Թերեզա Ֆյոդորովնա Ռիս

Թերեզա Ֆյոդորովնա Ռիս; ռուս.՝ Тереза Фёдоровна Рис
Ծնվել է	հունվարի 30, 1866
Ծննդավայր	Բուդապեշտ, Հունգարիա
Վախճանվել է	հուլիսի 16, 1956 (90 տարեկան)
Մահվան վայր	Լուգանո, Տիչինո, Շվեյցարիա
Քաղաքացիություն	Ավստրիա
Մասնագիտություն	նկարչուհի և քանդակագործ
Ոճ	Վիեննական սեցեսիոն
Ուսուցիչ	Edmund von Hellmer?
Անդամակցություն	Verein der Schriftstellerinnen und Künstlerinnen Wien?
	Teresa Feodorowna Ries Վիքիպահեստում

Թերեզա Ֆյոդորովնա Ռիս (գերմ.՝ Teresa Feoderovna Ries, հունվարի 30, 1866(1866-01-30)^[1], Բուդապեշտ, Հունգարիա^[1] - հուլիսի 16, 1956(1956-07-16)^[2], Լուգանո, Տիչինո, Շվեյցարիա^[3]^[2])^[5], ռուսական-հրեական ծագմամբ ավստրիացի նկարչուհի։

Կենսագրություն

Թերեզա Ֆյոդորովնա Ռիսը ծնվել է 1874 թվականին Ռուսաստանում, հրեական ընտանիքում։ Սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, որտեղից արտաքսվել է ուսուցիչներից մեկի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքի համար^[6]^[7]։ 21 տարեկան հասակում տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ կայացել է նրա առաջին ցուցահանդեսը։ Ներկայացրել է «Վհուկը» քանդակը՝ եղունգները կտրող մերկ կնոջ ֆիգուր^[8], որը գրավել է Ֆրանց Յոզեֆ I կայսեր ուշադրությունը^[7], և շուտով Ռիսը հայտնի է դարձել Վիեննայում^[8]։ Ցուցահանդես է այցելել նաև Վիեննական սեցեսիոնի ակտիվ անդամ Գուստավ Կլիմտը, ով առաջարկել է Ռիսին հանդես գալ իրենց հետ^[7]։ Ռիսը խնդրել է Էդմունդ ֆոն Հելմերին դառնալ իր ուսուցիչը, որը սկզբում մերժել է նրան՝ ասելով «անօգուտ է կնոջը դասավանդել, քանի որ նրանք ամուսնանում են»^[5], սակայն օգնել է Ռիսին ցուցադրել իր աշխատանքները և պատվերներ ստանալ^[5]։

1900 թվականին Ռիսը ցուցահանդես է ունեցել Փարիզի Համաշխարհային և 1911 թվականի Թուրինի Համաշխարհային ցուցահանդեսներում Ռուսաստանի և Ավստրիայի հրավերով^[7]։ Լիխտենշտեյնի իշխան Ալոիզն առաջարկել է Ռիսին իր սեփական պատկերասրահին կից սենյակներն օգտագործել որպես ստուդիա^[7]։

Ռիսն աշխատել է քարով, մարմարով, գիպսով, բրոնզով^[9]՝ ստեղծելով հանրային և մասնավոր աշխատանքներ։ Նրա հայտնի մերկ քանդակներից են՝ «Լուսնոտը» (մինչև 1894),^[10], «Լյուցիֆեր» (1897)^[11], «Մահ» (1898)^[12]։ Ստեղծել է քանդակներ, կիսանդրիներ հանրային տարածքների համար։ Նրա ստեղծած Յարոմիր Մուդիի կիսանդրին (1897) տեղադրված է Վիեննայի Հրշեջ ընկերության շենքի առջև^[13]։ Ռիսը հատկապես հայտնի է Մարկ Տվենի կիսանդրիի և նրան լուսանկարելու համար այն ժամանակահատվածում, երբ Տվենն ապրել է Վիենայում^[14]^[15]^[16]։

Ըստ արվեստաբան Կառլ Կրաուսի՝ «Ռիսի ցուցահանդեսներն ունեցել են չափազանց շատ հրապարակայնություն»^[7]։ 1928 թվականին Ռիսը տպագրել է իր հուշերը՝ վերնագրված «Die Sprache des Steines» («Քարի լեզուն»)^[17]։ 1938 թվականին նացիստական քաղաքականության պատճառով Ռիսն արտաքսվել է իր պատկերասրահից ու ստուդիայից։ Մինչև 1942 թվականը շարունակել է աշխատել Վիեննայում^[7], այնուհետև արտագաղթել է Լուգանո, Շվեյցարիա^[9]^[16]։

Անձնական կյանք

Մոսկվայում, դեռահաս տարիքում, Ռիսն ամուսնացել, կորցրել է երեխային և ամուսնալուծվել է^[6]։

Ծանոթագրություններ

1 2 3 4 http://www.artrz.ru/menu/1804660060/1804786114.html
1 2 3 4 (unspecified title) — doi:10.32020/ARTANDDOC/21/2019/17
1 2 Répertoire des artistes (ֆր.)
↑ Baumgartner M. 114 // Der Verein der Schriftstellerinnen und Künstlerinnen in Wien (գերմ.) — Böhlau Verlag, 2015. — ISBN 978-3-205-20168-7, 978-3-205-79702-9 — doi:10.7767/9783205201687
1 2 3 Ben-Eli, Birgit (2009 թ․ մարտի 1). «Austria: Jewish Women Artists». Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 26-ին.
1 2 Johnson, 2012, էջ 205
1 2 3 4 5 6 7 «The Forgotten Women Artists of Vienna 1900». 2012 թ․ հունիսի 24. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-08-19-ին. Վերցված է 2017-05-16-ին.
1 2 Johnson, 2012, էջ 209
1 2 Johnson, 2012, էջ 203
↑ Johnson, 2012, էջ 207
↑ Johnson, 2012, էջեր 1–2
↑ Johnson, 2012, էջեր 203–204
↑ Johnson, 2012, էջ 208
↑ Johnson, 2012, էջեր 218–219
↑ «Literary Pickups». Book Notes: A Monthly Literary Magazine and Review of New Books. 1: 288. 1898 թ․ նոյեմբեր.
1 2 Ivry, Benjamin (2013 թ․ հունվարի 12). «Turn-of-Century Vienna Artists Deserve Second Look». The Forward. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 26-ին.
↑ Johnson, 2012, էջ 2

Աղբյուրներ

Johnson, Julie M. (2012). The Memory Factory: The Forgotten Women Artists of Vienna 1900. Purdue University Press. ISBN 978-1-55753-613-6.

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թերեզա Ֆյոդորովնա Ռիս» հոդվածին։

[_0bb2f65301eaec77-1] 1 2 3 4 http://www.artrz.ru/menu/1804660060/1804786114.html

[_5bf919dd8b48257c-2] 1 2 3 4 (unspecified title) — doi:10.32020/ARTANDDOC/21/2019/17

[_e9ce152ab0508b73-3] 1 2 Répertoire des artistes (ֆր.)

[_0b783c2239a79199-4] Baumgartner M. 114 // Der Verein der Schriftstellerinnen und Künstlerinnen in Wien (գերմ.) — Böhlau Verlag, 2015. — ISBN 978-3-205-20168-7, 978-3-205-79702-9 — doi:10.7767/9783205201687

[jwa-5] 1 2 3 Ben-Eli, Birgit (2009 թ․ մարտի 1). «Austria: Jewish Women Artists». Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Jewish Women's Archive. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 26-ին.

[Johnson—2012——205-6] 1 2 Johnson, 2012, էջ 205

[art-7] 1 2 3 4 5 6 7 «The Forgotten Women Artists of Vienna 1900». 2012 թ․ հունիսի 24. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-08-19-ին. Վերցված է 2017-05-16-ին.

[Johnson—2012——209-8] 1 2 Johnson, 2012, էջ 209

[Johnson—2012——203-9] 1 2 Johnson, 2012, էջ 203

[Johnson—2012——207-10] Johnson, 2012, էջ 207

[Johnson—2012——1–2-11] Johnson, 2012, էջեր 1–2

[Johnson—2012——203–204-12] Johnson, 2012, էջեր 203–204

[Johnson—2012——208-13] Johnson, 2012, էջ 208

[Johnson—2012——218–219-14] Johnson, 2012, էջեր 218–219

[15] «Literary Pickups». Book Notes: A Monthly Literary Magazine and Review of New Books. 1: 288. 1898 թ․ նոյեմբեր.

[for-16] 1 2 Ivry, Benjamin (2013 թ․ հունվարի 12). «Turn-of-Century Vienna Artists Deserve Second Look». The Forward. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 26-ին.

[Johnson—2012——2-17] Johnson, 2012, էջ 2

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]