Էյնար Հերցշպրունգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Էյնար Հերցշպրունգ
Ejnar Hertzsprung
Karl Schwarzschild and Ejnar Hertzsprung (1909).jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 8, 1873({{padleft:1873|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3]
Կոպենհագեն, Մայրաքաղաքային տարածաշրջան, Դանիա
Մահացել է հոկտեմբերի 21, 1967({{padleft:1967|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[4][1][2][3] (94 տարեկանում)
West Zealand County, Դանիա, Դանիա
Քաղաքացիություն Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
Flag of Denmark.svg Դանիա
Մասնագիտություն աստղագետ, քիմիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Լեյդենի համալսարան
Անդամակցություն Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Թագավորական Դանիական գիտությունների ակադեմիա
Պարգևներ
Ejnar Hertzsprung Վիքիպահեստում

Էյնար Հերցշպրունգ (դան․՝ Ejnar Hertzsprung, 8 հոկտեմբերի 1873, Հիլերոդ, Դանիա - 21 հոկտեմբերի 1967, Ռոսկիլդե, Դանիա), դանիացի աստղագետ, աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում։

1911-ից 1913 թվականները համատեղ Հենրի Ռասելի հետ ստեղծել է Հերցշպրունգ-Ռասելի դիագրամը։ 1913 թվականին նա հաշվարկել է որոշ ցեֆեիդների հեռավորությունը[5], և դրանով իսկ հնարավոր դարձրեց ճշգրտել Հենրիետս Լավիտի կողմից հայտնաբերված ցեֆեիդների պարբերության և լուսատվության կապը։ Այս գնահատման ժամանակ նա սխալ է թույլ տվել, հնարավոր է, որ գրչի սահքի հետևանքով, արդյունքում աստղերը հաշվարկվել են տասը անգամ մոտ։ Հերցշպրունգը օգտագործել է այս գնահատականը Փոքր Մագելանի ամպի հեռավորությունը գնաատելիս։

1919-ից 1946 թվականները Հերցշպրունգը աշխատել է Լեյդենի աստղադիտարանում Նիդերլանդներում, 1937 թվականից աշխատել է այստեղ որպես տնօրեն։ Նրա ուսանողներից է եղել Ջերարդ Կոյպերը։ Հերցշպրունգի ամենանշանակալի ներդրումը գիտության մեջ հավանաբար կարելի է համարել նրա առաջարկած աստղերի սպեկտրալ դասերով, զարգացման աստիճանով և լուսատվությամբ դասակարգման մեխանիզմը։ Հերցշպրունգ-Ռասելի դիագրամը կիրառվում է աստղերի տիպերի և էվոլյուցիայի զարգացման դասակարգման համար։

Հայտնաբերել է երկու աստերոիդ՝ (1627) Իվար ( Ամուրի աստերոիդների խումբ) և (1702) Կալահարի։

Հերցշպրունգը պարգևատրվել է Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալուվ (1929) և Բրյուսի մեդալով (1937)։ Նրա պատվին են անվանվել խառնարան Լուսնի վրա և (1693) Հերցշպրունգ աստերոիդը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Ejnar Hertzsprung
  2. 2,0 2,1 Ejnar Hertzsprung — 1834.
  3. 3,0 3,1 SNAC
  4. Герцшпрунг Эйнар // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. Hertzsprung, E., ""Über die räumliche Verteilung der Veränderlichen vom δ Cephei-Typus."" Astronomischen Nachrichten, 196 p. 201–210 (1913)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]