Թերատամնավորներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թերատամնավորներ
Tamandua tetradactyla qtl1-2.jpg
Թերատամնավորներ կարգի կաթնասուն՝
Քառամատ մրջնակեր կամ հարավային տամանդուա (Tamandua tetradactyla)
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Կաթնասուններ
Լատիներեն անվանում
Edentata կամ Xenarthra
Edward Drinker Cope, 1889


Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 552289
NCBI 9348


Թերատամնավորներ (լատ.՝ Edentata կամ լատ.՝ Xenarthra), կաթնասունների դասին պատկանող կարգ։ Այս կարգն իր անվանումն ստացել է նրա համար, որ նրանց ատամները էմալապատ չեն, չունեն կտրիչներ և ժանիքներ։ Կարգին պատկանող մրջնակերների ընտանիքի ներկայացուցիչներն ընդհանրապես զուրկ են ատամներից։ Ապրում են Ամերիկա աշխարհամասում՝ Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայում, Հյուսիսային Ամերիկայի հարավում[1]։ Հանդիպում են սավաննաներում և արևադարձային անտառներում։

Գոյություն ունեն ցամաքաբնակ, գետնափոր և ծառաբնակ տեսակներ։ Ապրում են գիշերային և մթնշաղային կյանքով։ Սնվում են բույսերով, կենդանիներով՝ անողնաշարավորներ, մանր ողնաշարավորներ։ Բազմանում են տարին 1 անգամ, ունենում 1—4 ձագ։ Տեղաբնակները կենդանիների միսն օգտագործում են կերակուրներ պատրաստելիս։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս կարգի ներկայացուցիչների ատամները դիֆերենցված չեն։ Ատամներն արմատ չունեն։ Մարմնի երկարությունը կազմում է 12—120 սմ, քաշը տատանվում է 90 գ-ից մինչև 55 կգ-ի սահմաներում։ Մարմինը պատված է խիտ, կոշտ կամ մետաքսանման բրդով, իսկ զրահակիրների գլխի, մարմնի և պոչի վերին մասը՝ շարժական զրահով։ Առջևի վերջավորությունների շնորհիվ կենդանիները կարողանում են փորել, ծառի վրայով մագլցել։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է թերատամնավորների ժամանակակից 3 ընտանիք՝ մրջնակերներ, ծույլեր և զրահակիրներ, 30 տեսակ։

Հյուսիսային Ամերիկայում հայտնաբերվել են 59 միլիոն տարի առաջվա վաղեմություն ունեցող թերատամնավորների բրածո 7 ընտանիքներ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վահագն Աբրահամյան - «Ճանապարհորդություն կենդանիների աշխարհում», Երևան, 2012, «ՄՀՄ Գրատուն» ՍՊԸ հրատարակչություն