Թզարմատ գարնանային

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թզարմատ գարնանային
Թզարմատ գարնանային
Թզարմատ գարնանային
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Գորտնուկածաղկավորներ (Ranunculales)
Ընտանիք Գորտնուկազգիներ (Ranunculaceae)
Ենթաընտանիք Գորտնուկայիններ (Ranunculoideae)
Տրիբա Ranunculeae
Ցեղ Թզարմատ (Ficaria)
Տեսակ Թզարմատ գարնանային (F. verna)
Միջազգային անվանում
Ficaria verna

Թզարմատ գարնանային կամ հրանունկ գարնանային (լատ.՝ Ficária vérna) խոտածածկի բույս, հրանունկազգիների ընտանիքի տեսակ:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինչպես և շատ թզարմատներ, այս տեսակը ևս սիրում է աճել սառը և անցումային կլիմայական գոտում, խոնավ վայրերում:

Խոտաբույսը լայնորեն տարածված է Եվրասիայում՝ արևելյան ատլանտիդայից մինչև Արևմտյան Սիբիր: Այս տեսակների շարքն ընդգրկում է ամբողջ Մերձավոր Արևելքը, ներառյալ Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրները[1]:

Կենսաբանական բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թզարմատ գարնանային

Բույսը հետաքրքիր է նրանով, որ ունի երկու տեսակի աճած բողբոջներ` արմատների վրա և տերևների ձուլակտորներում:

Թզարմատի ծաղիկների ծաղկափոշու համար արևոտ վայրերում նստում են բզեզները, մեղուները, մրջյունները (ստվերում ոչ մի պտուղ չի ձևավորվում):

Ծաղկի բանաձևն է՝ [2]:

Պտուղները բազ-մաընկուզիկ են: Ընկուզիկները տանձաձև են, կլորավուն օվալաձև, գագաթը վերջանում է լայն, սյունիկի քիչ երկայնական, կողավոր մնացորդով: Պտղասպին ոչ մեծ ելունդի տեսք ունի: Մակերևույթը թմբաակոսավոր է, թավոտ:

Գունավորումը բաց դեղնավուն է, սերմնասպիի մոտ` ավելի մուգ: Երկարությունը 2.5-3.5 մմ է, լայնությունը և հաստությունը` 2-2.5 մմ:

Թունավոր հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թունավոր է բույսն ամբողջությամբ: Պարունակում է պրոտոանեմոնին:

Այլ տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գորտնուկազգիների ընտանիքում թունավոր հատկություններով օժտված են շատ այլ ցեղերի ներկայացուցիչներ. հողմածաղիկ - ветренница - Anemone (պրոտոանեմոնին, անեմոնին), ագռավագի - воронец - Actaea (ալկալոիդներ, սապոնիններ), ոսկեծաղիկ կամ ցինգ - калужница - Caltha (պրոտոանեմոնին, անեմոնին), եղջրագլխիկ - рогоглавник - Ceratocephalus (ռանունկուլին, ալկալոիդներ), մլակասպան – клопогон - Cimicifuga (տրիտերպենոիդներ, ալկալոիդներ), մամրիչ - ломонос - Clematis (ալկալոիդներ, սապոնիններ), ղանձլամեր - морозник - Helleborus (ալկալոիդներ, ռանունկուլին, պրոտոանեմոնին), քնախոտ - прострел («сон-трава») - Pulsatilla (պրոտոանեմոնին, ալկալոիդներ), գնձմնձուկ -василистник - Thalictrum (ալկալոիդներ, ցիանոգլիկոզիդներ), ձզկի – купальница - Trollius (ալկալոիդներ, սապոնիններ):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. По данным сайта GRIN (см. раздел Ссылки).
  2. Барабанов Е. И. Ботаника: учебник для студ. высш. учеб. заведений. — М.: Издат. центр «Академия», 2006. — С. 237. — 448 с. — ISBN 5-7695-2656-4

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Жизнь растений : в 6 т. / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — Т. 5, ч. 2. Цветковые растения. — М.: Просвещение, 1981. — С. 82, 83, 109, 210, 211.
  • Կաղապար:ИОРСР

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]