Jump to content

Թոմաս Չեխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թոմաս Չեխ
անգլ.՝ Thomas Cech
Դիմանկար
Ծնվել էդեկտեմբերի 8, 1947(1947-12-08)[1][2][3][…] (78 տարեկան)
ԾննդավայրՉիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
ԿրթությունԿալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի, Գրինելի քոլեջ և Iowa City High School?
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Մասնագիտությունկենսաքիմիկոս, քիմիկոս և համալսարանի դասախոս
ԱշխատատուԿոլորադոյի համալսարան և Բոուլդերի Կոլորադոյի համալսարան[4]
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Մոլեկուլային կենսաբանության եվրոպական կազմակերպություն և Եվրոպական ակադեմիա[13]
🌐
experts.colorado.edu/display/fisid_103252
 Thomas Robert Cech Վիքիպահեստում

Թոմաս Ռոբերտ Չեխ[Ն 1] (դեկտեմբերի 8, 1947(1947-12-08)[1][2][3][…], Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ) ամերիկացի քիմիկոս է, ով 1989 թվականին Սիդնի Ալտմանի հետ համատեղ արժանացել է քիմիայի Նոբելյան մրցանակին՝ ՌՆԹ-ի կատալիտիկ հատկությունների հայտնաբերման համար

Չեխը հայտնաբերեց, որ ՌՆԹ-ն կարող է ինքնին կտրել ՌՆԹ-ի շղթաները, ինչը ենթադրում է, որ կյանքը կարող է սկսվել որպես ՌՆԹ:[15] Նա պարզեց, որ ՌՆԹ-ն կարող է ոչ միայն փոխանցել հրահանգներ, այլև գործել որպես կատալիզատոր՝ անհրաժեշտ ռեակցիաները արագացնելու համար:[16]

Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտի նախագահ (2000-2008) [17] ինելով՝ նա խթանում էր գիտական ​​կրթությունը և քիմիա էր դասավանդում Կոլորադոյի համալսարանում։

Վաղ կյանք և կարիերա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չեխը ծնվել է Չիկագոյում՝ չեխական ծագում ունեցող ընտանիքում (նրա պապը չեխ էր, մյուս տատիկն ու պապիկը առաջին սերնդի ամերիկացիներ էին): Նա մեծացել է Այովա Սիթիում, Այովա: Միջնակարգ դպրոցում նա թակել է Այովայի համալսարանի երկրաբանության պրոֆեսորների դռները և խնդրել նրանց քննարկել բյուրեղային կառուցվածքներ, երկնաքարեր և բրածոներ։[18]

1966 թվականին Չեխը ընդունվել է Գրինելի քոլեջ և այն ավարտել է 1970 թվականին՝ ստանալով բակալավրի աստիճան:[18]

1975 թվականին Չեխը ստացել է քիմիայի դոկտորական աստիճան Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանում և նույն թվականին ընդունվել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, որտեղ զբաղվել է հետդոկտորական հետազոտություններով։[19] 1978 թվականից նա դասախոսում է Կոլորադոյի համալսարանում։ 2000 թվականին Չեխը փոխարինել է Փուրնել Չոպինին Մերիլենդ նահանգի Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտի նախագահի պաշտոնում: Նա նաև շարունակել է ղեկավարել իր կենսաքիմիայի լաբորատորիան Կոլորադոյի Բոուլդերի համալսարանում:[20]

Չեխը «Կատալիզատոր. ՌՆԹ-ն և կյանքի խորագույն գաղտնիքները բացահայտելու որոնումները» գրքի հեղինակն է, որը հրատարակվել է 2024 թվականի հունիսին:[21]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 Encyclopædia Britannica
  2. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  3. 1 2 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) / A. Vujić — LZMK, 2005.
  4. ↑ https://experts.colorado.edu/display/fisid_103252
  5. ↑ Guggenheim Fellows-ի տվյալների բազա
  6. ↑ Catalytic RNA and new theory of evolution — Lasker Foundation.
  7. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1989 - NobelPrize.org // nobelprize.org — Nobel Foundation.
  8. ↑ Nobelprize.org // nobelprize.org — Nobel Foundation.
  9. ↑ https://www.cuimc.columbia.edu/research/louisa-gross-horwitz-prize/horwitz-prize-awardees/1990-1981-awardees
  10. ↑ https://www.nasonline.org/programs/awards/molecular-biology.html
  11. ↑ https://www.harvard.edu/on-campus/commencement/honorary-degrees
  12. ↑ https://www.sciencehistory.org/othmer-gold-medal
  13. ↑ www.ae-info.org
  14. ↑ Source: Cech introducing himself at the beginning of various videos on YouTube.
  15. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1989: Illustrated Presentation
  16. ↑ Thomas Cech – Hyde Park Civilizace | Česká televize (չեխերեն), Վերցված է 2023-07-13-ին
  17. ↑ «Thomas R. Cech, PhD | Investigator Profile | 1988-Present». www.hhmi.org (անգլերեն). Վերցված է 2025-05-22-ին.
  18. 1 2 «Thomas R. Cech – Biographical». Nobelprize.org. 1989. Վերցված է 2025-04-11-ին.
  19. ↑ «Professor THOMAS ROBERT CECH». Univerzita Karlova. Վերցված է 2023-10-02-ին.
  20. ↑ HHMI News: Thomas R. Cech to Step Down as HHMI President. Hhmi.org (2008-04-01). Retrieved on 2013-10-22.
  21. ↑ Cech, Thomas (2024-05-29). «Opinion | The Long-Overlooked Molecule That Will Define a Generation of Science». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2024-05-30-ին.
  1. ↑ Pronounced "check"[14]
Քաղվածելու սխալ՝ <ref> tags exist for a group named "Ն", but no corresponding <references group="Ն"/> tag was found.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Թոմաս_Չեխ&oldid=10627574» էջից