Թանսեն Միյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թանսեն Միյան
Tansen of Gwalior. (11.8x6.7cm) Mughal. 1585-90. National Museum, New Delhi..jpg
Ծնվել է1493
Գվալիոր
Մահացել էապրիլի 26, 1589(1589-04-26)
Ագրա, Մեծ Մողոլների կայսրություն
Ժանրերհինդուիստական դասական երաժշտություն
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր
Tansen Վիքիպահեստում

Թանսեն Միյան (անգլ.՝ Tansen, 1493, Գվալիոր - ապրիլի 26, 1589(1589-04-26), Ագրա, Մեծ Մողոլների կայսրություն), մոնղոլական կայսր Աքբար Մեծի պալատական երաժիշտ սիտարիստ։ Համարվում է ժամանակակից հյուսիսայի հնդկական ռագա[Ն 1] երաժշտական ժանրի հայրը և Հնդկաստանի պատմության մեծագույն երաժիշտներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանսենը ծնվել է 1506 թվականին Հնդկաստանի հյուսիսային մասում գտնվող Գվալիոր քաղաքում՝ ավանդական հինդուական ընտանիքում։ Նրա հայրը Մակունդ Միստրան տեղի գրող էր[1][2]։ Մանկության տարիներին Թանսենը մասնավոր դասերի է գնացել հայտնի ուսուցիչ Խարիդաս Սբամիի մոտ։ Սկզբում ծառայել է Մեվայի արքա Ռամաչանդրայի արքունիքում, ապա՝ մոնղոլակկան կայսր Աքբար Մեծի։ Ավելի ուշ Թանսենը կայսրին երկարատև և հավատարիմ ծառայելու համար պարգևատրվել է նավարտրասով՝ ինը քարով վզնոցով, և ստացել Միյան քաղաքի անվան նոր կոչում։ Հետևաբար, նույնիսկ հիմա Թանսեն Միյան անունը տարածված է նաև Հնդկաստանում, հիմնականում մահմեդականների շրջանում[3]։ Հնդկաստանի ժամանակակից հայտնի երաժշտության շատ ռեպերտուարներ, ինչպիսիք են Դարբարի Կանադեն, Միյան կի Թոդին, Միյան կի Մալխարը և Միյան կի Սարանգը ստեղծվել են Թանսենի երաժշտական ոճի և ժանրի հիման վրա[4]։ Հնդկական երաժշտության երկու նոր ժանրեր՝ Սանգիտա Սառան և Ռայմալան նույնպես այդ ոճի ու ժանրի հիման վրա են ստեղծվել[5]։ Այսօր Հնդկաստանում գործում են հնդկական երաժշտական դպրոցներ (Գարանաս), որտեղ սովորեցնում են Թանսենի հիմնական երաժշտության ոճը, նրա ուսուցիչ Սվամի Խարիդասի վոկալայի ոճը, ինչպես նաև իր երկու երեխաների՝ Բիլաս Խան և Սարասվատի Դեվիի և նրանց ժառանգներից շատերի գործունեությունը, որոնք հայտնի երաժիշտներ էին[6]։

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ռագան լայն իմաստով` երաժշտական-գեղագիտական և էթիկական հայեցակարգ, հնդկական դասական երաժշտության շրջանակներում երաժշտական մեծ ձև կառուցելու օրենք։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Wade Bonnie C. (1998)։ «Imaging sound : an ethnomusicological study of music, art, and culture in Mughal India»։ Chicago : University of Chicago Press։ Վերցված է 2021-07-14 
  2. Babineau Edmour (1979)։ «Love of God and social duty in the "Ramcaritmanas"»։ Motilal Banarsidass։ Վերցված է 2021-07-14 
  3. Jairazbhoy Nazir Ali (1995)։ «The rāgs of North Indian music : their structure and evolution»։ Popular Prakashan։ Վերցված է 2021-07-14 
  4. Stanton Andrea L. L. (2012)։ «Cultural Sociology of the Middle East, Asia, and Africa : an Encyclopedia.»։ SAGE Publications։ Վերցված է 2021-07-14 
  5. «The Garland encyclopedia of world music»։ 1998-2002։ Վերցված է 2021-07-14 
  6. Wade Bonnie C. (1998)։ «Imaging sound : an ethnomusicological study of music, art, and culture in Mughal India»։ University of Chicago Press։ Վերցված է 2021-07-14 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Абул Фазл Аллами. Акбар Наме. Самара, 2009, т.3, стр. 251
  • S.C. Welch, India: Art and Culture 1300—1900, Munich, 1999, pp. 171–173

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]