Թէ-թալուա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թեյ-թալուա
Teh talua (cropped).JPG
Տեսակտաք ըմպելիք
Ենթատեսակոչ ոգելից ըմպելիքներ
Բաղադրամասերցիտրուսի հյութ, խտացրած կաթ, համեմունքներ
Ծագման երկիրFlag of Indonesia.svg Ինդոնեզիա
Teh Talua Վիքիպահեստում

Թէ(խ)-թալուա (min. Teh tahlua, բառացիորեն «ձվի թեյ»), խմիչք թեյի և ձվի դեղնուցի հիման վրա, որը ավանդական է պադագոնյան խոհանոցի համար: Հայտնի է նաև ինդոնեզերեն թէ-թելոր (ինդոն.՝ teh telor) անունով, որը նշանակում է նաև «ձվի թեյ»:

Այն շատ տարածված է Սումատրայի կղզու արևմտյան և կենտրոնական շրջաններում, որոնք բնակեցված են հիմնականում Մինանգկաբաուի բնակիչներով: Սովորաբար այն համեմված է ցիտրուսի որոշ տեսակներով, խտացրած կաթի և երբեմն տարբեր այլ համեմունքներով:

Ծագում և տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինանգկաբաու(չաշխատող հղում) ժողովրդի տարաբնակեցման արեալը Սումատրայում

Թէ-թալուան համարվում է Մինանգկաբաուի բնակիչներ ավանդական խմիչքը, որի խոհարարական պրակտիկան հանդիսանում է պադագոնյան խոհանոցի հիմքը` Ինդոնեզիայի խոհանոցի ամենակարևոր տարածաշրջանային բաղադրիչներից մեկը[1]: Մինանգկաբաուցիների մեջ ընդունված է համարել, որ ի սկզբանե, այն ժամանակներում, երբ թեյը իրենց տարածքում համարվում էր թանկ ապրանք, թէ-տալուան բացառապես տեղական արիստոկրատիայի սեփականությունն էր: Եվ միայն ավելի ուշ, երբ 20-րդ դարի կեսին Արևմտյան Սումատրայում տնկվեցին մեծ թեյի տնկադաշտեր, այս ըմպելիքը հասանելի դարձավ տեղացիների համար:

Ներկայումս թէ-թալուան բացառիկ մեծ ժողովրդականություն է վայելում Սումատրա կղզու արևմտյան և կենտրոնական շրջաններում (Ինդոնեզիայի Արևմտյան Սումատրա նահանգի ամբողջ տարածքը, Բենգկուլու, Ջամբի, Ռիաու, Հյուսիսային Սումատրա նահանգների տարածքների մի մասը): Տեղացիները ոչ միայն գնահատում են այս խմիչքի համային որակները, այլև այն համարում են շատ օգտակար առողջության համար՝ հատկապես տղամարդկանց համար ։ Որոշ տարածում է ստացել նաև Ինդոնեզիայի այլ մասերում: Այնտեղ այն հայտնի է ոչ միայն մինանգկաբաու լեզվով, այլ նաև ինդոնեզական թէ-թելոր (ինդոն.՝ teh telor), որը նույնպես նշանակում է "ձվի թեյ" [1]։

Պատրաստման եղանակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձվի(չաշխատող հղում) դեղնուց, որը բաժանված է սպիտակուցից. թեյ-թալուայի հիմնական բաղադրիչը

Թէ-թալուայի պատրաստման հիմքը սև թեյն է և ձվի դեղնուցը: Հավի ձվի դեղնուցը կամ, ավելի քիչ, բադի ձուն հարում են շաքարավազի հետ, որը սովորաբար վերցնում են առնվազն երկու թեյի գդալ մեկ բաժին խմիչքի համար: Ավանդաբար, ձվի դեղնուցը շաքարավազի հետ պետք է հարել բաժակի ներքևի մասում՝ փոքրիկ պսակի օգնությամբ՝ պատրաստված արմավենու տերևների երակաճյուղերից: Նման գործիքի բացակայության դեպքում օգտագործում են սովորական գդալ, իսկ ժամանակակից ռեստորանային խոհանոցում, որը պահանջում է մեծ քանակությամբ խմիչքի պատրաստում՝ ավելի հաճախ են օգտագործում խառնիչներ և խոհանոցային կոմբայններ:

Ձվի դեղնուցը շաքարավազի հետ հարելու արդյունքում ձևավորվում է մի խառնուրդ, որը հիշեցնում է խիտ գոգոլ-մոգոլ, որի մեջ այնուհետև լցվում է տաք թեյը, մինչև հասնի ապակու եզրերին: Պատրաստման համար սովորաբար օգտագործում են թեյերի ավելի մատչելի տեսակներ, որոնք լցնում են փոքրիկ թեյնիկների մեջ:

Բաժակը լցնելուց հետո հարած ձվի զանգվածը սովորաբար բարձրանում է վերև, որի արդյունքում խմիչքի մեջ ձևավորվում է երկու քիչ թե շատ հստակ տարանջատված շերտեր՝ բաց շագանակագույն կամ դեղնավուն գույնի խիտ փրփուր վերևում և մուգ շագանակագույն հեղուկ ներքևում։ Երբեմն ակնհայտ շերտավորում տեղի չի ունենում:

Որպես կանոն, թէ-թալուան համեմվում է տարբեր համային հավելումներով: Գրեթե միշտ Նրանց թվում է մի փոքր բաժին կալամոնդինի կամ լայմի հյութը: Այդ երկու տեսակի ցիտրուսները աճում է Սումատրա կղզու համապատասխան շրջաններում: Շատ հաճախ խմիչքի հետ մատուցվում է մի կտոր ցիտրուսի, այնպես, որ խմողը կարողանա այն քամել ըստ իր ճաշակի: Համարվում է, որ այդ պտուղների հյութը փափկացնում է հում ձվի դեղնուցի համը, որը շատերին թվում է շատ սուր։ Բացի այդ, թէ-թալուայի մեջ հաճախ ավելացնում են մի քիչ խտացրած կաթ, և երբեմն նաև համեմունքներ՝ քերած մշկընկույզ, դարչին կամ հիլ:

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թէ-թալուան հաճախ պատրաստվում է տանը, բայց հատկապես հայտնի է ռեստորանային և փողոցային խոհանոցում: Արևմտյան Սումատրայում այս խմիչքը պատրաստվում է պանդոկներում ավանդական ձևով, ինչպես նաևւ փոքր մասնագիտացված խանութներում: Նման հաստատություններում թէ-թալուայի բաժակի շուրջ շփումը տեղի տղամարդկանց սիրելի զբաղմունքն է՝ հատկապես տարեցների համար: Նման հավաքները կարող են տևել մի քանի ժամ և ավարտվել կեսգիշերին: Ձվի թեյ վաճառող կրպակներ երբեմն կարելի է հանդիպել Ինդոնեզիայի այլ շրջաններում, օրինակ՝ երկրի մայրաքաղաք Ջակարտայում։

Թէ-թալուան պետք է խմել պատրաստելուց անմիջապես հետո, մինչդեռ այն տաք է: XX — րդ դարի վերջին և XXI դարի սկզբին այն հաճախ սկսեցին մատուցել ձողիկով՝ կոկտեյլների նման ։ Սակայն տեղական ԶԼՄ-ները բնակչությանը նախազգուշացնում են, որ վտանգավոր է խմել տաք խմիչքը պլաստիկ խողովակով։

Հաճախ Արևմտյան Սումատրայի պանդոկներում այս խմիչքի հետ մատուցում են տապակած բանան՝ ևւս մեկ սիրված տեղական անուշեղեն:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պոգադաև Վ. Ա. (կազմող) Մալայական աշխարհ (Բրունեյ, Ինդոնեզիա, Մալայզիա, Սինգապուր). Լեզվաբանական և մշակութային բառարան. — Մ.: Արևելյան գիրք, 2012. — 798 p. — ISBN 978-5-7873-0658-3