։

Հանդիպում դեսպանների հետ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Բոլսոնարույի հանդիպումը․ դեսպանների ներկայությամբ նա կշտամբում է Բրազիլիայի ընտրական համակարգը

Նույնիսկ նախագահական ընտրություններից առաջ Ժաիր Բոլսոնարոն դարձել է Բրազիլիայում կիրառվող էլեկտրոնային քվեախցիկների խիստ քննադատ[14]։ 2015 թվականին, երբ նա դաշնային պատգամավոր է եղել, նա սահմանադրական փոփոխությունների օրինագծի հեղինակն է եղել նաև, որը հաստատվել է Պատգամավորների պալատի կողմից և նախատեսել է երկրում տպագիր քվեաթերթիկների առկայություն[14]։ Այս փոփոխությունը հետագայում չեղյալ է համարվել Գերագույն դաշնային դատարանի (STF) կողմից և չի կիրառվել 2018 թվականի ընտրություններում՝ այն հիմքով, որ այն կարող է գաղտնիության և ընտրության ազատության խախտման ռիսկ ստեղծել (տպագրության խափանման դեպքում ընտրատեղամասերի աշխատակիցների միջամտության հնարավորության պատճառով)[15]։ 2022 թվականի նախագահական ընտրությունների համատեքստում Բոլսոնարոն և նրա կողմնակիցները բարձրացրել են էլեկտրոնային քվեատուփերի հարցը և նրա պարտությունից հետո կասկածի տակ դրել ընտրությունների օրինականությունը[16][17]։

2022 թվականի հուլիսի 18-ին դեսպանների հետ հանդիպման ժամանակ Ժաիր Բոլսոնարուն դավադրության տեսություններ է տարածել էլեկտրոնային քվեատուփերի մասին և վերօգտագործել նախորդ տարիներին արված և ընտրական մարմինների կողմից նախկինում վիճարկված կեղծ հայտարարությունները[18]։ Մամուլի և Գերագույն ընտրական դատարանի (TSE) կողմից հերքված պնդումների շարքում Բոլսոնարոն նշել է, որ հաքերը մուտք է ունեցել TSE համակարգ և կարող է մանիպուլյացիաներ կատարել էլեկտրոնային քվեատուփերի հետ։ TSE-ն չի համագործակցել Դաշնային ոստիկանության (PF) հետաքննության հետ, որ 2014 թվականին Բրազիլիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության (PSDB) կողմից վարձված աուդիտում եզրակացրել է, որ էլեկտրոնային քվեատուփերը «անլսելի» են և միջազգային դիտորդները չեն կարող երաշխավորել ընտրությունների օրինականությունը, որ ձայների վերահաշվարկը կիրականացվի երրորդ կողմի ընկերության կողմից, որ TSE-ն չի ընդունել զինված ուժերի առաջարկները, որ էլեկտրոնային քվեատուփը կլրացնի քվեարկությունը «3» թվով, հենց որ ընտրողը սեղմի «1» թիվը, որպեսզի «13» ձայնը հաշվարկվի ընդդիմադիր թեկնածուի օգտին։ Նա նաև հարձակվել է STF նախարարների վրա, ասել, որ Ֆաշինը եղել է Անհող աշխատողների շարժման (MST) փաստաբան, և որ Բարոզոն դասախոսություն է կարդացել «Ինչպես ազատվել նախագահից» վերնագրով, պնդումներ, որոնք նույնպես հերքվել են: Նա նաև փորձել է անօրինականացնել TSE-ն՝ դատարանի մասին ասելով. «դա ավելին է, քան շվեյցարական պանիր, դա մաղ է»[18][19][20][21]։ Ամերիկյան The New York Times թերթի տվյալներով՝ հանդիպումը միջազգային մտահոգություն է առաջացրել Բրազիլիայում հնարավոր պետական հեղաշրջման վերաբերյալ, քանի որ Բոլսոնարոն ենթադրել է, որ նշված խնդիրների լուծումը կլինի ընտրական գործընթացում զինվորականների ներգրավվածության ակտիվացումը[22][23]։ Հանդիպումը հեռարձակվել է երկրի պետական հեռարձակող TV Brasil-ի և նախագահին պատկանող պաշտոնական էջերի կողմից սոցիալական ցանցերում[24][25]։ «Նյու Յորք Թայմս»-ը համեմատել է Բոլսոնարոյի մարտավարությունը Դոնալդ Թրամփի դիրքորոշման հետ 2020 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում[22]։

Դատական հայցեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի հունիսին տասնվեց դատական հայց է ներկայացվել Ժաիր Բոլսոնարոյի անհամապատասխանության վերաբերյալ։ Դատական հայցերը քննվում են TSE-ի կողմից՝ դատավոր Բենեդիտո Գոնսալվեսի հսկողության ներքո, և վերաբերում են քաղաքական իշխանության չարաշահմանը և լրատվամիջոցների չարաշահմանը։ Առաջին բավարարված հայցը ներկայացրել է Դեմոկրատական աշխատանքային կուսակցությունը (PDT), որը նմանատիպ վեց հայց է ներկայացրել՝ մեղադրելով Ժաիր Բոլսոնարոյին և Բրագա Նետտոյին 2022 թվականին դեսպանների հետ հանդիպման ժամանակ ընտրական հանցագործություններ կատարելու մեջ[26][27]։ Դեմոկրատական աշխատանքային կուսակցության (PDT), Աշխատավորական կուսակցության (PT) և նախագահի թեկնածու Սորայա Տրոնիկեի ( UNIÉO ) կողմից ներկայացված այլ դատական հայցեր էլ Բոլսոնարոյին մեղադրում են անկախության երկհարյուրամյակի շքերթների ժամանակ քարոզարշավ անցկացնելու միջոցով քաղաքական իշխանությունը չարաշահելու մեջ և շքերթի պատկերները ընտրական քարոզչության մեջ օգտագործելու միջոցով տնտեսական իշխանությունը չարաշահելու մեջ[28]։

PDT-ի կողմից ներկայացված դատական հայցը

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեսպանների հետ հանդիպումից հետո, 2022 թվականի օգոստոսի 19-ին, Ընտրական դատարանը (PDT) խնդրել է TSE-ին չեղյալ համարել Բոլսոնարո-Բրագա զուտ ցուցակը և ջնջել սոցիալական ցանցերում լայն տարածում գտած տեսանյութերը: Դատական արգելքի մեջ Ընտրական դատարանի գլխավոր քարտուղարը հրամայել է օգոստոսին հեռացնել տեսանյութերը[29]։ PDT-ն նույնպես խնդրել է TSE-ին չեղյալ հայտարարել Բոլսոնարո-Բրագա զուտ ցուցակը և ջնջել այդ հանդիպման տեսանյութերը[30]։

2023 թվականի հունիսի 22-ին սկսվել է դատավարությունը։ Բենեդիտո Գոնսալվեսը, Ընտրական դատարանի գլխավոր քարտուղարը և գործի զեկուցողը, երկու ժամ կարդացել է գործին վերաբերող զեկույցը[31]։ Այնուհետև PDT-ի փաստաբան Վալբեր Ագրան ներկայացրել է մեղադրանքի կողմի փաստարկները, որից հետո մեղադրյալների փաստաբան Տարչիսիո Վիեյրան հնարավորություն է ստացել ելույթ ունենալ ամբիոնից։ Դատավարությունը ընդմիջվել է ընտրական հանձնաժողվի կարծիքից հետո[32]։ Հունիսի 27-ին Բենեդիտո Գոնսալվեսը քվեարկել է դատապարտման օգտին։ Նրա քվեարկությունից հետո TSE-ն դադարեցրել է երկու օր անց սկսված նիստը[33]։

Դատավարությունը վերսկսվել է հունիսի 29-ին՝ Ռաուլ Արաուջոյի քվեարկությամբ, որը դեմ է եղել Բոլսոնարոյի դատավճռին։ Նախարարներից մի քանիսը նույնիսկ ընդհատել են նրան՝ իր մեջբերումները վիճարկելու համար։ Հաջորդը քվեարկել է Ֆիորանո Մարկեսը, իսկ վերջում՝ Անդրոս Տավարեսը[34]։ Դրանից հետո նիստը դադարեցվել է։ Այն վերսկսվեց հունիսի 30-ին, Կարմեն Լուսիան և Ալեքսանդր դե Մորեյշը քվեարկել են կողմ, իսկ Նունես Մարկեսը դեմ։ 5-ից 2 կողմ ձայներով որոշվել է, որ թեկնածուն չի կարող պաշտոնավարել ութ տարի ժամկետով (սկսած 2022 թվականի ընտրությունների օրվանից[35][36]։

TCU-ի հետաքննություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

PDT-ի կողմից ներկայացված հայցի վերաբերյալ որոշում կայացնելուց հետո TSE-ն դիմում է ուղարկել Միության կոնտաների դատարան (TCU)՝ դեսպանների հետ հանդիպման ծախսերը գնահատելու և գանձարանին հասցված հնարավոր վնասը հետաքննելու համար: Եթե Բոլսոնարոյի հաշիվները մերժվեն, հնարավոր է, որ նա ընկնի «Ֆիչա Լիմպա» օրենքի տակ, և նրա ընտրվելու իրավունքը երկարաձգվի մինչև 2031 թվականը, ինչը նրա համար անհնար կդարձնի 2030 թվականի ընդհանուր ընտրություններին մասնակցելը: Բացի այդ, հնարավոր է, որ Բոլսոնարոն տուգանվի և ստիպված լինի փոխհատուցել ծախսերը[37][38][39]։

Հետադարձություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշման մասին միջազգային մակարդակով լուսաբանվել են աշխարհի առաջատար թերթերում, այդ թվում՝ ամերիկյան NBC և The Washington Post, պորտուգալական Diário de Notícias, բրիտանական BBC, իսպանական El País և գերմանական Deutsche Welle թերթերում[40][41][42][43][44][45]։

Որոշումից հետո նախկին նախագահը հայտարարել է, որ իրեն «մեջքից դանակահարել են»՝ նկատի ունենալով 2018 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ տեղի ունեցած հարձակումը, որի ժամանակ դանակով հարված էր հասցվել Բոլսարանարույի որովայնին[46][47]։

Ներկայացուցիչների պալատի առաջադրած Համաներման մասին օրինագիծը

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նույնիսկ TSE-ի որոշումից առաջ Ժաիր Բոլսոնարոն և նրա դաշնակիցները փնտրել են որոշումը չեղարկելու ռազմավարություններ: Նախ, դաշնային պատգամավոր Ուբիտարան Սանդերսոնը ներկայացրել է օրինագիծ, որը նպատակ ունի համաներում շնորհել 2016 թվականից ի վեր քաղաքական հանցագործությունների համար դատապարտված անձանց։ Ժաիր Բոլսոնարույից զատ այդ ցուցակում կլինի նաև Դելտան Դալլագնոլը, որը «Ֆիչա Լիմպա» օրենքի համաձայն՝ հեռացվել էր դաշնային պատգամավորի պաշտոնը ստանձնելուց մի քանի ամիս անց[48][49]։ Որպեսզի համաներումը հաստատվի, օրինագիծը պետք է հաստատվի Պատգամավորների պալատի և Դաշնային Սենատի կողմից, ինչպես նաև հաստատվի Հանրապետության նախագահ Լուիս Ինասիո Լուլա դա Սիլվայի կողմից (Ժաիր Բոլսոնարոյի գլխավոր քաղաքական մրցակիցը)[50]։

Այնուամենայնիվ, Կոնգրեսի կողմից ընդունված ցանկացած օրենք, այդ թվում՝ համաներումները, դեռևս ենթակա է Գերագույն դատարանի կողմից սահմանադրական վերանայման։ Սակայն դա տեղի կունենա միայն այն ժամանակ, եթե հայցվորները հայց ներկայացնեն նրա դեմ[51]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Mendes, Lucas; Cury, Teo (2023 թ․ հունիսի 30). «Por 5 a 2, TSE torna Jair Bolsonaro inelegível por oito anos». CNN Brasil (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  2. ↑ «Brazil's Bolsonaro has been barred from running for office until 2030». NBC News (անգլերեն). 2023 թ․ հուլիսի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  3. ↑ «The dizzying array of legal threats to Brazil's former president Jair Bolsonaro». Politico. 2024 թ․ հունիսի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ օգոստոսի 23-ին. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  4. ↑ Carmo, Wendal (2024 թ․ մայիսի 3). «Por unanimidade, TSE confirma inelegibilidade de Bolsonaro e Braga Netto por abuso no 7 de Setembro». CartaCapital (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  5. ↑ Castro, Grasielle (2023 թ․ հոկտեմբերի 31). «TSE condena Braga Netto à inelegibilidade por uso político do 7 de Setembro». JOTA Jornalismo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  6. ↑ Reis, Daniel; Souza, Renata (2024 թ․ հուլիսի 7). «PL oficializa candidatura de Bolsonaro à reeleição; Braga Netto é vice na chapa». CNN Brasil (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  7. ↑ Rodrigues, Matheus (2022 թ․ հուլիսի 24). «Bolsonaro é lançado candidato à reeleição em evento com ataque ao STF e discurso de Michelle: Eleições 2022». G1 (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  8. ↑ Carmo, Wendal (2024 թ․ մայիսի 3). «Por unanimidade, TSE confirma inelegibilidade de Bolsonaro e Braga Netto por abuso no 7 de Setembro». CartaCapital (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ օգոստոսի 28-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  9. ↑ Azevedo, Evelin (2022 թ․ հոկտեմբերի 3). «Quantos votos faltaram para Lula ganhar no primeiro turno? Confira». O Globo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  10. ↑ Oits, John (2022 թ․ հոկտեմբերի 30). «Lula beats far-right President Bolsonaro to win Brazil election». National Public Radio. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  11. ↑ Nugent, Ciara (2022 թ․ հոկտեմբերի 30). «Lula Wins Brazil's Presidential Election». TIME (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ սեպտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  12. ↑ Mendes, Felipe (2022 թ․ հոկտեմբերի 30). «Bolsonaro entra para a história como primeiro presidente a não conseguir a reeleição». Brasil de Fato (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հուլիսի 5-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  13. ↑ Cerqueira, Carolina (2022 թ․ հոկտեմբերի 30). «Lula é 1º presidente com 3 vitórias no voto direto; só Getúlio governou por mais tempo». CNN Brasil (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  14. 1 2 Senra, Ricardo (2015 թ․ հունիսի 17). «Câmara aprova pela primeira vez emenda de Jair Bolsonaro». G1 (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  15. ↑ Ramalho, Renan; Oliveira, Mariana (2018 թ․ հունիսի 6). «Por 8 a 2, STF derruba voto impresso nas eleições de 2018». G1 (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 4-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  16. ↑ Peron, Isadora; Shinohara, Gabriel; Assis, Mariana; Pereira, Gabriela; Pimenta, Guilherme (2024 թ․ հուլիսի 11). «PF aponta série de 'ações clandestinas' de Abin sob Bolsonaro e vê ataque às urnas eletrônicas como foco». Valor Econômico (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  17. ↑ Vargas, Mateus (2022 թ․ դեկտեմբերի 14). «TSE abre investigação contra Bolsonaro por ataque às urnas e abuso de poder econômico». Folha de S.Paulo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  18. 1 2 Feitoza, César (2022 թ․ հուլիսի 19). «Bolsonaro reciclou mentiras e distorceu fatos em fala a embaixadores; veja checagem». Folha de S.Paulo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  19. ↑ Vettorazzo, Lucas (2022 թ․ հուլիսի 19). «Em reunião com embaixadores, Bolsonaro ataca Barroso, Fachin e Moraes». Veja (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  20. ↑ Monnerat, Alessandra (2021 թ․ հուլիսի 11). «Auditoria do PSDB, citada por Bolsonaro, não encontrou fraudes nas eleições». Estadão (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  21. ↑ Castro, Ruy (2023 թ․ մայիսի 3). «Opinião – Ruy Castro: Bolsonaro tem de pagar». Folha de S.Paulo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 4-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  22. 1 2 Nicas, Jack (2022 թ․ հունիսի 12). «Bolsonaro's New Ally in Questioning Brazil's Elections: The Military». The New York Times. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  23. ↑ Nicas, Jack; Spigariol, André (2022 թ․ հուլիսի 19). «Bolsonaro Gathers Foreign Diplomats to Cast Doubt on Brazil's Elections». The New York Times. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  24. ↑ Mendes, Lucas; Cury, Teo (2023 թ․ հունիսի 30). «Por 5 a 2, TSE torna Jair Bolsonaro inelegível por oito anos». CNN Brasil (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  25. ↑ Prates, Vinicius (2022 թ․ հուլիսի 19). «Bolsonaro cometeu crime eleitoral na reunião com embaixadores?». Estado de Minas (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 29-ին. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  26. ↑ «PDT aciona TSE contra Bolsonaro por desvio de finalidade do 7 de setembro – PDT». Democratic Labour Party (բրազիլական պորտուգալերեն). 2022 թ․ սեպտեմբերի 8. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  27. ↑ Vivas, Fernanda; Falcão, Márcio (2022 թ․ օգոստոսի 22). «PDT aciona TSE contra Bolsonaro e Braga Netto por pedidos de voto em live no Planalto». G1 (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  28. ↑ Sales, Vinicius (2023 թ․ հունիսի 28). «Além da ação do PDT, Bolsonaro responde a outros 15 processos no TSE». Gazeta do Povo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  29. ↑ Vargas, Mateus (2022 թ․ օգոստոսի 19). «PDT pede que TSE torne Bolsonaro inelegível por ataques às urnas em fala a embaixadores». Folha de S.Paulo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ օգոստոսի 19-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  30. ↑ Vieira, Bianka (2022 թ․ օգոստոսի 24). «Mônica Bergamo: TSE derruba vídeos em que Bolsonaro mente a embaixadores e faz ameaças golpistas». Folha de S.Paulo (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հունիսի 23-ին. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  31. ↑ Netto, Paulo (2023 թ․ հունիսի 6). «Ministro conclui leitura de relatório em 2 h; julgamento volta na terça». UOL (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 15-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  32. ↑ Luiz, Caio (2023 թ․ հունիսի 29). «Placar está 3 a 1 pela inelegibilidade; sessão será retomada na sexta-feira». Congresso em Foco (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  33. ↑ Azevedo, Reinaldo (2023 թ․ հունիսի 28). «Reinaldo: O voto demolidor de Gonçalves contra Bolsonaro». BandNews FM (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  34. ↑ «TSE retoma amanhã com 3x1 por Bolsonaro inelegível; maioria absolve vice». UOL (բրազիլական պորտուգալերեն). 2023 թ․ հուլիսի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  35. ↑ «Por maioria de votos, TSE declara Bolsonaro inelegível por 8 anos». Superior Electoral Court (բրազիլական պորտուգալերեն). 2023 թ․ հուլիսի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  36. ↑ «Vitória do PDT e do Brasil! Bolsonaro está inelegível por 8 anos – PDT». Democratic Labour Party (բրազիլական պորտուգալերեն). 2023 թ․ հունիսի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մայիսի 23-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  37. ↑ Cury, Teo (2023 թ․ հուլիսի 7). «TCU vai analisar condenação pelo TSE e pode estender inelegibilidade de Bolsonaro para além de 2030». CNN Brasil (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  38. ↑ Caixetta, Izabella (2023 թ․ հուլիսի 3). «Processo do TCU pode estender inelegibilidade de Bolsonaro at 2031». Estado de Minas (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 12-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  39. ↑ «Bolsonaro pode pegar mais anos de inelegibilidade? TCU avalia condenação ex-presidente no TSE». Exame (բրազիլական պորտուգալերեն). 2023 թ․ հուլիսի 3. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  40. ↑ Savarese, Mauricio; Jeantet, Diane (2023 թ․ հունիսի 30). «Former Brazilian president Jair Bolsonaro barred from running for office until 2030». NBC New York (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  41. ↑ Moreira, João (2023 թ․ հունիսի 30). «É oficial. Tribunal declara Bolsonaro inelegível até 2030». Diário de Notícias (պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 5-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  42. ↑ Plummer, Robert (2023 թ․ հունիսի 30). «Eight-year election ban for Brazil's Jair Bolsonaro». BBC (բրիտանական անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  43. ↑ Gortázar, Naiara Galarraga (2023 թ․ հունիսի 30). «Los jueces cortan en seco la carrera política de Bolsonaro con una inhabilitación de ocho años». El País (իսպաներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  44. ↑ «Brazil: Judges vote to bar Bolsonaro from office for 8 years – DW – 06/30/2023». Deutsche Welle (անգլերեն). 2023 թ․ հունիսի 30. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  45. ↑ Dias, Mariana (2023 թ․ հունիսի 30). «Brazilian court bars Bolsonaro from running for office». The Washington Post. Վերցված է 2024 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  46. ↑ Toledo, Marina (2023 թ․ հունիսի 30). «"Hoje levei uma facada nas costas", diz Bolsonaro após ficar inelegível pelo TSE». CNN Brasil (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  47. ↑ «Jair Bolsonaro leva facada durante ato de campanha em Juiz de Fora». G1 (բրազիլական պորտուգալերեն). 2018 թ․ սեպտեմբերի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ հուլիսի 22-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  48. ↑ Mendes, Sandy; Borges, Rebeca; Tenório, Augusto (2023 թ․ հունիսի 28). «Deputados apresentam "PL da anistia" para assegurar Bolsonaro elegível». Metrópoles (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 4-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  49. ↑ Brites, Ramiro (2024 թ․ նոյեմբերի 15). «Eduardo Bolsonaro tenta manter de pé anistia após ataque ao STF: Maquiavel». Veja (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024-11-15-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  50. ↑ Figueiredo, Pedro; Frasceschini, Mariana; Barbiéri, Luiz (2023 թ․ հունիսի 30). «Aliados protocolam projeto para tentar anistiar Bolsonaro após ele ser condenado à inelegibilidade pelo TSE». G1 (բրազիլական պորտուգալերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2024-11-15-ին.
  51. ↑ «Anistia depende de projeto de lei e pode ser questionada no STF; entenda». G1 (բրազիլական պորտուգալերեն). 2025-04-01. Վերցված է 2025-07-21-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ժաիր_Բոլսանարուի_քաղաքական_իրավունքների_սահմանափակում&oldid=10791520» էջից