Թուման Թումյան (Թորգոմ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Թուման Թումյանից)
Jump to navigation Jump to search
Թուման Թումյան (Թորգոմ)
Tuman tumyan.jpg
Ծնվել է1879 թվականի մայիսի 11
ԾննդավայրՌուսական կայսրություն, Լեռնային Ղարաբաղ, քաղաք Շուշի
Մահացել է1904 թվականի հուլիսի 2
Մահվան վայրՌուսական կայսրություն, Կարսի մարզ, Օլթի
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Ազգությունհայ
Մայրենի լեզուհայերեն, ռուսերեն
ԿրթությունՄոսկվայի պետական համալսարան
Մասնագիտությունռազմական գործիչ, ռուսական բանակի սպա
Քաղաքական կուսակցությունՀայ հեղափոխական Դաշնակցություն

Թուման Թումյան (Թորգոմ) (11-ը մայիսի, 1879 թ. Շուշի - 2-ը հուլիսի, 1904 թ., Օլթի), հասարակական գործիչ, ազատագրական շարժման մասնակից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1879 թ. մայիսի 11-ին Շուշիում։ 1897 թ. ավարտել է Շուշիի հոգևոր սեմինարիան։ Նրա դասընկերներն էին Գարեգին Նժդեհը, Մենակը և այլ հայտնի ժողովրդական պաշտպաններ։ 1897 թ. մեկնել է Մոսկվա, ուսումը շարունակել Մոսկվայի պետական համալսարանում, որտեղ ստացել է ռազմական կրթություն։ Ստանալով ռազմական կրթություն՝ ծառայության է անցել ռուսական բանակում։ 1900 թ. վերադառնալով Շուշի՝ վարել է հասարակական-քաղաքական գործունեություն, հրատարակել է «Կոկոն» թերթի առաջին համարը և տարածել երիտասարդության շրջանում։ 1901 թ. մեկնել է Ալեքսանդրապոլ և շարունակել իր ծառայությունը՝ որպես ռուսական բանակի սպա։

1902 թ. մայիս-հունիսին թողնելով զինվորական ծառայությունը՝ շրջիկ-գործչի պաշտոն է ստանձնել ՀՅԴ Կարսի կառույցում և եռանդուն գործունեություն ծավալել մարզի գյուղերում և գավառային քաղաքներում։ Թորգոմը Կարսի մարզում մասնակցել է նաև զենքի ու զինամթերքի փոխադրման աշխատանքներին և շնորհիվ իր կազմակերպական ընդունակության ու զինվորական հմտության շուտով դարձել է ղեկավար դեմք և ձեռնամուխ եղել «Մրրիկ» ձիավոր խմբի կազմավորմանը՝ ընտրվելով նույն խմբի խմբապետ։ 1903 թ. հունիսին Թորգոմի հմուտ ղեկավարությամբ «Մրրիկ» խումբը հասել է Սասուն։ Սասունում Թորգոմը մտել է Բարձրավանդակի (Սասուն) Պատասխանատու մարմնի մեջ և նվիրվել կազմակերպչական աշխատանքի։

1903 թ. վերջին նա Կայծակ Վաղարշակի (Վաղարշակ Բաղդասարյան) հետ որպես Դուրան-Բարձրավանդակի (Մուշ-Սասուն) ներկայացուցիչներ Կովկասի վրայով մեկնել են Սոֆիա՝ մասնակցելու ՀՅԴ 3-րդ ընդհանուր ժողովին։ Բայց Թորգոմը ՀՅԴ ընդհանուր ժողովին չի մասնակցել։ Նա իր ձայնը փոխանցել է Խլաթի ներկայացուցիչ Աշոտ Երկաթին (Արմենակ Լևոնյան), իսկ ինքը վերադառնալով Կովկաս՝ ձեռնամուխ է եղել Կարսում նոր խմբեր կազմելուն։ Այստեղ Թորգոմը մասնակցել է 1904 թ. ապրիլի 5-ից 12-ը Ալեքսանդրապոլում գումարված ՀՅԴ խորհրդակցությանը, այնուհետև կազմավորել է «Որսկան» խումբը, որը 1904 թ. հուլիսի 2-ին (ն. տ. հուլիսի 15-ին) Օլթի-Ղարաբողազ (կիրճ Օլթիի շրջանում)-Պուլիկ աղբյուր-Նարիման-տաճկական Բասեն գծով փորձել է անցնել Երկիր։ Բայց ռուս-թուրքական սահմանագլխին ռուս սահմանապահների կողմից խմբի մեծ մասը կոտորվել է։ Սպանվել է նաև Թորգոմը։ Թուման Թումյանին է նվիրված Ավետիք Իսահակյանի «Որսկան ախպեր» ստեղծագործությունը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]