Էլի Ժոզեֆ Կարտան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Էլի Ժոսեֆ Կարտանից)
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Կարտան (այլ կիրառումներ)
Picto Info sciences exactes.png
Էլի Ժոզեֆ Կարտան
Élie Joseph Cartan
ElieCartanMFO.jpg
Ծնվել է ապրիլի 9, 1869({{padleft:1869|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1][2][3]
Դոլոմյո[4]
Մահացել է մայիսի 6, 1951({{padleft:1951|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[4][3] (82 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[4]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիկոս
Գործունեության ոլորտ դիֆերենցիալ երկրաչափություն և հարաբերականության ընդհանուր տեսություն
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Ռումինական ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Լեհական գիտությունների ակադեմիա, Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա և London Mathematical Society
Ալմա մատեր Բարձրագույն նորմալ դպրոց և Ժանսոն-դը-Սայի լիցեյ
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[5]
Գիտական ղեկավար Ժան Գաստոն Դարբու[6] և Sophus Lie
Եղել է գիտական ղեկավար Charles Ehresmann, Kentaro Yano և Germán Ancochea Quevedo
Պարգևներ
Երեխա(ներ) Անրի Պոլ Կարտան և Jean Cartan
Élie Cartan Վիքիպահեստում

Էլի Ժոզեֆ Կարտան (անգլ.՝ Élie Joseph Cartan, ապրիլի 9, 1869 - մայիսի 6, 1951, Դոլոմյե, Փարիզ), ֆրանսիացի մաթեմատիկոս։ Փարիզի Գլխավոր Ասամբլեայի անդամ։

1891 թվականին ավարտել է Բարձրագույն նորմալ դպրոցը։ 1912 թվականին դարձել է Փարիզի համալսարանի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են անընդհատ խմբերի, դիֆերենցիալ հավասարումների տեսություններին, դիֆերենցիալ երկրաչափությանը։ 1894-ին հիմնել է Լիի խմբերի հանրահաշվական տեսությունը, 1913-ին կառուցել է Լիի կիսապարզ խմբերի ներկայացումների տեսությունը, հետագայում Լիի խմբերը կապել է դիֆերենցիալ երկրաչափության և տոպոլոգիայի հետ։ 1899-ից 1902 թվականներին ստեղծել է, այսպես կոչված, արտաքին ձևերի տեսությունը, որը նրան հնարավորություն տվեց լուծել Պֆաֆի հավասարումների համատեղության հարցը։ Բազմաչափ տարածությունների դիֆերենցիալ երկրաչափությունում կառուցել է աֆինական, պրոյեկտիվ և կոնֆորմ կապակցվածություններ ունեցող ընդհանրացված տարածություններ, տվել է շարժական ռեպերի ընդհանուր մեթոդը, որը արտաքին ձևերի մեթոդի հետ երկրաչափական պրոբլեմների լուծման արդյունավետ միջոց է։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119240424 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 Картан Эли Жозеф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11895352t
  6. Mathematics Genealogy Project — 1997.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 348 CC-BY-SA-icon-80x15.png