Թոնգարիրո ազգային պարկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թոնգարիրո ազգային պարկ
Tongariro Mahuia River n.jpg
Տեսակազգային պարկ
ԵրկիրFlag of New Zealand.svg Նոր Զելանդիա
ՎարչատարածքManawatū-Whanganui Region?
Մակերես79 598 կմ² և 79 596 հեկտար
Ձևավորում1887

Թոնգարիրո ազգային պարկ (անգլ.՝ Tongariro National Park), Նոր Զելանդիայի ամենահին ազգային պարկը[1]: Գտնվում է Հյուսիսային կղզու կենտրոնական մասում: Աշխարհում ստեղծված ամենահին ազգային պարկերի տասնյակում զբաղեցնում է վեցերորդ հորիզոնականը[1][2]: Նրա տարածքում են ընկած գործող հրաբուխներ Ռուապեհուն, Նգաուրուհոեն, Թոնգարիրոն[1], որոնց գագաթները երբեմն նույնիսկ ամռանն են պատված մնում ձյունով (այդ եռյակից Ռուապեհուի կատարը միշտ է ծածկված ձյունով ու սառցադաշտերով)[3]:

Տեղաբնիկ մաորի ցեղի պաշտամունքային մի շարք վայրեր ներառված են ազգային պարկի տարածքում[4], ընդ որում՝ լեռնագագաթներից շատերը, ներառյալ Նգաուրուհոեն ու Ռուապեհուն, նրանց համար համարվում են tapu, այսինքն՝ սրբազան[5]: Ազգային պարկի գոտում են ընկած մի շարք բնակավայրեր, այդ թվում՝ Օհակունե, Ուայոուրու, Հորոպիտո, Փոկակա, Էրուա քաղաքները: Այստեղ է գտնվում «Թոնգարիրոյի ալպիական անցումը», որն ունի 19,4 կիլոմետր երկարություն և համարվում է մեկօրյա արշավային լավագույն երթուղիներից մեկը աշխարհում[6][7]: Ազգային այս պարկի հյուսիսային հատվածով է անցնում Tongariro North Loop (Թոնգարիրոյի հյուսիսային օղակ) անվանումը կրող արշավուղին, որը նորզելանդական լավագույն զբոսաշրջային երթուղիներից մեկն է, ունի 43,1 կիլոմետր երկարություն (այն հաղթահարելու համար սովորաբար 3-4 օր է պահանջվում)[8]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թոնգարիրո ազգային պարկն զբաղեցնում է 786 կմ2 տարածք: Ընկած է Հյուսիսային կղզու կենտրոնական հատվածից հարավ[9], Նոր Զելանդիայի ամենամեծ լճից՝ Թաուպոյից մի քանի կիլոմետր դեպի հարավ-արևմուտք, ամենախոշոր բնակավայրից՝ Օքլենդ միլիոնանոց քաղաքից 330 կմ դեպի հարավ և մայրաքաղաք Վելինգտոնից 320 կմ դեպի հյուսիս:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թոնգարիրո ազգային պարկը հիմնադրվել է 1894 թվականին, սկզբնապես՝ 76,5 հազար հեկտար տարածքի վրա:

1993 թվականին Թոնգարիրոն դարձել է մշակութային լանդշաֆտներից առաջինը, որ ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության՝ նոր չափորոշիչների համաձայն կազմված ցանկում: Ընդ որում՝ հաշվի է առնվել նրա արժեքը թե՛ որպես բնության հւշարձանի և թե՛ որպես մաորիների մշակութային ժառանգության մի կարևոր հատվածի:

Պարկին բնորոշ է բնապահպանական համակարգերի լայն դիապազոնը[10]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Department of Conservation: "Tongariro National Park: Features" Archived 22 February 2015 at the Wayback Machine., retrieved 21 April 2013
  2. Hardy Uniqua։ «The 10 Oldest National Parks In The World»։ Culture Trip։ Վերցված է 2019-01-29 
  3. «Tongariro Weather»։ Department of Conservation։ Արխիվացված է օրիգինալից հունվարի 18, 2015-ին։ Վերցված է փետրվարի 3, 2013 
  4. Beetham George (1926)։ «Introduction by T. E. Donne»։ The First Ascent of Mount Ruapehu 
  5. Cowan James (1927)։ «Chapter II: The Mountains of the Gods»։ The Tongariro National Park, New Zealand - Its topography, geology, alpine and volcanic features, history and Maori folk-lore։ էջեր 29–33 
  6. Tongariro Alpine Crossing
  7. http://www.tongarirocrossing.org.nz/ 
  8. http://www.doc.govt.nz/parks-and-recreation/tracks-and-walks/central-north-island/turangi-taupo/tongariro-northern-circuit/ 
  9. «Data Table - Protected Areas - LINZ Data Service»։ Land Information New Zealand։ Վերցված է 2017-10-18 
  10. «Сайт Всемирного Наследия»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-10-16-ին։ Վերցված է 2010-03-24 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիճամփորդն ունի Թոնգարիրո ազգային պարկին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։