Jump to content

Էռնստ Յանդլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էռնստ Յանդլ
գերմ.՝ Ernst Jandl
Ծնվել էօգոստոսի 1, 1925(1925-08-01)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՎիեննա, Ավստրիա[4]
Վախճանվել էհունիսի 9, 2000(2000-06-09)[1][2][3][…] (74 տարեկան)
Վախճանի վայրՎիեննա, Ավստրիա[5]
ԳերեզմանՎիենայի կենտրոնական գերեզմանատուն
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրող, դրամատուրգ, թարգմանիչ և գծանկարիչ
Քաղաքացիություն Ավստրիա
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներlichtung? և bibliothek?
ԱնդամակցությունԲեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա, Լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիա և Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիա
ԿուսակցությունԱվստրիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
Պարգևներ
«Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» մեծ ոսկե մեդալ

Վիեննա քաղաքի պատվավոր շքանշան

 Ավստրիական պատվո նշան «Գիտության և արվեստի համար»

Անտոն Վիլդգանսի մրցանակ

Ավստրիայի պետական մեծ մրցանակ գրականության բնագավառում

Գեորգ Բյուխների մրցանակ

Շտիրիի մեծ ոսկե մրցանակ

մրցանակ «Ձեռագիր մատյան»

Հենրիխ Կլեյստի անվան մրցանակ

Kassel Literary Prize?

Mülheimer Dramatikerpreis?

Kiddo Leespluim

Ավստրիական մրցանակ գեղարվեստական գրականության ոլորտում

Hörspielpreis der Kriegsblinden?

Georg-Trakl-Preis für Lyrik?

Վիեննա քաղաքի մրցանակ գրականության ասպարեզում

Grand Austrian State Prize?

Preis der deutschen Schallplattenkritik?

Deutscher Kleinkunstpreis?

Q1436069?

Peter-Huchel-Preis?

Ֆրիդրիխ Հոլդերլինի մրցանակ Բադ Հոմբուրգից

 և Order of Honour (Styria)
Համատեղ ապրողՖրիդերիկա Մայրեկեր
Изображение автографа
Կայքernstjandl.com
 Ernst Jandl Վիքիպահեստում

Էռնստ Յանդլ (գերմ.՝ Ernst Jandl. օգոստոսի 1, 1925(1925-08-01)[1][2][3][…], Վիեննա, Ավստրիա[4] - հունիսի 9, 2000(2000-06-09)[1][2][3][…], Վիեննա, Ավստրիա[5]), ավստրիացի բանաստեղծ, ով աչքի է ընկել պոեզիայի ասպարեզում հետևողական և արմատական փորձարարությամբ:

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, հայտնվել ամերիկյան գերության մեջ, ազատվել 1949 թվականին: Ուսումնասիրել է գերմանական և անգլիական բանասիրություն: Դասավանդել է գիմնազիայում (1949—1979): Առաջին բանաստեղծությունները լույս են տեսել 1952 թվականին, առաջին գիրքը՝ 1956 թվականին: 1954 թվականին ամուսնացել է բանաստեղծուհի, արձակագիր, թատերագիր Ֆրիդերիկե Մայրյոքերի հետ, մի շարք երկեր ստեղծել է նրա հեղինակակցությամբ:

Ստեղծագործություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յանդլը կրել է դադաիզմի ազդեցությունը, սերտ կապեր է ունեցել այսպես կոչված՝ կոնկրետ պոեզիայի ներկայացուցիչների հետ: Նրա ստեղծագործություններին բնորոշ է խաղի ոգու մշտական առկայությունը:

Յանդլը թարգմանել է Գերտրուդա Սթայնի, Ջոն Քեյջի, Ռոբերտ Քրիլիի ստեղծագործություններից:

Երկեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեղինակի կենդանության օրոք հրատարակված գրքեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • laut und luise, 1966
  • sprechblasen, gedichte, 1968
  • der künstliche baum, 1970
  • flöda und der schwan, 1971
  • die männer, 1973
  • dingfest, gedichte, 1973
  • serienfuss, 1974
  • für alle, 1974
  • die schöne kunst des schreibens, 1976
  • die bearbeitung der mütze, gedichte, 1978
  • Aus der Fremde, Sprechoper in 7 Szenen, 1980
  • der gelbe hund, gedichte, 1980
  • selbstporträt des schachspielers als trinkende uhr, gedichte, 1983/1986
  • Das Öffnen und Schließen des Mundes, Frankfurter Poetik-Vorlesungen, 1985
  • idyllen, gedichte, 1989
  • stanzen, 1992
  • peter und die kuh, gedichte, 1996
  • lechts und rinks, gedichte statements peppermints, 1997
  • Poetische Werke, 10 Bände, 1997
  • Autor in Gesellschaft, Aufsätze und Reden, 1999
  • aus dem wirklichen Leben, gedichte und prosa, 1999

Հետմահու հրատարակություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Էռնստ Յանդլի շիրիմը Վիեննայի Կենտրոնական գերեզմանատանը
  • Jandls Ernst, 2000
  • Letzte Gedichte, 2001
  • Ottos Mops, Bilderbuch, 2001
  • Briefe aus dem Kfrieg 1943—1946, 2005

Մեծարում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յանդլն արժանացել է ավստրիական և գերմանական բազմաթիվ գրական մրցանակների, այդ թվում՝ Գեորգ Բյուխների անվան մրցանակի (1984): Նրան շնորհվել են նաև կառավարական պարգևներ՝ Գիտության և արվեստի համար ավստրիական պատվո նշան (1990), Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար պատվո նշան (1996): Ավստրիացի բանաստեղծն ընտրվել է լեզվի և պոեզիայի գերմանական ակադեմիայի անդամ:

2001 թվականին Ավստրիայում սահմանվել է Էռնստ Յանդլի անվան միջազգային գրական մրցանակ:

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 Discogs(անգլերեն) — 2000.
  3. 1 2 3 4 filmportal.de — 2005.
  4. 1 2 Արվեստների և մեդիատեխնոլոգիաների կենտրոն — 1997.
  5. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118556894 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Heinz Ludwig Arnold (Hrsg.): Ernst Jandl. In: text + kritik 129, edition text + kritik, München 1996, ISBN 3-88377-518-5.
  • Nils Bernstein: „kennen sie mich herren / meine damen und herren“. Phraseologismen in moderner Lyrik am Beispiel von Ernst Jandl und Nicanor Parra. Königshausen & Neumann, Würzburg 2011, ISBN 978-3-8260-4699-5.
  • Jörg Drews: Der humorlose Komiker. Etwas über Ernst Jandl. In: Katarina Agathos / Herbert Kapfer (Hrsg.): Hörspiel. Autorengespräche und Porträts. Belleville Verlag, München 2009, S. 59–70, ISBN 978-3-936298-68-0.
  • Bernhard Fetz, Österreichisches Literaturarchiv der Österreichischen Nationalbibliothek (Hrsg.): Ernst Jandl. Musik, Rhythmus, Radikale Dichtung. In: Profile. Band 12, 8. Jahrgang, Zsolnay, Wien 2005, ISBN 3-552-05355-7.
  • Bernhard Fetz, Hannes Schweiger (Hrsg.): Die Ernst Jandl Show. Residenz, St. Pölten 2010, ISBN 978-3-7017-1557-2. Zur Ausstellung des Wien Museums.
  • Hans Haider: Ernst Jandl 1925–2000. Eine konkrete Biographie. J.B. Metzler Verlag, Berlin/Heidelberg 2023, ISBN 978-3-662-66638-8, doi:10.1007/978-3-662-66639-5.
  • Bernhard Kraller (Hrsg.): Ernst Jandl. In: Wespennest (Zeitschrift). Nr. 125, Wespenst, Wien 2002, ISBN 3-85458-125-4.
  • Friederike Mayröcker: Requiem für Ernst Jandl. Suhrkamp, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-518-41216-7.
  • Volker Kaukoreit, Kristina Pfoser (Hrsg.): Gedichte von Ernst Jandl. In: Reclams Universal-Bibliothek, Nr. 17519, Interpretationen, Reclam, Stuttgart 2002, ISBN 3-15-017519-4.
  • Kristina Pfoser-Schewig (Hrsg.): Für Ernst Jandl. Texte zum 60. Geburtstag. Werkgeschichte. In: Zirkular Sondernummer 6. Dokumentationsstelle für neuere österreichische Literatur, Wien 1985, ISBN 978-3-900467-06-7.
  • Wendelin Schmidt-Dengler (Hrsg.): Ernst Jandl. Materialienbuch. Luchterhand, Darmstadt 1982, ISBN 3-472-61364-5.
  • Klaus Siblewski: a komma punkt ernst jandl. Ein Leben in Texten und Bildern. Luchterhand, München 2000, ISBN 3-630-86874-6.
  • Klaus Siblewski (Hrsg.): Ernst Jandl. Texte, Daten, Bilder. Luchterhand, Frankfurt am Main 1990, ISBN 3-630-61907-X.
  • Klaus Siblewski: Telefongespräche mit Ernst Jandl. Luchterhand, München 2001, ISBN 3-630-62018-3.
  • Anne Uhrmacher: Spielarten des Komischen. Ernst Jandl und die Sprache, Niemeyer, Tübingen 2007 (Germanistische Linguistik, Bd. 276). ISBN 978-3-484-31276-0.
  • Michael Vogt (Hrsg.): „stehn JANDL gross hinten drauf“ Interpretationen zu Texten Ernst Jandls. Aisthesis, Bielefeld 2000, ISBN 3-89528-284-7.
  • Friederike Mayröcker, Ernst Jandl: An den Rändern der Sprache, Du (Zeitschrift), Die Zeitschrift für Kultur, Nr. 649, Heft 5, Mai 1995, ISBN 3-908516-79-X.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էռնստ Յանդլ» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Էռնստ_Յանդլ&oldid=10449817» էջից