Թուման Թումյան (Թորգոմ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Թուման Թումյանից)
Jump to navigation Jump to search
Թուման Թումյան (Թորգոմ)
Tuman tumyan.jpg
Ծնվել է 1879 թվականի մայիսի 11
Ծննդավայր Ռուսական կայսրություն, Լեռնային Ղարաբաղ, քաղաք Շուշի
Մահացել է 1904 թվականի հուլիսի 2
Մահվան վայր Ռուսական կայսրություն, Կարսի մարզ, Օլթի
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Ազգություն հայ
Մայրենի լեզու հայերեն, ռուսերեն
Կրթություն Մոսկվայի պետական համալսարան
Մասնագիտություն ռազմական գործիչ, ռուսական բանակի սպա
Քաղաքական կուսակցություն Հայ հեղափոխական Դաշնակցություն

Թուման Թումյան (Թորգոմ) (11-ը մայիսի, 1879 թ. Շուշի - 2-ը հուլիսի, 1904 թ., Օլթի), հասարակական գործիչ, ազատագրական շարժման մասնակից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1879 թ. մայիսի 11-ին Շուշիում։ 1897 թ. ավարտել է Շուշիի հոգևոր սեմինարիան։ Նրա դասընկերներն էին Գարեգին Նժդեհը, Մենակը և այլ հայտնի ժողովրդական պաշտպաններ։ 1897 թ. մեկնել է Մոսկվա, ուսումը շարունակել Մոսկվայի պետական համալսարանում, որտեղ ստացել է ռազմական կրթություն։ Ստանալով ռազմական կրթություն՝ ծառայության է անցել ռուսական բանակում։ 1900 թ. վերադառնալով Շուշի՝ վարել է հասարակական-քաղաքական գործունեություն, հրատարակել է «Կոկոն» թերթի առաջին համարը և տարածել երիտասարդության շրջանում։ 1901 թ. մեկնել է Ալեքսանդրապոլ և շարունակել իր ծառայությունը՝ որպես ռուսական բանակի սպա։

1902 թ. մայիս-հունիսին թողնելով զինվորական ծառայությունը՝ շրջիկ-գործչի պաշտոն է ստանձնել ՀՅԴ Կարսի կառույցում և եռանդուն գործունեություն ծավալել մարզի գյուղերում և գավառային քաղաքներում։ Թորգոմը Կարսի մարզում մասնակցել է նաև զենքի ու զինամթերքի փոխադրման աշխատանքներին և շնորհիվ իր կազմակերպական ընդունակության ու զինվորական հմտության շուտով դարձել է ղեկավար դեմք և ձեռնամուխ եղել «Մրրիկ» ձիավոր խմբի կազմավորմանը՝ ընտրվելով նույն խմբի խմբապետ։ 1903 թ. հունիսին Թորգոմի հմուտ ղեկավարությամբ «Մրրիկ» խումբը հասել է Սասուն։ Սասունում Թորգոմը մտել է Բարձրավանդակի (Սասուն) Պատասխանատու մարմնի մեջ և նվիրվել կազմակերպչական աշխատանքի։

1903 թ. վերջին նա Կայծակ Վաղարշակի (Վաղարշակ Բաղդասարյան) հետ որպես Դուրան-Բարձրավանդակի (Մուշ-Սասուն) ներկայացուցիչներ Կովկասի վրայով մեկնել են Սոֆիա՝ մասնակցելու ՀՅԴ 3-րդ ընդհանուր ժողովին։ Բայց Թորգոմը ՀՅԴ ընդհանուր ժողովին չի մասնակցել։ Նա իր ձայնը փոխանցել է Խլաթի ներկայացուցիչ Աշոտ Երկաթին (Արմենակ Լևոնյան), իսկ ինքը վերադառնալով Կովկաս՝ ձեռնամուխ է եղել Կարսում նոր խմբեր կազմելուն։ Այստեղ Թորգոմը մասնակցել է 1904 թ. ապրիլի 5-ից 12-ը Ալեքսանդրապոլում գումարված ՀՅԴ խորհրդակցությանը, այնուհետև կազմավորել է «Որսկան» խումբը, որը 1904 թ. հուլիսի 2-ին (ն. տ. հուլիսի 15-ին) Օլթի-Ղարաբողազ (կիրճ Օլթիի շրջանում)-Պուլիկ աղբյուր-Նարիման-տաճկական Բասեն գծով փորձել է անցնել Երկիր։ Բայց ռուս-թուրքական սահմանագլխին ռուս սահմանապահների կողմից խմբի մեծ մասը կոտորվել է։ Սպանվել է նաև Թորգոմը։ Թուման Թումյանին է նվիրված Ավետիք Իսահակյանի «Որսկան ախպեր» ստեղծագործությունը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]