Jump to content

Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկը Թուրքիայում, Թուրքիայի Հանրապետության տարածքում գտնվող մշակութային հուշարձանների ցանկ, որը պահպանվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից։ 2016 թվականի տվյալներով ցանկում ներառված են եղել 16 հուշարձաններ։ 14 հուշարձաններ ներառված են եղել մշակութային չափանիշով, երկուսը՝ խառը։ 8 հուշարձաններ ճանաչվել են մարդկային մտքի հրաշալիք, երկուսը՝ բնության հրաշալիք։ Բացի այդ, 2016 թվականի տվյալներով, Թուրքիայի տարածքում գտնվող 69 հուշարձաններ համարվում են թեկնածու հուշարձան[1]։ Թուրքիան վավերացրել է Համաշխարհային մշակույթի և բնության պահպանության կոնվենցիան 1983 թվականի մարտի 16-ին[2]։ Թուրքիայի տարածքում գտնվող առաջին երեք հուշարձանները ցանկի մեջ են ներառվել 1985 թվականին՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 9-րդ համաժողովի ժամանակ։

Ցանկ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորև ներկայացված է Թուրքիայի տարածքում գտնվող հուշարձանների ցանկը, որոնք ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։

# Պատկեր Անվանում Տեղադրություն Կառուցման թվական Ցանկի մեջ ներառման տարեթիվը № Չափանիշ
1 Ստամբուլի պատմական շրջաններ
(թուրքերեն՝ İstanbul'un Tarihi Alanları)		 Ստամբուլի մարզ մ.թ.ա. V դար[3]—XIX դար 1985 356 i, ii, iii, iv
2 Գյորեմե ազգային այգի և Կապադովկիայի քարանձավներ
(թուրքերեն՝ Göreme Milli Parkı ve Kapadokya)		 Նևշեհիրի մարզ, Կայսերիի մարզ, Աքսարայի մարզ և Նիղդեի մարզ IV դար 1985 357 i, iii, v, vii
3 Դիվրիղիի մեծ մզկիթ և հիվանդանոց
(թուրքերեն՝ Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası)		 Սիվասի մարզ XIII դար 1985 358 i, iv
4 Հատտուսա հնագույն քաղաք
(թուրքերեն՝ Hattuşaş: Hitit Başkenti)		 Չորումի մարզ մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ 1986 377 i, ii, iii, iv
5 Նեմրութ լեռան հնագիտական հայտնագործություններ
(թուրքերեն՝ Nemrut Dağı)		 Ադըյամանի մարզ մ.թ.ա. 69-34 թվականներ 1987 448 i, iii, iv
6 Հիերապոլիս հնագույն քաղաք և Փամուքքալեի աղբյուրներ
(թուրքերեն՝ Hierapolis ve Pamukkale)		 Դենիզլիի մարզ մ.թ.ա. II դար 1988 485 iii, iv, vii
7 Քսանֆ հնագույն քաղաք և Լետոնի տաճար
(թուրքերեն՝ Ksantos ve Letoon)		 Մուղլայի մարզ, Անթալիայի մարզ մ.թ.ա. VII-VI դարեր[4] 1988 484 ii, iii
8 Սաֆրանբոլու քաղաք
(թուրքերեն՝ Safranbolu Şehri)		 Քարաբյուքի մարզ XIII—XX դարեր 1994 614 ii, iv, v
9 Տրոյայի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Troya Antik Kenti)		 Չանաքքալեի մարզ մ.թ.ա. 13-12-րդ դարեր 1998 849 ii, iii, vi
10 Սելիմիե մզկիթ և հարակից սոցիալական մասնաշենքեր
(թուրքերեն՝ Selimiye Camii ve Külliyesi)		 Էդիրնեի մարզ 1568—1574 թվականներ 2011 1366 i, iv
11 Նեոլիթի ժամանակաշրջանի Չաթալ Հույուք բնակավայր
(թուրքերեն՝ Çatalhöyük Neolitik Kenti)		 Քոնյայի մարզ մ.թ.ա. VIII-VI հզ. 2012 1405 ii, iv
12 Սելջուկյան Բուրսա և Ջումալըքըզըք բնակավայրեր
(թուրքերեն՝ Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu)		 Բուրսայի մարզ XIII դար 2014 1452 i, ii, iii, iv, vi
13 Պերգամոն և հարակից մշակութային լանդշաֆտներ
(թուրքերեն՝ Pergamon Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı)		 Իզմիրի մարզ մ.թ.ա. IV հազարամյակ 2014 1457 i, ii, iii, iv, vi
14 Եփեսոս
(թուրքերեն՝ Efes)		 Իզմիրի մարզ մ.թ.ա. X դար 2015 1018 iii, iv, vi
15 Դիարբեքիրի ամրոց և Հևսելի այգիներ
(թուրքերեն՝ Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı)		 Դիարբեքիրի մարզ 349 2015 1488 iv
16 Անի
(թուրքերեն՝ Ani)		 Կարսի մարզ V դար 2016 1518 ii, iii, iv

Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ (Թուրքիա)##
Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ (Թուրքիա)
Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ

Թեկնածու հուշարձանների ցանկ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորև ներկայացված են թեկնածու հուշարձանների ցանկը։

# Պատկեր Անվանում Տեղադրություն Կառուցման թվական Ներառման թվական № Չափանիշ
1Քարաին
(թուրքերեն՝ Karain)		Անթալիայի մարզմ.թ.ա. XX հազարամյակ1994666iii, vi
2Սումելա վանք
(թուրքերեն՝ Sümela Manastırı)		Տրապիզոնի մարզIV-V դարեր20001397i, iii
3Ալահան վանական համալիր
(թուրքերեն՝ Alahan Manastırı)		Մերսինի մարզV դար20001398i, iii, iv
4Դեմրեյի Սբ. Նիկողայոսի եկեղեցի
(թուրքերեն՝ Aziz Nikolaos Kilisesi)		Անթալիայի մարզIV դար20001399iii, iv
5Հառան և Ուռհա
(թուրքերեն՝ Harran/Şanlıurfa)		Շանլըուրֆայի մարզմ.թ.ա. 24-րդ դար20001400i, ii, iii, iv
6Հին դամբարաններ, Խլաթի ուրարտական և օսմանյան պալատներ
(թուրքերեն՝ Ahlat)		Բիթլիսի մարզմ.թ.ա. X դար20001401i, iii
7Բայազետից մինչև Դենիզլիի սելջուկյան քարվանսարայներ
(թուրքերեն՝ Selçuklular Döneminde)		Աղրըի մարզ, Աքսարայի մարզ, Դենիզլիի մարզXI — XIV դար20001403ii, iii, iv
8Սելջուկյան սուլթանության մայրաքաղաք Կոնիա
(թուրքերեն՝ Konya)		Քոնյայի մարզXII—XIII դար20001404i, ii, v
9Ալանիա
(թուրքերեն՝ Alanya)		Անթալիայի մարզXII դար20001405iii, iv
10Մարդին
(թուրքերեն՝ Mardin)		Մարդինի մարզXVI դար20001406ii, iii, iv
11Տարսոնի Սբ. Պողոսի տաճար
(թուրքերեն՝ St.Paul Kilisesi ve Kuyusu)		Մերսինի մարզXII դար20001409ii, iii, iv
12Բայազետի Իսհակ փաշայի պալատ
(թուրքերեն՝ İshak Paşa Sarayı)		Աղրըի մարզXVIII դար20001410i, iii, iv
13Կեկովա
(թուրքերեն՝ Kekova)		Անթալիայի մարզ—20001411не указаны
14Թերմեսոս ազգային պարկ
(թուրքերեն՝ Güllük Dağı Millî Parkı (Termessos))		Անթալիայի մարզ—20001412не указаны
15Աֆրոդիսիաս քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Afrodisias)		Այդընի մարզII- VI դարեր20095406ii, iv
16Հին Լիկիայի քաղաքներ
(թուրքերեն՝ Likya)		Անթալիայի մարզV - IV20095408iii, iv
17Սագալասոս քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Sagalassos)		Բուրդուրի մարզIII - XIII20095409ii, iii
18Պերգե քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Perge)		Անթալիայի մարզՄ․ թ․ ա․ VII - VII20095411ii
19Բեյշեհիրի Էշրեֆօղլու մզկիթ
(թուրքերեն՝ Eşrefoğlu)		Քոնյայի մարզXIII20115611ii, iv
20Գյոբեքլի թեփե
(թուրքերեն՝ Göbekli Tepe)		Շանլըուրֆայի մարզIX20115612i, ii, iii, iv, vi
21Անթաքիայի Սուրբ Պետրոս եկեղեցի
(թուրքերեն՝ Saint Pierre Kilisesi)		Հաթայի մարզXI20115613iii, vi
22Այզանոյ անտիկ քաղաք
(թուրքերեն՝ Aizanoi)		Քյութահյայի մարզմ.թ.ա. II հազարամյակ20125724ii, iv
23Զեվգմա քաղաքի ավերակներ
(թուրքերեն՝ Zeugma)		Գազիանթեփի մարզմ.թ.ա. IV դար20125726ii, iii, iv
24Գորդիոն
(թուրքերեն՝ Gordion)		Անկարայի մարզմ.թ.ա. VIII դար20125727ii, iv, vi
25Բիրգի պատմական քաղաք
(թուրքերեն՝ Birgi)		Իզմիրի մարզմ.թ.ա. VIII դար20125728ii, iv
26Հեկատոմնուսի դամբարան
(թուրքերեն՝ Hecatomnus Mozolesi)		Մուղլայի մարզմ.թ.ա. IV դար20125729i, iii, iv
27Բեչին միջնադարյան քաղաք
(թուրքերեն՝ Beçin)		Մուղլայի մարզXIV դար20125730ii
28Նիղդե քաղաքի պատմական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Niğde)		ՆիղդեXIII դար20125731ii
29Եսեմեք
(թուրքերեն՝ Yesemek)		Գազիանթեփի մարզմ.թ.ա. X դար20125732ii, iii
30Օդունփազարը
(թուրքերեն՝ Odunpazarı)		Էսքիշեհիրի մարզXIII դար20125733iii, vi
31Մամուրե
(թուրքերեն՝ Mamure kalesi)		Մերսինի մարզIII դար20125734iv, v
32Հաջի Բեքթաշի թանգարան
(թուրքերեն՝ Hacıbektaş Veli Müzesi)		Նևշեհիրի մարզXIV դար20125735iii, vi
33Լաոդիկեա քաղաքի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Laodikeia)		Դենիզլիի մարզմ.թ.ա. III դար20135823ii, iii, iv
34Թուզ լճի բնապահպանական հատուկ տարածք
(թուրքերեն՝ Tuz Gölü)		Քոնյայի մարզ, Անկարայի մարզ, Աքսարայի մարզ—20135824vii, viii, x
35Ջենովական առևտրային կետեր և շինություններ
(թուրքերեն՝ Ceneviz Ticaret Mesajlar ve Surlar)		Ստամբուլի մարզ, Իզմիրի մարզ, Բարթընի մարզ, Դյուզջեի մարզ, Սինոփի մարզXIII - XV դարեր20135825ii, iv
36Սարդը անտիկ քաղաք ևև Բին թեփեյի լիդիական դամբարաններ
(թուրքերեն՝ Sardes/Bintepe tümülüs mezarları)		Մանիսայի մարզմ.թ.ա. V դար20135829i, ii, iii
37Իզնիք
(թուրքերեն՝ İznik)		Բուրսայի մարզմ.թ.ա. IV դար20145900ii, iii, v
38Զեյնել Աբիդին մզկիթ և Հակոբ Մծբնեցու եկեղեցի
(թուրքերեն՝ Zeynel Abidin Camii/Mar Yakub kilisesi)		Մարդինի մարզIV դար20145901iii, iv
39Ահի Էվրանի դամբարան
(թուրքերեն՝ Ahi Evran Türbesi)		Քըրշեհիրի մարզ—20145902iii, vi
40Տիտոսի թունել
(թուրքերեն՝ Titus Tüneli)		Հաթայի մարզI —II դարեր20145903i, iv
41Մահմուտբեյ մզկիթ
(թուրքերեն՝ Mahmutbey Camii)		Քասթամոնուի մարզ136620145904ii, iv
42Կանիշի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Kaniş/Kültepe)		Կայսերիի մարզմ.թ.ա. II հազարամյակ20145905ii, iii
43Քավնոս անտիկ քաղաք
(թուրքերեն՝ Kaunos)		Մուղլայի մարզմ.թ.ա. X դար20145906i, ii, iii, iv
44Անատոլիայի սելջուկյան մեդրեսեներ
(թուրքերեն՝ Anadolu'da Selçuklu medrese)		Քոնյայի մարզ, Սիվասի մարզ, Կայսերիի մարզ, Քըրշեհիրի մարզ, Էրզրումի մարզX դար20145907ii, iv
45Արսլանթեփեի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Arslantepe Höyüğü)		Մալաթիայի մարզմ.թ.ա. IV հազարամյակ20145908ii, iii, iv
46Կոռիկոս
(թուրքերեն՝ Korykos)		Մերսինի մարզIV դար20145909ii, iii, iv
47Անարզաբա
(թուրքերեն՝ Anavarza)		Ադանայի մարզ—20145910iii, iv, vi
48Դարդանելի օպերացիայի ժամանակ տեղի ունեցած բախումների վայրեր
(թուրքերեն՝ Çanakkale Boğazı/Gelibolu)		Չանաքքալեի մարզ—20145911vi
49«Էֆլաթուն Պընար» խեթթական սրբավայր
(թուրքերեն՝ Eflatunpınar)		Քոնյայի մարզ—20145912iii, iv, vi
50Սուրբ Խաչ
(թուրքերեն՝ Akdamar Kilisesi)		Վանի մարզ915—92120156035i, ii, iii, iv, vi
51Ասպենդոս քաղաքի թատրոն և ակվեդուկ
(թուրքերեն՝ Antik Aspendos Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri)		Անթալիայի մարզմ.թ.ա. V դար20156036i, ii, iv
52Քյուլլիե (իսլամական սոցիալական կոմպլեքս)
(թուրքերեն՝ Eshab-ı Kehf Külliyesi)		Քահրամանմարաշի մարզV —XVI դարեր20156037iii, vi
53Մուդուրնու պատմական քաղաք
(թուրքերեն՝ Mudurnu Tarihi Ahi Kenti)		Բոլուի մարզXIII դար20156038ii, iv
54Հարշենա լեռ և պոնտիական արքաների դամբարաններ
(թուրքերեն՝ Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları)		Ամասիայի մարզմ.թ.ա. IV դար20156039iii, vi, vii
55Միզիա
(թուրքերեն՝ Dağlık Frigya Vadisi)		Էսքիշեհիրի մարզ, Քյութահյայի մարզ—20156040ii, iii, iv
56Ստրատոնիկեա անտիկ քաղաք
(թուրքերեն՝ Stratonikeia Antik Kenti)		Մուղլայի մարզմ.թ.ա. III դար20156041ii, iv
57Ուզունքյոփրու կամուրջ
(թուրքերեն՝ Uzunköprü)		Էդիրնեի մարզ1426—144320156042iii, iv
58Իսմայիլ Ֆաքիրուլլահի դամբարան
(թուրքերեն՝ İsmail Fakirullah Türbesi)		Սիիրթի մարզXVIII դար20156043iv, vi
59Յըլդըզ պալատական համալիր
(թուրքերեն՝ Yıldız Saray Kompleksi)		Ստամբուլի մարզXIX դար20156044ii, iii, iv
60Մալաբադի կամուրջ
(թուրքերեն՝ Silvan Malabadi Köprüsü)		Դիարբեքիրի մարզXII դար20166113iii, iv, vi
61Վանի բերդ և հին քաղաք
(թուրքերեն՝ Van Kalesi)		Վանի մարզմ.թ.ա IX դար20166114ii, iii, iv, vi
62Բայազիդ II սուլթանի համալիր
(թուրքերեն՝ Sultan II. Beyazıd Han Külliyesi)		Էդիրնեի մարզ1484—148820166117ii, iv, vi
63Մինարեթ Յիվլի մզկիթ
(թուրքերեն՝ Yivli Minare Camii)		Անթալիայի մարզ123020166119ii, iv, vi
64Սիվրիհիսարի մեծ մզկիթ
(թուրքերեն՝ Sivrihisar Ulu Camii)		Էսքիշեհիրի մարզ1231—123220166120ii, iv
65Բոդրումի ամրոց
(թուրքերեն՝ Bodrum Kalesi)		Մուղլայի մարզXV դար20166121ii, iii, iv
66Նուրուօսմանիե համալիր
(թուրքերեն՝ Nuruosmaniye Külliyesi)		Ստամբուլի մարզ1749—175520166122ii, iii, iv
67Քիբիրա անտիկ քաղաք
(թուրքերեն՝ Kibyra Antik Kenti)		Բուրդուրի մարզմ.թ.ա. IV-III դար20166123iii, iv
68Հաջի Բայրամ մզկիթ և հարակից տարածքներ
(թուրքերեն՝ Hacı Bayram Camii)		Անկարայի մարզXV դար20166124iv, vi
69Քըզըլըրմաք գետի դելտա
(թուրքերեն՝ Kızılırmak Deltası)		Սամսունի մարզ—20166125vii, x
70Իվրիզ մշակութային ռելիեֆ
(թուրքերեն՝ İvriz)		Քոնյայի մարզմ.թ.ա. II հազարամյակ20176244ii, iii, iv
71Այվալըք արդյունաբերական շրջան
(թուրքերեն՝ Ayvalık)		Բալըքեսիրի մարզXX դար20176243iii, v
72Ասսոսի հնագիտական հուշարձաններ
(թուրքերեն՝ Assos)		Չանաքքալեի մարզմ.թ.ա X դար20176242ii, iv, vi

Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ (Թուրքիա)##
Թուրքիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ (Թուրքիա)
7
12
15
28
30
34
37
38
39
40
43
47
48
51
52
53
56
57
59
61
63
64]]
66
67
Թեկնածու հուշարձաններ

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «Tentative» (անգլերեն). UNESCO World Heritage Centre — Список кандидатов в объекты всемирного наследия ЮНЕСКО в Турции. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 28 июля 2011-ին.
  2. ↑ «The States Parties - Turkey». unesco.org. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 27-ին. Վերցված է 28 июля 2011-ին.
  3. ↑ «The Serpent Column». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ օգոստոսի 2-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 21-ին.
  4. ↑ «XANTHOS and LETOON». Արխիվացված է օրիգինալից 2015 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2017 թ․ հունիսի 21-ին.

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Թուրքիայում_ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի_Համաշխարհային_ժառանգության_ցանկ&oldid=10286959» էջից