Էրիս (դիցաբանություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էրիս
Eris Antikensammlung Berlin F1775.jpg
Տեսակ աստվածուհի և Greek deity
Դիցաբանություն հին հունական դիցաբանություն և Discordianism
Սեռ իգական
Այլ մշակույթներում Դիսկորդիա
Զբաղմունք Երկպառակության աստվածուհի
Հայր Էրեբոս
Մայր Նիքս
Եղբայր Հիպնոս, Թանատոս
Զավակներ Ատե, Lethe, Ponos, Horkos, Dysnomia, Neikea, Algos, Amphilogiai, Androktasiai, Hysminai, Phonoi, Pseudologoi, Limos, Machai և Adikia
Eris (mythology) Վիքիպահեստում

Էրիս (հունարեն՝ Ἔρις, բառացի` վեճ, կռիվ, երկպառակություն, մրցակցություն[1]), հին հունական դիցաբանության մեջ երկպառակության և քաոսի աստվածուհին[2]: Հռոմեական դիցաբանության մեջ համարժեք աստվածությունը Դիսկորդիան է (լատ.՝ Discordia)[3]: Էրեբոսի և Նիքսի դուստրն է, Քաոսի թոռնուհին, Նեմեսիսի, Թանատոսի և Հիպնոսի քույրը[4][4]: Նա նաև պատերազմի աստված Արեսի քույրը կամ ուղեկցուհին է, սովի աստված Լիմեսի մայրը[5]:

Չնայած Էրիսը ծնել է սով, վեճեր, կռիվներ, սպանություններ, ապօրինություն, ծնել է նաև աշխատանք: Այդ պատճառով էլ Հեսիոդոսը երկու Էրիս է բնութագրում. մեկը ծնում է թշնամություն, մարդկանց մեջ անբարյացակամություն և սիրված չէ մարդկանց կողմից, մյուսը բարեգործ է, մրցակցության ու աշխատանքի մարմնավորումը[2][6]. Она же возбуждает воинов[7] и разжигает брань[8]: Հենց նա էլ հովանավորում է զինվորներին:

Կռվախնձոր: Էրիսը դարձել է Աֆրոդիտեի, Աթենասի և Հերայի մրցակցության պատճառ, ինչը հանգեցրել է Տրոյական պատերազմին: Թեսալիայի արքա Պերսևսի և աստվածուհի Թետիսի հարսանիքին Էրիսը սրահի մեջտեղում նետում է ոսկե խնձոր` «ամենագեղեցիկին» (հունարեն՝ καλλίστῃ) մակագրությամբ: Դա արել է կամ ի հեճուկս Զևսի, քանի որ նրա կողմից չէր հրավիրվել հարսանիքի, կամ ուղղակի վիրավորվելով հարսանիքին հրավիրված չլինելուց[9],[10][11]: Խնձորը վեճի առիթ է դառնում երեք աստվածուհիների միջև, քանի որ ամեն մեկը իրեն էր համարում ամենագեղեցիկը: Վեճը լուծեու համար դիմում են Տրոյայի արքայազն Պարիսին, ում երեք աստվածուհիներից յուրաքանչյուրը համոզում է իրեն հանձնել խնձորը որոշակի պարգևի դիմաց: Քանի որ Աֆրոդիտեն խնձորը հանձնելու դիմաց խոստանում է Պարիսին հանձնել Մենելայոս արքայի չքնաղ աղջկան` Հեղինեին, Պարիսը կռվախնձորը տալիս է նրան: Սա էլ առիթ է դառնում, որ աքայացիները հարձակվեն Տրոյայի վրա: Այսպիսով` Էրիսի դավադիր նվերը հանգեցնում է պատերազմի:

Էրիսի պատվին է անվանակոչվել գաճաճ մոլորակներից մեկը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Богиня Эрида — богиня спора, спорта и спортинга! Теория и практика современного менеджмента: от тейлоризма до спортинга. История менеджмента. | Мифология Древней Греции | Спор…
  2. 2,0 2,1 Эрида
  3. Эрис
  4. 4,0 4,1 Эрида
  5. Эрида
  6. Гесиод. Труды и дни 11-26
  7. Гомер. Илиада IV 440, V 518; XVIII 535
  8. Гомер. Илиада XX 47; Нонн. Деяния Диониса V 41
  9. Лукиан. Морские разговоры 5; Коллуф. Похищение Елены 59
  10. Гигин. Мифы 92
  11. Эрида