Ընտրություններ Էստոնիայում
| Ենթակատեգորիա | ընտրություններ  | |
|---|---|---|
| Թեմայով վերաբերում է | ընտրություններ | |
| Երկիր | Էստոնիա | |
| Իրավասությունը տարածվում է | Էստոնիա | |
Ընտրություններ Էստոնիայում, քաղաքական գործընթաց, որի ժամանակ Էստոնիայի քաղաքացիներն ընտրում են օրենսդիր մարմին՝ ազգային մակարդակով: Ռիյգիկոգուն ունի 101 անդամ, որոնք ընտրվում են չորս տարի ժամկետով՝ համամասնական ընտրակարգով՝ 5% ընտրական շեմով: Պետության ղեկավարը՝ նախագահը, ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով՝ խորհրդարանի (1-ին-3-րդ փուլ) կամ ընտրողների կոլեգիայի (4-րդ և հաջորդ փուլեր) կողմից: Տեղական մակարդակով Էստոնիան ընտրում է տեղական ինքնակառավարման խորհուրդներ, որոնք տարբերվում են իրենց չափսերով: Ընտրական օրենսդրությունը սահմանում է խորհրդի նվազագույն չափը՝ կախված համայնքի չափից: Տեղական ինքնակառավարման խորհուրդները նույնպես ընտրվում են համամասնական ընտրակարգով:
Խորհրդի անդամների նվազագույն թիվը սահմանվում է առնվազն 7 տեղ:
- 2000-ից ավելի բնակիչ՝ առնվազն 13 տեղ:
- 5000-ից ավելի բնակիչ՝ առնվազն 17 տեղ:
- 10000-ից ավելի բնակիչ՝ առնվազն 21 տեղ:
- 50000-ից ավելի բնակիչ՝ առնվազն 31 տեղ:
- 300000-ից ավելի բնակիչ՝ առնվազն 79 տեղ:
Էստոնիան ունի բազմակուսակցական համակարգ: Հաճախ ոչ մի կուսակցություն հնարավորություն չունի միայնակ իշխանություն ձեռք բերելու, և կուսակցությունները պետք է համագործակցեն միմյանց հետ՝ կոալիցիոն կառավարություններ կազմելու համար։
Հետևյալ տարիներին տեղի են ունեցել ուղղակի ընտրություններ.
- Ռիյգիկոգու (խորհրդարան). 1920, 1923, 1926, 1929, 1932, 1936, 1938, 1940, 1992, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2015, 2019, 2023
- Տեղական/մունիցիպալ. 1993, 1996, 1999, 2002, 2005, 2009, 2013, 2017, 2021, 2025
- Եվրոպական խորհրդարան. 2004, 2009, 2014, 2019, 2024
- Հանրաքվեներ. 2003 (ԵՄ)
- Նախագահ. 1992 (1996 թվականից ի վեր նախագահական ընտրությունները տեղի են ունեցել Ռիյգիկոգուում կամ Ընտրական կոլեգիայում):
Քվեարկություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Էստոնիայի քաղաքացիություն չունեցող բնակիչները չեն կարող ընտրել Ռիյգիկոգուին (ազգային խորհրդարան): Եվրամիության որևէ անդամ պետության քաղաքացիություն չունեցող բնակիչները չեն կարող ընտրել Եվրախորհրդարան կամ մունիցիպալ խորհուրդներ:
Օտարերկրյա քաղաքացիները կարող էին քվեարկել Էստոնիայի տեղական (մունիցիպալ) ընտրություններում մինչև 2025 թվականը, վերջին իրավասու ընտրությունները 2021 թվականի մունիցիպալ ընտրություններն էին: Քաղաքացիություն չունեցող բնակիչները կամ այսպես կոչված «ոչ քաղաքացիները», որոնք ունեն էստոնացի օտարերկրացու անձնագիր, կարող են քվեարկել մինչև 2025 թվականի մունիցիպալ ընտրությունները, բայց ոչ դրանից հետո[1]:
Էլեկտրոնային քվեարկությունը հիմնված է էստոնական անձնագրի վրա: Յուրաքանչյուր ընտրող իրավունք ունի էլեկտրոնային եղանակով ստուգել և փոխել իր քվեն: Եթե ընտրողը քվեարկել է նաև քվեաթերթիկով, ապա հաշվի կառնվի միայն քվեաթերթիկը[2][3][4][5]:
Հանրաքվեներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Էստոնիայի սահմանադրությունը Էստոնիայի խորհրդարանին տալիս է օրինագիծ կամ այլ ազգային հարց հանրաքվեի դնելու լիազորություն (Սահմանադրության 105-րդ հոդված[6]): Քվեարկության արդյունքը պարտադիր է։ Եթե հանրաքվեի դրված օրինագիծը չի ստանում ձայների մեծամասնությունը, Հանրապետության նախագահը հայտարարում է խորհրդարանի արտահերթ ընտրություններ։
Կան որոշ հարցեր, որոնք չեն կարող դրվել հանրաքվեի՝ բյուջեի, հարկման, պետության ֆինանսական պարտավորությունների, միջազգային պայմանագրերի վավերացման և չեղյալ հայտարարման, արտակարգ դրության հայտարարման կամ դադարեցման կամ ազգային պաշտպանության վերաբերյալ հարցեր (Սահմանադրության 105-րդ հոդված[6]):
Սահմանադրության որոշ մասեր («Ընդհանուր դրույթներ» և «Սահմանադրության փոփոխություն» գլուխները) կարող են փոփոխվել միայն հանրաքվեով (Սահմանադրության 162-րդ հոդված[6]): Սահմանադրության մնացած մասը կարող է փոփոխվել կամ հանրաքվեով, կամ խորհրդարանի երկու հաջորդական կազմով, կամ խորհրդարանի կողմից՝ անհետաձգելի կարգով (Սահմանադրության 163-րդ հոդված[6]):
Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին օրինագիծը հանրաքվեի դնելու համար անհրաժեշտ է խորհրդարանի անդամների երեք հինգերորդ մեծամասնությունը (Սահմանադրության 164-րդ հոդված[6]):
Էստոնիայի ԽՍՀՄ-ից անկախություն ձեռք բերելուց հետո Էստոնիայի խորհրդարանը երկու անգամ հանրաքվե է անցկացրել։
- Նոր սահմանադրության և քաղաքացիության վերաբերյալ հանրաքվե՝ 1992 թվականին։
- Էստոնիայի Եվրոպական Միության անդամակցության հանրաքվե՝ 2003 թվականին։
Բացի այդ, 1991 թվականին, երբ Էստոնիան դեռևս խորհրդային օկուպացիայի տակ էր, անցկացվեց Էստոնիայի անկախության վերականգնման վերաբերյալ հանրաքվե։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Estonia amends Constitution to strip Russian, Belarusian citizens of right to vote». Վերցված է 2025-03-26-ին.
- ↑ «Municipal Council Election Act». www.riigiteataja.ee. Վերցված է 2017-12-04-ին.
- ↑ «Riigikogu Election Act». www.riigiteataja.ee. Վերցված է 2017-12-04-ին.
- ↑ «European Parliament Election Act». www.riigiteataja.ee. Վերցված է 2017-12-04-ին.
- ↑ «Referendum Act». www.riigiteataja.ee. Վերցված է 2017-12-04-ին.
- 1 2 3 4 5 «Constitution of Estonia». Վերցված է 2013-11-01-ին.