Էմիլյա Պարդո Բասան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էմիլյա Պարդո Բասան
1921-05-21, La Esfera, Condesa de Pardo Bazán, Gamonal.jpg
Ծննդյան անունիսպ.՝ Emilia Antonia Socorro Josefa Amalia Vicenta Eufemia Pardo Bazán y de la Rúa-Figueroa
Ծնվել էսեպտեմբերի 16, 1851(1851-09-16)[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրԼա Կորունյա, Գալիսիա, Իսպանիա[7]
Վախճանվել էմայիսի 12, 1921(1921-05-12)[2][3][4][5][6] (69 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄադրիդ, Իսպանիա[7][8]
Մասնագիտությունակնարկագիր, գրական քննադատ, վիպասան, լրագրող, գրական սալոնի տեր, գրող և բանաստեղծ
Լեզուիսպաներեն[1], անգլերեն և գերմաներեն
ՔաղաքացիությունԻսպանիա
Ժանրերվեպ և պատմվածք
Ուշագրավ աշխատանքներThe House of Ulloa?, La cuestión palpitante?, Q12391421?, Q16578932?, Q16588138?, Q5575234? և Q16606269?
ԱնդամակցությունԹագավորական Գալիսիական ակադեմիա
ԱմուսինJosé Quiroga Pérez de Deza?[9]
Համատեղ ապրողՊերես Գալդռս
ԶավակներJaime Quiroga y Pardo Bazánn?[9], María de las Nieves Quiroga y Pardo Bazán?[9] և María del Carmen Quiroga y Pardo Bazán?[9]
ԱզգականներJosé Cavalcanti? և Saturnino Esteban Miguel de Collantes?
Firma de Emilia Pardo Bazán.svg
Emilia Pardo Bazán Վիքիպահեստում

Էմիլյա Պարդո Բասան (իսպ՝. Emilia Pardo Bazán սեպտեմբերի 16, 1851(1851-09-16)[1][2][3][4][5][6], Լա Կորունյա, Գալիսիա, Իսպանիա[7] - մայիսի 12, 1921(1921-05-12)[2][3][4][5][6], Մադրիդ, Իսպանիա[7][8]), իսպանացի նշանավոր կին գրող, ով բազմաժանր ու բազմահատոր գրական ժառանգություն է թողել, կոմսուհի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էմիլյա Պարդո Բասանը[10] ծնվել է գալիսիացի ազնվականի ընտանիքում, Իսպանիայի Գալիսիա երկրամասի Լա Կորունյա քաղաքում, 1851 թվականի սեպտեմբերի 16-ին: Հայրը, համոզմունք ունենալով, որ կանայք իրենց մտավոր ունակություններով բնավ չեն զիջում տղամարդկանց,[11] լավ կրթություն է տվել դստերը, նրա հոգում սեր բորբոքել գիր ու գրականության նկատմամբ;[12] Հոր հարուստ գրադարանից ընթերցած գրքերից նրա վրա մեծ տպավորություն են գործել հատկապես Աստվածաշունչը, Սերվանտեսի «Դոն Կիխոտ»-ը, Հոմերոսի «Իլիական»-ը, Անտոնիո դե Սոլիսի «Մեքսիկայի նվաճումը»[13] Իր առաջին բանաստեղծությունները Էմիլյան գրել է, երբ ընդամենը ինը տարեկան էր:[14]։ Տասնյոթ տարեկանում ամուսնացել է գալիսիացի ազնվական Խոսե Կիրոգուի հետ: Պսակադրությունից մեկ տարի անց ընտանիքը մեկնել է Մադրիդ, այնուհետև՝ տևական ուղևորության Եվրոպայով: Ճամփորդելու ընթացքում Էմիլյան անգլերեն ու գերմաներեն է սովորել: 1876 թվականին քսանհինգամյա Էմիլյա Պարդո Բասանը արժանացել է գրական մրցանակի՝ բենեդիկտական հոգևորական Բենիտո Խերոնիմո Ֆեյխոյի ստեղծագործության վերլուծությանը նվիրված իր էսսեի համար: Այդ նույն տարում նա լույս աշխարհ է բերել իր արու զավակին՝ Խայմեին, ում ընծայել է բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն: Հետագա մի քանի տարիներին Էմիլյան իր նոր ստեղծագործությունները լույս է ընծայել պահպանողական գրական մամուլում, մասնավորապես՝ La Ciencia cristiana («Քրիստոնեական գիտություն») ամսագրում:

1879 թվականին Պարդո Բասանը հրատարակել է իր առաջին վեպը՝ «Պասկուալ Լոպես»-ը: Նրա առավել հայտնի երկերն են՝ «Ժողովրդի դուստրը» (1893 թ.), որը գրված է ֆրանսիացի մեծ գրող Էմիլ Զոլայի զգալի ազդեցությամբ, և «Ուլյոայի տոհմական ամրոցները» վեպերը. երկուսում էլ հեղինակն արծարծել է հասարակական, բարոյական, կենցաղային հիմնախնդիրներ: Ստեղծագործական վերջին շրջանում վիպասանուհին նկատելիորեն շեղվել է իրապաշտության (ռեալիզմի) սկզբունքներից և հակվել դեպի միստիկա, որի վկայությունն է 1905 թվականին հրատարակած «Ճիվաղը» վեպը:

Պարդո Բասանը հեղինակել է նաև գրականագիտական ու պատմագիտական աշխատություններ, որոնցից հիշատակման են արժանի հատկապես նատուրալիզմի տեսական հիմնավորմանը նվիրված «Կենսաթրթիռ հարց» (La cuestión palpitante, 1883 թ.) և տասնիններորդ դարի ռուսական արձակի ուժեղ կողմերը վեր հանող և վերլուծող «Վեպի հեղափոխական զարգացումը Ռուսաստանում» «La revolución de la novela en Rusia» (1887 թ.) աշխատությունները:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էպիկական ծավալուն երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարդո Բասանի հուշարձանը իր ծննդավայրում՝ Լա Կորունյա քաղաքում
  • Pascual López: autobiografía de un estudiante de Medicina (1879).
  • Un viaje de novios (1881).
  • La tribuna (1883).
  • El Cisne de Vilamorta (1885)
  • La dama joven (1885). Novela corta.
  • Bucólica (1885). Novela corta
  • Los pazos de Ulloa (1886-1887).
  • La madre naturaleza (1887).
  • Insolación (Historia amorosa) (1889).
  • Morriña (Historia amorosa) (1889).
  • Una cristiana (1890).
  • La prueba (1890).
  • La piedra angular (1891).
  • Doña Milagros (1894)
  • Memorias de un solterón (1896).
  • El tesoro de Gastón (1897).
  • El encaje roto (1897).
  • La rosa (1899).
  • El saludo de las brujas (1899).
  • El niño de Guzmán (1900)
  • Vampiro (1901)|Vampiro (1901).
  • Misterio (1902)
  • Novelas ejemplares (1904)
    • Los tres arcos de Cirilo
    • Un drama
    • Mujer
  • La quimera (1905).
  • Cada uno... (1907). Novela corta
  • La sirena negra (1908)
  • Belcebú (1908). Novela corta
  • Allende la verdad (1908). Novela corta
  • Dulce dueño (1911).
  • La gota de sangre (1911). Novela corta
  • La aventura de Isidro (1916). Novela corta
  • La última fada (1916). Novela corta
  • Clavileño (1917). Novela corta
  • Dioses (1919). Novela corta
  • La serpe (1920). Novela corta
  • Instinto. Novela corta
  • Arrastrada. Novela corta
  • La muerte del poeta. Novela corta
  • Selva, novela inédita.
  • La pipa de kif, novela inédita
  • Aficiones peligrosas (2012), escrita a los 13 años.

=== Պատմվածքներ ===[15]

Էմիլյա Պարդո Բասանի հուշարձանը Մադրիդում
  • La dama joven y otros cuentos (1885)
  • La leyenda de la Pastoriza (1887)
  • Cuentos de la tierra (1888)
  • Cuentos escogidos (1891)
  • Cuentos de Marineda (1892)
  • Cuentos de Navidad y Año Nuevo (1893)
  • Cuentos nuevos (1894).
  • Arco Iris (cuentos) (1895)
  • Cuentos de amor (1898)
  • Cuentos sacro-profanos (1899)
  • Un destripador de antaño (Historias y cuentos de Galicia) (1900)
  • En tranvía (Cuentos dramáticos) (1901)
  • Cuentos de Navidad y Reyes (1902)
  • Cuentos de la Patria (1902)
  • Cuentos antiguos (1902)
  • Interiores (1907)
  • Cuentos del terruño (1907)
  • Sud-exprés (cuentos actuales) (1909)
  • Cuentos trágicos (1912)

Էսսեներ, գրականագիտական, քննադատական աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Estudio crítico de las obras del padre Feijoo (1876).
  • Los poetas épicos cristianos (1895).
  • La cuestión palpitante (1883).
  • La revolución y la novela en Rusia (1887).
  • De mi tierra (1888).
  • Los pedagogos del Renacimiento, Madrid, Fortanet (1889).
  • Nuevo Teatro Crítico (1891-1892).
  • Polémicas y estudios literarios (1892).
  • La nueva cuestión palpitante (1894)
  • Lecciones de literatura (1906)
  • La literatura francesa moderna (1910-1911).
    • Tomo I, El Romanticismo, Madrid: V. Prieto (1910).
    • Tomo II, La transición, Madrid: V. Prieto (1911).
    • Tomo III, El Naturalismo, Madrid: Imp. Prudencio Pérez de Velasco (1911).
  • La cocina española antigua (1913).
  • La cocina española moderna (1913).
  • Porvenir de la literatura después de la guerra (1917).
  • La mujer española y otros escritos (1916).
  • El lirismo en la poesía francesa (Obra póstuma), Madrid, Pueyo (1921).

Զեկուցումներ, ճառեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Discurso leído por Emilia Pardo Bazán Presidenta de la Junta provisional del Folklore gallego, La Coruña, Fregenal a cargo de Tórrellas y Cía. (1884).
  • El Folklore gallego en 1884-1885. Sus actas y acuerdos y discursos, por Emilia Pardo Bazán y Memoria por Salvador Golpe. Madrid: Tip. de Ricardo Fé (1886).
  • Discurso inaugural del Ateneo de Valencia pronunciado la noche del 29 de diciembre de 1899, Madrid: Tip. de Idamor Moreno (1899).
  • Madrid. La España de ayer y la de hoy (Conferencias de París), Madrid: A. Avrial (1901).
  • Discurso pronunciado en los Juegos Florales de Orense la noche del 7 de junio de 1901. Tema: Los males de la Patria La

Coruña: Tip. de la Casa de la Misericordia (1901).

Ուղեգրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Mi romería (recuerdos de viaje) (1887)
  • Al pie de la torre Eiffel (Crónicas de la Exposición), Madrid, La España Editorial (1889).
  • Al pie de la torre Eiffel, Madrid, Est. Tip. Idamor Moreno (1899).
  • Por Francia y por Alemania (Crónicas de la Exposición), Madrid, La España Editorial (1889).
  • Por la España pintoresca, Barcelona, López editor, (1895).
  • Cuarenta días en la Exposición, Madrid, V. Prieto y Cía. (1900).
  • Por la Europa católica, Madrid, Est. Tip. Idamor Moreno (1902).
  • Desde la montaña. Ed. de José Manuel González Herrán y José Ramón Saiz Viadero, Santander, Tantín (1997).
  • Viajes por Europa, Madrid, Bercimuel (2003).
  • Viajes por España, Madrid, Bercimuel (2006).
  • Apuntes de un viaje. De España a Ginebra [1873], reproducción facsímil. Edición de José Manuel González Herrán, Santiago, Universidad de Santiago de Compostela-Real Academia Gallega (2014)

Լրագրողական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • De siglo a siglo, Madrid, Est. Tip. Idamor Moreno (1902).
  • Nuevo Teatro Crítico, Madrid, La España Editorial (1891-1893).
  • La Revista de Galicia de Emilia Pardo Bazán (1880). Estudio y edición de Ana M.ª Freire López, La Coruña, Fundación Pedro Barrié de la Maza, Conde de Fenosa (1999).
  • La obra periodística completa en La Nación de Buenos Aires (1879-1921). Edición de Juliana Sinovas Maté, A Coruña, Diputación Provincial (1999), 2 vols.
  • Cartas de la Condesa en el Diario de la Marina, La Habana (1909-1915). Edición de Cecilia Heydl-Cortínez, Madrid, Pliegos (2002).
  • De siglo a siglo (Edición facsímil a partir del volumen de Obras completas), Madrid, Senado, Servicio de Publicaciones del Senado (2002).

Թատերգություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Teatro [Verdad. Cuesta abajo. Juventud. Las raíces. El vestido de boda (monólogo). El becerro de metal. La suerte (diálogo dramático)], Madrid, R. Velasco impr. (1909).
  • Teatro completo. Edición de Montserrat Ribao, Madrid, Akal (2010).
  • El vestido de boda. Monólogo, Madrid, Est. Tip. de Idamor Moreno (1899).
  • La suerte. Diálogo dramático, Madrid, Est. Tip. de Idamor Moreno (1904).
  • Verdad. Drama en cuatro actos, en prosa, Madrid, R. Velasco impr. (1906).
  • Cuesta abajo. comedia dramática en cinco actos, en prosa, Madrid, R. Velasco impr. (1906).
  • Las raíces: comedia dramática en tres actos, en prosa
  • El becerro de metal: comedia dramática en tres actos, en prosa
  • Juventud: comedia dramática en tres actos, en prosa, original

Կենսագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • San Francisco de Asís, siglo XIII, Madrid, Librería de Miguel Olamendi (1882), 2 tomos.
  • Hombres y mujeres de antaño (Semblanzas), Barcelona, López (1896).
  • Retratos y apuntes literarios, Madrid, Administración (1908).
  • Hernán Cortés y sus hazañas, Madrid, La Lectura (1914).
  • Francisco Pizarro o Historia de la conquista del Perú, Madrid, Voluntad (1917).
  • Cuadros religiosos, Madrid, Pueyo (1925).

Քնարերգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Jaime (1876)
  • Jaime, Madrid, Imprenta de A. J. Alaria (1881).
  • Jaime, Nancy, Imp. Berger-Levrault & Cie. (1886).
  • Jaime, Madrid, Jesús López (1924).
  • Poesías inéditas u olvidadas. Ed. de Maurice Hemingway, Exeter, University of Exeter Press (1996).

Թարգմանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • John Stuart Mill, La esclavitud femenina; con un prólogo de Emilia Pardo Bazán, Madrid, Administración (189-?)

Նամակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Cartas a Galdós, edición de Carmen Bravo-Villasante, Madrid, Turner (1978)
  • Parreño, Isabel|título=Miquiño mío (Cartas a Galdos) |url= |fechaacceso=24 de octubre de 2015 |editor=Juan Manuel Hernández | editorial=Turner |año=2013 |editor=Juan Manuel Hernández |ubicación= |isbn=978-84-15832-04-1| oclc=863031723}}

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Diccionario biográfico españolReal Academia de la Historia.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 FemBio
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118641476 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/443414/Emilia-countess-de-Pardo-Bazan
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 http://revistalatribuna.gal/index.php/TRIBUNA/article/view/247/265
  10. Her full name was Emilia Antonia Socorro Josefa Amalia Vicenta Eufemia Pardo Bazán y de la Rúa Figueroa, II Pontifical Countess of Pardo-Bazán and I Countess of the Tower of Cela. See José-Domingo Vales Vía, «Doña Emilia Pardo-Bazán y su efímero título nobiliario.» Anuario Brigantino, 2005, n.º 28, págs. 265-276. ISSN 1130-7625
  11. Alberdi|first=Inés|author-link=Inés Alberdi|title=Vida de Emilia Pardo Bazán|year=2013|publisher=EILA Editores|isbn=978-84-940316-8-7}}
  12. Fernández Cubas Cristina (2001)։ Emilia Pardo Bazán։ Ediciones Omega։ էջ 15։ ISBN 84-282-1240-6 
  13. Antonio de Solís, Thomas Townsend (1738)։ History of the Conquest of Mexico by the Spaniards։ London 
  14. Fernández Cubas Cristina (2001)։ Emilia Pardo Bazán։ Ediciones Omega։ էջ 15։ ISBN 84-282-1240-6 
  15. «Casa Museo Emilia Pardo Bazán» 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  •  This article incorporates text from a publication now in the public domainChisholm Hugh, ed. (1911)։ «Pardo Bazán, Emilia»։ Encyclopædia Britannica 20 (11th ed.)։ Cambridge University Press  T
  • Pardo Bazán, Emilia. Obras Completas :(cuentos). XI, Cuentos Dispersos, I (1865–1910). Edited by José Manuel González Herrán. Madrid: Fundación José Antonio de Castro, 2011.
  • Virgillo, Carmelo, et al. Aproximaciones al estudio de la literatura hispánica. New York: McGraw Hill, 2004.