Էմիլ Արթին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էմիլ Արթին
Emil Artin
EmilArtin.jpg
Ծնվել էմարտի 3, 1898(1898-03-03)[1][2][3][…]
Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա[4]
Մահացել էդեկտեմբերի 20, 1962(1962-12-20)[1][2][3][…] (64 տարեկան)
Համբուրգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[4]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա, Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն, Flag of the United States.svg ԱՄՆ և Flag of Germany.svg Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Փրինսթոնի համալսարան, Համբուրգի համալսարան, Միչիգանի համալսարան, Նոտր Դամ համալսարան և Ինդիանայի համալսարան
Գործունեության ոլորտհանրահաշիվ
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՎիեննայի համալսարան, Լայպցիգի համալսարան և Գյոթինգենի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր (հունիս 1921) և հաբիլիտացիա (1923)
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարԳուստավ Հերցոգ և Օտտո Գյոլդեր
Եղել է գիտական ղեկավարԻեն Ադամսոն, Սերժ Լենգ, David Gilbarg?[5], Hans Julius Zassenhaus?[5], Heinz Söhngen?[5], Harold Nathaniel Shapiro?[5], Alexander Murray MacBeath?[5], Arthur Mattuck?[5], Harald Nehrkorn?[5], David Kent Harrison?[5], Johannes Weissinger?[5], Robert Earl MacKenzie?[5], Hans Wilhelm Praetorius?[5], Evar Dare Nering?[5], Kate Hey?[5], Karl Henke?[5], Josef Beller?[5], Hans Kurt Heinrich Rothgiesser?[5], Walther Landherr?[5], Margaret S. Matchett?[5], William H. Mills?[5], Shianghaw Wang?[5], Abraham P. Hillman?[5], Donald Watson Blackett?[5], Richard James Semple?[5], Armin Peter Thedy?[5] և Otto Schreier?[5]
Հայտնի աշակերտներՍերժ Լենգ, Ջոն Թեյթ և Մաքս Ավգուստ Զորն
ՊարգևներԱքերման-Թոյբների հիշատակի մրցանակ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Ամուսին(ներ)Նատաշա Արթին Բրանսուիք
Երեխա(ներ)Մայքլ Արթին
Emil Artin (mathematician) Վիքիպահեստում

Էմիլ Արթին (Արթինյան, գերմ.՝ Emil Artin, մարտի 3, 1898(1898-03-03)[1][2][3][…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա[4] - դեկտեմբերի 20, 1962(1962-12-20)[1][2][3][…], Համբուրգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[4]), 20-րդ դարի առաջատար հայազգի մաթեմատիկոս, Էմմի Նյոթերի հետ միասին համարվում է ժամանակակից հանրահաշվի հիմնադիր և 1932 թվականին նրա հետ միասին ստացել է Աքերման-Թոյբների հիշատակի մրցանակը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էմիլ Արթինը ծնվել է 1898 թվականին Վիեննայում։ Նրա հորը նույնպես անվանում էին Էմիլ, նա արվեստի գործերի վաճառական էր, մայրը՝ Էմմա Լաուրա-Արթինը, օպերային երգչուհի էր։ Արթինի որդու՝ Մայքլի խոսքով «Արթինը» հայկական Արթինյան ազգանվան կրճատ տարբերակն է։

Վաղ շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1904 թվականի սեպտեմբերին ընդունվեց դպրոց, հավանաբար Վիեննայում։ Երբ Էմիլն ութ տարեկան էր, մահացավ նրա հայրը։ 1907 թվականի հուլիսի 15-ին մայրն ամուսնացավ գերմանախոս Ռայխենբերգից (ներկայումս՝ Չեխիայի Լիբերեց քաղաք) հաջողակ գործարար Ռուդոլֆ Հուբների հետ։ 1907 թվականի սեպտեմբերին Էմիլն ընդունվեց Ավստրիայի սահմանին մոտ հարավային Չեխոսլովակիայում գտնվող փոքրիկ Ստրոբնից քաղաքի դպրոց, որտեղ սովորելու համար ապրում է տնից հեռու, տեղական ագարակներից մեկում։ Հաջորդ տարի նա վերադարձավ Ռայխենբերգ, որտեղի դպրոցում էլ սովորեց մինչ 1916 թվականը։

Համալսարանական տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1916 թվականի հոկտեմբերին Էմիլն ընդունվեց Վիեննայի համալսարան՝ կենտրոնանալով մաթեմատիկայի վրա։

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]