Թուրքական C-130 օդանավի ավիավթար (2025)
| Թուրքական C-130 օդանավի ավիավթար | |
|---|---|
 | |
| Ընդհանուր տեղեկություններ | |
| Տեսակ | Ավիավթար |
| Թվական | նոյեմբերի 11, 2025 |
| Վայր | Սիղնաղի շրջան և Կախեթի մարզ, ,  Վրաստան |
| Թռիչքի վայր | Ganja |
| Վերջնական կետ | Թուրքիա և Կեսարիա |
| Զոհվածներ | 20 մարդ |
| Օդանավ | |
| Մոդել | Lockheed C-130 Hercules |
| Ավիաընկերություն | Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերը |
| Կենդանի մնացած | 0 |
 | |
 | |
2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի «Lockheed C-130 Hercules» օդանավը, որը թռիչք է կատարել Գանձակի միջազգային օդանավակայանից (Ադրբեջան) դեպի Էրկիլեթի օդային բազա (Թուրքիա), օդում փլուզվել է և ընկել Վրաստանում՝ Ադրբեջանին սահմանակից հատվածի մոտակայքում։ Վթարի հետևանքով օդանավում գտնվող բոլոր 20 մարդիկ զոհվել են[1][2][3]։
Նախապատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օդանավ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Lockheed C-130EM Hercules» ինքնաթիռը (գրանցման համար 68-1609 և սերիական համար 382-4311) կառուցվել է 1968 թվականին։ Սկզբում այն տրամադրվել է Սաուդյան Արաբիայի Թագավորական ռազմաօդային ուժերին։ Ինքնաթիռը Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի սպառազինության մեջ է մտել 2010 թվականի մարտին և մինչև աղետը պարբերաբար օգտագործվել է[4]։ Ինքնաթիռը լայնորեն օգտագործվել է Թուրքիայում ռազմական և մարդասիրական տեղափոխումների համար[5]։ Արդիականացվել և վերագործարկման է դրվել 2022 թվականին, վերջին անգամ տեխսպասարկում է անցել 2025 թվականի հոկտեմբերին[6]։
Ուղևորներ և անձնակազմ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ինքնաթիռում եղել է առնվազն 20 մարդ, այդ թվում՝ անձնակազմի անդամները, որոնց թիվն անհայտ է[7][8]։ Տեղական լրատվամիջոցները հայտնել են, որ ինքնաթիռում եղել են ինչպես թուրք, այնպես էլ ադրբեջանցի զինվորականներ[9]։ Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է, որ օդանավում եղել են 20 թուրք զինվոր՝ չհիշատակելով այլ ազգություններ[10]։
Ավիավթար
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օդանավը Գանձակի միջազգային օդանավակայանից ուղղություն է վերցրել 10:19-ին՝ համաշխարհային կոորդինացված ժամանակով։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ այն բարձրացել է 7,315 մ։ Ավելացրած վերջին ֆիքսված արագությունը եղել է 302 հանգույց[4]։ Ինքնաթիռը Ադրբեջանից մեկնելիս է եղել Թուրքիա։ Այն Վրաստանի վրայով թռչելիս օդում մասնատվել է և ընկել Սիղնաղի մոտակայքում[9]։ Օդանավը ռադարներից անհետացել է մի քանի րոպե անց, երբ հատել է Վրաստանի սահմանը, առանց ազդանշան արտանետելու[2][7][11]։ Տեսանյութում երևում է, թե ինչպես է ինքնաթիռը քանդվում, ապա ընկնում գետնի վրա[5]։ Թուրքիայի կառավարությունը հայտարարել է, որ բոլոր 20 մարդիկ զոհվել են[12]։ Ահազանգող մարմինները գտել են 18 զոհերի մնացորդները, երկու այլ անձանց որոնումները շարունակվում են[13][14]։ Մնացորդները տարածվել են տարբեր հատվածներում՝ գյուղատնտեսական հողատարածքներով շրջապատված հարթավայրում[15]։
Քննություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ադրբեջանում հետաքննություն է սկսվել թռիչքների անվտանգության կամ օդանավի շահագործման կանոնների խախտման փաստով, որը մարդկային զոհերի պատճառ է դարձել։ Ներքին գործերի նախարարությունը փուլ առ փուլ հանրությանն է ներկայացնում մանրամասն տեղեկատվություն դեպքի վերաբերյալ[16]։ Թուրքիայի օդային պատահարների հետաքննության խումբը, կազմված 46 անձից, ժամանել է դեպք վայր և սկսել ուսումնասիրել բեկորները[17]։ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հաստատել է, որ հետաքննողները գտել են սև արկղը[18]։
Թուրքիայի ազգային պաշտպանության նախարարությունը դադարեցրել է C-130 ռազմական տրանսպորտային ինքնաթիռների թռիչքները մինչև Վրաստանում ավիավթարի պատճառների և հանգամանքների հետաքննության ավարտը[14]։
«Lockheed Martin» ամերիկյան ռազմարդյունաբերական ընկերությունը հայտարարել է, որ կօգնի հետաքննությանը[19]։
Արդյունքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Աղետի անմիջապես հետո Վրաստանի և Ադրբեջանի իշխանությունները սկսել են համատեղ որոնողափրկարար աշխատանքները[12]։ Վրաստանի իշխանությունները հասել են ավիավթարի վայր 17:00-ի մոտ, իսկ թուրքական բանակը օգտագործել է անօդաչու թռչող սարք՝ փրկարար աշխատանքներին աջակցելու համար[1]։
Միջազգային արձագանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ավիավթարի կապակցությամբ իրենց ցավակցությունն են հայտնել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպան Թոմ Բարրաքը[10]։ Վերջինս աջակցություն է հայտնել զոհերի ընտանիքներին և հայտարարել, որ Միացյալ Նահանգները «համերաշխ է մեր թուրք դաշնակիցների հետ»։ ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Մարկ Ռուտտեն հայտնել է ցավակցություն, հարգանքի տուրք մատուցել զոհված զինծառայողներին և շնորհակալություն հայտնել ՆԱՏՕ-ի բոլոր ծառայողներին իրենց ծառայության համար[15]։
Նոյեմբերի 14-ին Անկարայի ավիաբազայում տեղի է ունեցել զոհվածների հրաժեշտի արարողությունը, որից հետո նրանց աճյունները տեղափոխվել են բնակության վայրեր[20]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 español, Leer en (2025-11-11). «Turkish military plane with 20 on board crashes in Georgia». AP News (անգլերեն). Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ 2,0 2,1 «Падение «Геркулеса». Турецкий военный самолет разбился у границы Грузии и Азербайджана». Газета.Ru (ռուսերեն). 2025-11-12. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ «Крушение турецкого военного самолета: подтверждена гибель 20 человек». NUR.KZ (ռուսերեն). 2025-11-12. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ 4,0 4,1 Gustafsson, Daniel (2025-11-11). «Turkish Air Force C-130 Crashes in Georgia». Flightradar24 Blog (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ 5,0 5,1 «Turkish military plane with 20 aboard catches fire mid-air, crashes in Georgia - watch». The Times of India. 2025-11-12. 0971-8257. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ «Потерпевший крушение в Грузии турецкий самолет C-130 проходил техобслуживание в октябре». Report.az (ռուսերեն). Վերցված է 2025-11-13-ին.
- ↑ 7,0 7,1 «Turkish military cargo plane crashes with at least 20 on board near Georgia and Azerbaijan border». www.bbc.com (բրիտանական անգլերեն). 2025-11-11. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ «Турецкий военный самолет разбился на границе Грузии и Азербайджана: погибшие и пострадавшие, фото, видео». Lenta.RU (ռուսերեն). Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ 9,0 9,1 «Turkish military plane crashes in Georgia with at least 20 on board». Reuters (անգլերեն). 2025-10-11. Վերցված է 2025-10-12-ին.
- ↑ 10,0 10,1 Sullivan, Rory. «Turkish military plane with at least 20 on board crashes in Georgia». Al Jazeera (անգլերեն). Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ «20 soldiers killed after Nato military plane crashes in Georgia». The Independent (անգլերեն). 2025-11-12. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ 12,0 12,1 «Twenty killed in Turkish military plane crash in Georgia after leaving Azerbaijan». www.euronews.com. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ Press, The Associated (2025-11-12). «Turkish military plane crash in Georgia kills all 20 on board». CTVNews (անգլերեն). Վերցված է 2025-11-14-ին.
- ↑ 14,0 14,1 «Turkey says 20 troops killed in Georgia plane crash; inspections ongoing». Reuters (անգլերեն). 2025-11-12. Վերցված է 2025-11-13-ին.
- ↑ 15,0 15,1 «Turkish military plane crash in Georgia kills all 20 on board». NBC News (անգլերեն). 2025-11-12. Վերցված է 2025-11-14-ին.
- ↑ «Türkiyəyə məxsus hərbi təyyarənin qəzaya uğraması ilə bağlı araşdırmalara başlanılıb». Xalqqazeti.az (ադրբեջաներեն). Վերցված է 2025-11-14-ին.
- ↑ español, SUZAN FRASER Leer en (2025-11-12). «Turkish military plane crash in Georgia kills all 20 on board». AP News (անգլերեն). Վերցված է 2025-11-14-ին.
- ↑ Krupa, Jakub (2025-11-12). «Ukrainian energy minister Hrynchuk resigns as corruption probe fallout continues – as it happened». the Guardian (բրիտանական անգլերեն). 0261-3077. Վերցված է 2025-11-14-ին.
- ↑ «Turkey temporarily grounds C-130 planes after crash kills 20 military personnel». AP News (անգլերեն). 2025-11-13. Վերցված է 2025-11-14-ին.
- ↑ «Turkey holds funeral for 20 military personnel killed in Georgia plane crash». AP News (անգլերեն). 2025-11-14. Վերցված է 2025-11-14-ին.