Էստերսունդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
շվեդերեն՝ Östersund[1]
Östersund from Frösön.jpg
ԵրկիրՇվեդիա Շվեդիա
Մակերես3559 հեկտար, 3455 հեկտար, 104 հեկտար
ԲԾՄ312 մետր
Բնակչություն52 797 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2020)[2]
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Հեռախոսային կոդ063
Փոստային ինդեքսներ831 XX
Պաշտոնական կայքostersund.se
##Էստերսունդ (Շվեդիա)
Red pog.png

Էստերսունդ (շվեդերեն՝ Östersund, [œstəˈʂɵnd]), քաղաք կենտրոնական Շվեդիայում, տեղակայված է Շվեդիայի՝ մեծությամբ հինգերորդ լճի՝ Ստուրշյոնի (շվեդերեն՝ Storsjön) ափին, համանուն կոմունայի և Եմթլանդ լենի կենտրոնն է։ Էստերսունդը Եմթլանդ պատմական շրջանի մշակութային ու տնտեսական կենտրոնն է և առևտրի ու կոմերցիայի ավանդական կենտրոն։ Լինելով Շվեդիայի ամենակենտրոնական քաղաքը՝ Էստերսունդն իրեն ներկայանցում է որպես Շվեդիայի կենտրոն[3][4]։

Քաղաքում տեղակայված է Կենտրոնաշվեդական համալսարանը, որը նախատեսված է մոտավորապես 15 000 ուսանողի համար (երեք համալսարանական քաղաքներ, 2006/2007 թվականներ)։

Ագլոմերացիայի 58 914 մարդ բնակչությամբ (2008 թվականի դրությամբ) Էստերսունդը Շվեդիայի քաղաքների շարքում զբաղեցնում է 36-րդ տեղը բնակչության թվով[5]։

Ընդհանուր բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էստերսունդը և Ֆրյոսյոն կղզին (լուսանկար արբանյակից)

Էստերսունդը գտնվում է Սկանդինավիայի կենտրոնում՝ Շվեդիայի կենտրոնում, Եմթլանդի լենի կենտրոնում և Էստերսունդի կոմունայի կենտրոնում։ Ըստ էության, այն Շվեդիայի կենտրոնն է[6][7]։

Մունիցիպալ իշխանությունների և քաղաքի գործարարների համատեղ նախագծի շրջանակներում Էստերսունդը ներկայանում է որպես Vinterstaden՝ Ձմեռային քաղաք[8][9]։

Էստերսունդը ձմեռային սպորտի կենտրոն է․ անմիջապես քաղաքում է գտնվում դահուկավազքի ժամանակակից մարզադաշտ և լեռնադահուկային սպորտի ուղի։ Էստերսունդում պարբերաբար անցկացվում են ձմեռային տարբեր մարզաձևերի աշխարհի առաջնություններ ու գավաթի էտապներ, ինչպիսիք են դահուկավազքը, բիաթլոնը, չմշկավազքը և այլն։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էստերսունդը հիմնադրվել է 1786 թվականին որպես Եմթլանդի լենի առևտրային մոնոպոլիա։ Քաղաքի ստեղծման նպատակը կենտրոնական իշխանությունների ցանկությունն էր՝ տեղացի ֆերմերներին ստիպել իրենց ապրանքը մատակարարել Էստերսունդի միջնորդ վաճառողներին, այլ ոչ թե ուղղակի առևտուր անել հարևանների հետ։ Սակայն այս նախաձեռնությունը չի հանդիպել բնակչության աջակցությանը, և Էստերսունդը մնացել է փոքր քաղաք մինչև 19-րդ դարի վերջը[10], երբ երկաթուղու կառուցումը խթան է հանդիսացել քաղաքի զարգացման համար։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էստերսունդում տիրում է մերձարկտիկական կլիմա (ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ Dfc)։ Քաղաքի շուրջն ընկած տարածքը, որը Ստուրշյոն լճի անունով կոչվում է Ստուրշյբյուգդեն, հաճախ նկարագրվում է որպես աշխարհի առավել հյուսիսային գյուղատնտեսական տարածաշրջանը ցամաքային կլիմայի տարածքում[11]։

Էստերսունդի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 9.8
(49.6)
10.3
(50.5)
17.8
(64)
20.5
(68.9)
26.6
(79.9)
32.0
(89.6)
33.0
(91.4)
31.7
(89.1)
25.0
(77)
19.7
(67.5)
12.2
(54)
10.8
(51.4)
33.0
(91.4)
Միջին բարձր °C (°F) −2.9
(26.8)
−2.2
(28)
1.4
(34.5)
7.2
(45)
12.6
(54.7)
16.8
(62.2)
19.5
(67.1)
17.9
(64.2)
12.8
(55)
6.3
(43.3)
1.1
(34)
−1.0
(30.2)
7.46
(45.42)
Միջին օրական °C (°F) −5.9
(21.4)
−5.2
(22.6)
−2.1
(28.2)
3.2
(37.8)
8.2
(46.8)
12.5
(54.5)
15.3
(59.5)
14.1
(57.4)
9.8
(49.6)
4.0
(39.2)
−1.1
(30)
−3.7
(25.3)
4.09
(39.36)
Միջին ցածր °C (°F) −8.8
(16.2)
−8.2
(17.2)
−5.6
(21.9)
−0.8
(30.6)
3.8
(38.8)
8.2
(46.8)
11.1
(52)
10.3
(50.5)
6.7
(44.1)
1.6
(34.9)
−3.3
(26.1)
−6.3
(20.7)
0.73
(33.32)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −38.0
(−36.4)
−34.6
(−30.3)
−32.5
(−26.5)
−22.0
(−7.6)
−9.0
(15.8)
−3.0
(26.6)
−1.5
(29.3)
−0.8
(30.6)
−5.2
(22.6)
−17.7
(0.1)
−25.2
(−13.4)
−38.1
(−36.6)
−38.1
(−36.6)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 32.1
(1.264)
20.6
(0.811)
22.2
(0.874)
23.0
(0.906)
48.1
(1.894)
62.3
(2.453)
76.3
(3.004)
80.9
(3.185)
55.1
(2.169)
44.1
(1.736)
33.5
(1.319)
36.0
(1.417)
534.2
(21.032)
Միջին ամսական արևային ժամ 30 70 150 202 244 259 257 208 127 83 40 22 1692
Աղբյուր #1: SMHI Temperature Data[12]
Աղբյուր #2: SMHI Precipitation[13]

Մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էստերսունդում են գտնվում «Յամտլի» թանգարանը, կոմպոզիտոր Վիլհելմ Պետերսոն-Բերգերի տուն-թանգարանը, ինչպես նաև կենդանաբանական այգի։

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը եղել է 1994, 1998, 2002 և 2014 թվականների Ձմեռային օլիմպիական խաղերի անցկացման հավակնորդ, սակայն մինչ օրս ոչ մի հայտ հաջողության չի հասել։ Սակայն 20-րդ դարի սկզբին Ստոկհոլմում ձյան բացակայության պատճառով մի քանի անգամ Էստերսունդում անցկացվել են Հյուսիսեվրոպական խաղերը, որոնք համարվում են Ձմեռային օլիմպիական խաղերի նախորդներ[14]։

Էստերսունդում 1989, 1993, 1995-1997, 2000, 2002-2006, 2008-2017, 2020-2021 թվականներկն անցկացվել են Բիաթլոնի աշխարհի գավաթի էտապները, իսկ 2008 և 2019 թվականներին՝ նույն մարզաձևի աշխարհի առաջնությունները։

Էստերսունդում կա համանուն ֆուտբոլային ակումբ, որը 2017 թվականին հասել է պատմական հաջողության՝ նվաճելով Շվեդիայի գավաթը՝ եզրափակիչում հաղթելով «Նորչյոպինգին» 4:1 հաշվով և ստացել Եվրոպայի լիգայի ուղեգիր, որտեղ անցել է երեք ընտրական փուլ և դուրս եկել խմբային փուլ։

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthetStatistics Sweden, 2019.
  2. Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthetStatistics Sweden, 2021.
  3. «Familjen Medelsvensson - The average Swedish family»։ scb.se։ Statistics Sweden 
  4. «Östersund - Quality of life included»։ Östersund Municipality։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-04-09-ին։ Վերցված է 2008-02-29 
  5. «Population in the country, counties and municipalities on 31/12/2008 and Population Change in 2008»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-07-07-ին 
  6. Familjen Medelsvensson — The average Swedish family Statistics Sweden
  7. «Östersund — Quality of life included» (PDF). Östersund Municipality. «Архивированная копия»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-04-09-ին։ Վերցված է 2008-02-29 . Retrieved 2008-02-29.
  8. Vinterstaden Archived 2008-07-03 at the Wayback Machine. официальный веб-сайт
  9. «Östersund - Winter City» (PDF)։ Östersund Municipality։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-04-09-ին։ Վերցված է 2008-02-29 
  10. Jacobsson, Hans (1992). «Östersunds tillkomst» (in Swedish) in Sten Rentzhog: Jämten 1993, p. 140—145
  11. Nils Åsling (2004). «Ostlandets historia — från fäboddrift till Milkoland» (in Swedish) in Henrik Zipsane: Jämten 2005, p.74.
  12. «SMHI Monthly Data 2002–2020» (շվեդերեն)։ SMHI։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 December 2018-ին։ Վերցված է 24 May 2021 
  13. «Tullus D nederbörd» (շվեդերեն)։ SMHI։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 April 2019-ին։ Վերցված է 24 May 2021 
  14. «The Nordic Games: Precursor To The Olympic Winter Games» (PDF). LA84 Foundation. 2002. http://www.la84foundation.org/OlympicInformationCenter/OlympicReview/2002/OREXXVII43/OREXXVII43zu.pdf. Retrieved 2008-10-24.