Էյնար Հերցշպրունգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էյնար Հերցշպրունգ
Ejnar Hertzsprung
Karl Schwarzschild and Ejnar Hertzsprung (1909).jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 8, 1873(1873-10-08)[1][2][3][4][5]
Կոպենհագեն, Դանիա
Մահացել էհոկտեմբերի 21, 1967(1967-10-21)[6][1][2][3][4][5] (94 տարեկանում)
Ռոսկիլե, Զելանդիա տարածաշրջան, Դանիա, Դանիա
ՔաղաքացիությունFlag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
Flag of Denmark.svg Դանիա
Մասնագիտությունաստղագետ, քիմիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Լեյդենի համալսարան, Գյոթինգենի համալսարան, Լեյդենի համալսարան[5] և Լեյդենի համալսարան[5]
Գործունեության ոլորտաստղագիտություն
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Թագավորական Դանիական գիտությունների ակադեմիա և Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Գիտական ղեկավարՎիլհելմ Օստվալդ, Hans E. Lau? և Կարլ Շվարցշիլդ
Եղել է գիտական ղեկավարWillem Jacob Luyten?[7], Ջերարդ Կոյպեր[8], Pieter Oosterhoff?[9], Հենրիկ վան Գենտ[10], Aernout de Sitter?[11], Adriaan Wesselink?[12] և Lukas Plaut?[13]
ՊարգևներԹագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ և Քեթրին Բրյուսի մեդալ
Ejnar Hertzsprung Վիքիպահեստում

Էյնար Հերցշպրունգ (դան․՝ Ejnar Hertzsprung, 8 հոկտեմբերի 1873, Հիլերոդ, Դանիա - 21 հոկտեմբերի 1967, Ռոսկիլդե, Դանիա), դանիացի աստղագետ, աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանում։

1911-ից 1913 թվականները համատեղ Հենրի Ռասելի հետ ստեղծել է Հերցշպրունգ-Ռասելի դիագրամը։ 1913 թվականին նա հաշվարկել է որոշ ցեֆեիդների հեռավորությունը[14], և դրանով իսկ հնարավոր դարձրեց ճշգրտել Հենրիետս Լավիտի կողմից հայտնաբերված ցեֆեիդների պարբերության և լուսատվության կապը։ Այս գնահատման ժամանակ նա սխալ է թույլ տվել, հնարավոր է, որ գրչի սահքի հետևանքով, արդյունքում աստղերը հաշվարկվել են տասը անգամ մոտ։ Հերցշպրունգը օգտագործել է այս գնահատականը Փոքր Մագելանի ամպի հեռավորությունը գնահատելիս։

1919-ից 1946 թվականները Հերցշպրունգը աշխատել է Լեյդենի աստղադիտարանում Նիդերլանդներում, 1937 թվականից աշխատել է այստեղ որպես տնօրեն։ Նրա ուսանողներից է եղել Ջերարդ Կոյպերը։ Հերցշպրունգի ամենանշանակալի ներդրումը գիտության մեջ հավանաբար կարելի է համարել նրա առաջարկած աստղերի սպեկտրալ դասերով, զարգացման աստիճանով և լուսատվությամբ դասակարգման մեխանիզմը։ Հերցշպրունգ-Ռասելի դիագրամը կիրառվում է աստղերի տիպերի և էվոլյուցիայի զարգացման դասակարգման համար։

Հայտնաբերել է երկու աստերոիդ՝ (1627) Իվար ( Ամուրի աստերոիդների խումբ) և (1702) Կալահարի։

Հերցշպրունգը պարգևատրվել է Թագավորական աստղագիտական միության ոսկե մեդալուվ (1929) և Բրյուսի մեդալով (1937)։ Նրա պատվին են անվանվել խառնարան Լուսնի վրա և (1693) Հերցշպրունգ աստերոիդը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Ejnar Hertzsprung — 2009.
  2. 2,0 2,1 Ejnar Hertzsprung — 1834.
  3. 3,0 3,1 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 KNAW Past Members
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Leidse Hoogleraren
  6. Герцшпрунг Эйнар // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  9. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  10. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  11. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  12. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  13. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  14. Hertzsprung, E., ""Über die räumliche Verteilung der Veränderlichen vom δ Cephei-Typus."" Astronomischen Nachrichten, 196 p. 201–210 (1913)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]